ಸರಕಾರೀ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲ ಯಾಕೆಂದರೆ...

 ಸರಕಾರೀ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲ ಯಾಕೆಂದರೆ...

                                                                                        

ಸರಕಾರೀ ಶಾಲೆಗಳ ಶಿಕ್ಷಕರು ಬದಲಾದ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಗುಣಮಟ್ಟದ ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಹಿಂದುಳಿದಿದ್ದಾರೆ. ಹುಡುಕಿದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ಸಿಗುವ ಕಾರಣಗಳು ಹಲವಾರು. ಆದರೆ ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ನೋಡಿದರೆ, ಶಿಕ್ಷಕರ ನೇಮಕಾತಿಯಲ್ಲಿ ಆಗುವ ನ್ಯೂನತೆಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಕರಲ್ಲಿ ಕುಸಿಯುತ್ತಿರುವ ಕಲಿಸಬೇಕೆಂಬ ಆಸಕ್ತಿ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ. ಕುಲಕಸುಬಾಗಿದ್ದ ಅಧ್ಯಾಪನ ಶತಮಾನದ ಹಿಂದೆಯೇ ತನ್ನತನವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು. ಅಧ್ಯಾಪಕನಾಗುವವ ಹೇಗಿರಬೇಕೆಂದು ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತೋ ಅಂತಹ ಅರ್ಹತೆಗಳು ಇಲ್ಲದವರೂ ಕೂಡ ಅಧ್ಯಾಪಕ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸತೊಡಗಿದರು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆ ಕಲಿಸುವ ಶಿಕ್ಷಕರೇ ಕನ್ನಡದ ಗೈಡು ನೋಡಿಕೊಂಡು ಕಲಿಸುವ ಪರಿಪಾಠ ಬೆಳೆಯಿತು. ಶಿಕ್ಷಕರ ವೃತ್ತಿ ಶಿಕ್ಷಣ-ಪದವಿಗಳನ್ನಷ್ಟೇ ಮಾನದಂಡವನ್ನಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡ ಆಯ್ಕೆಯಲ್ಲಿ, ಅಲ್ಲಿರುವ ಮೀಸಲಾತಿ-ಒಳಮೀಸಲಾತಿ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ, ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಲಂಚಗುಳಿತನದ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಯಾಕೂ ಬೇಡದವರೂ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಹತ್ತಿದರು; ಎಲ್ಲಿಯೂ ಸಲ್ಲದವರು ಅಲ್ಲಿ ಸಂದರು!    

22ನೇ ಶತಮಾನದ ಹೊಸ್ತಿಲಲ್ಲಿರುವ ಜನರಿಗೆ, ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆ, ಕನ್ನಡದ ಅಭಿಮಾನವೆಷ್ಟೇ ಇದ್ದರೂ, ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳು ಆಂಗ್ಲಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲೇ ಓದಬೇಕು, ಎಲ್ಲರಂತೇ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಇಂಗ್ಲೀಷು ಕಲಿತು ಪಟಪಟಾಯಿಸಬೇಕು, ಎಂಜಿನೀಯರಿಂಗ್-ಮೆಡಿಕಲ್ ಓದುವುದಕ್ಕೆ ಆಂಗ್ಲಮಾಧ್ಯಮ ಸಹಕಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬೆಲ್ಲಾ ಅನಿಸಿಕೆಗಳು ಕನ್ನಡ ಮಾಧ್ಯಮದ ಸರಕಾರೀ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸುವಲ್ಲಿ ತಡೆಯೊಡ್ಡಿದವು. ’’ಅಕ್ಕಿಮೇಲೂ ಆಸೆ ನೆಂಟರಮೇಲೂ ಪ್ರೀತಿ’’ ಎಂಬ ಗಾದೆಯಂತೇ ಕನ್ನಡವನ್ನು ಬಿಟ್ಟಿರಲಾರೆವು ಎಂದುಕೊಂಡರೂ ಪಾಪ್ ಕಾರ್ನ್ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಡಿದೆದ್ದು ಹಾರುತ್ತಿರುವ ಆಂಗ್ಲಮಾಧ್ಯಮದ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಜಗತ್ತಿಗೇ ರೂಢಿಸಿದ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆ ಕನ್ನಡಿಗರನ್ನು ಕಟ್ಟಿಹಾಕಿದವು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಒಂದೊಂದೇ ಕುರಿ, ಮಂದೆಯಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಂತೇ, ನಿಧಾನಗತಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಲಕರು ಆಂಗ್ಲಮಾಧ್ಯಮ ಶಾಲೆಗಳತ್ತ ಮುಖಮಾಡಿದರು. ಮನದೊಳಗೆ ನಡೆದ ಜಿದ್ದಾಜಿದ್ದಿಯಲ್ಲಿ, ಡೊನೇಶನ್ ಎಷ್ಟಾದರೂ ಪರವಾಗಿಲ್ಲ ಶಾಲೆ ಚೆನ್ನಗಿರಬೇಕೆಂದೂ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳು ಮಾತ್ರ ಆಂಗ್ಲಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲೇ ಓದಿ ಬೆಳಗಬೇಕೆಂದೂ ಮೂಡಿದ ಒಳತೋಟಿ ಹೊರಗೆ ಕನ್ನಡಧ್ವಜ ಹಾರಿಸುತ್ತಲೇ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಆಂಗ್ಲಮಾಧ್ಯಮದ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಕಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸಿಬಿಟ್ಟಿತು!   

ಮುಂಗಾರುಮಳೆಗೆ  ಚಿಗುರೆದ್ದ ಅಣಬೆಗಳಂತೇ ಆಂಗ್ಲಮಾಧ್ಯಮದ ಖಾಸಗೀ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಗಳು ತಲೆ ಎತ್ತಿದವು, ಈಗಲೂ ಎತ್ತುತ್ತಲೇ ಇವೆ. ಗಲ್ಲಿಗಲ್ಲಿಗೊಂದು ಶಾಲೆಯನ್ನು ನೋಡುವಾಗ ಸ್ವರಚಿತ ಭೋಗಷಟ್ಪದಿಯ ಪದ್ಯವೊಂದು ನೆನಪಾಗುತ್ತದೆ:

ವಿದ್ಯೆಕಲಿಸುತೇವೆ ಎಂದು
ಗದ್ಯಪದ್ಯಕಿಂತ ಮೊದಲು
ಅಧ್ಯಯನಕೆ ರಾಶಿ ಕಂತೆ ತಿಂದುಕೊಂಡರು |
ವಾದ್ಯ ನಾಟ್ಯ ಗೀತ ಚಿತ್ರ
ಖಾದ್ಯ ಆಟ ನೋಟ ಎಂದು
ಸಾಧ್ಯವಾದ ಎಲ್ಲ ರೀತಿ ಮೆಂದುಕೊಂಡರು ||

ವಿದ್ಯೆ ಕಲಿಸುವ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಂತೇ ತಮ್ಮನ್ನು ಬಿಂಬಿಸಿಕೊಂಡ ಖಾಸಗೀ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಂಹಪಾಲು ರಾಜಕಾರಣಿಗಳದು; ಅದರಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಮರಿರಾಜಕಾರಣಿ, ಪುಡಿರಾಜಕಾರಣಿ ಎಲ್ಲಾ ಸೇರಿದ್ದಾವೆ. ಹಣಗಳಿಸುವ ಸುಲಭದ ದಂಧೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆ ನಡೆಸುವುದೂ ಒಂದು ಎಂದು ಕಂಡುಕೊಂಡ ರಾಜಕೀಯದ ಹಲವು ಜನ ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಕೆಲವುಜನ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ತೆರೆದರು. ಸರಕಾರೀ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದ ಕೆಲವು ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿದರೆ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಪಾಲಕರು ತಮ್ಮಲ್ಲಿಗೆ ದಾಖಲಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ಖಂಡಿತಾ ಗೊತ್ತಿತ್ತು. ಜೊತೆಗೆ ಆಳರಸರಲ್ಲೇ ಹಲವರು ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ಸರಕಾರೀ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಲಿಕಾಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಾಗಲೀ, ಕಲಿಕೆಯ ಉಪಕರಣಗಳಲ್ಲಾಗಲೀ ನಾವೀನ್ಯತೆಯನ್ನು ಜೋಡಿಸಬಾರದೆಂಬ ವೈಯ್ಯಕ್ತಿಕ ಕಳಕಳಿಯನ್ನೂ ಅವರು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ! ಇದೂ ಅಲ್ಲದೇ ಕಲಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಗುಣಮಟ್ಟ, ಅವರ ಬೋಧನಾ ಕೌಶಲ ಯಾವುದನ್ನೂ ಗಣಿಸುವ ಇರಾದೆ ಸರಕಾರಕ್ಕಿಲ್ಲ; ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕದ ಹೆಸರನ್ನು ನೆಟ್ಟಗೆ ಓದಲು ಬಾರದವರೂ ಸರಕಾರೀ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿದ್ದನ್ನು ಕಂಡಿದ್ದೇನೆ!

ಬಿಸಿ ಊಟ, ಮತ್ತಿನ್ನೇನೋ ಆಟ ಎಲ್ಲಾ ಡೊಂಬರಾಟಗಳೂ ನಡೆದವು. ಖಾಸಗೀ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೂ ಬಿಸಿಯೂಟದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ; ಬೇಕೆಂದರೆ ಮಕ್ಕಳು ಮನೆಯಿಂದ ಹೊತ್ತೊಯ್ಯಬೇಕು, ಇಲ್ಲಾ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಕ್ಯಾಂಟೀನುಗಳಲ್ಲಿ [ಇದ್ದರೆ] ಹಣಕೊಟ್ಟು ತಿಂಡಿ ತಿನ್ನಬೇಕು. ಇಸ್ಕಾನ್ ನಂತಹ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅನೇಕ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ, ಸರಕಾರೀ ಶಾಲಾಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಊಟದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕಲ್ಪಿಸಿವೆ. ಆದರೂ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಎಲ್ಲಿಗೆ ತಲ್ಪಿದೆಯೆಂದರೆ, ಏನೂ ಗತಿಯಿಲ್ಲದವರು ಮಾತ್ರ ಸರಕಾರೀ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ನೋಂದಾಯಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬಲ್ಲಿಗೆ ಸರಕಾರೀ ಶಾಲೆಗಳ ಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ. ಸ್ವಲ್ಪ ದುಡಿಮೆಯ ಅನುಕೂಲವಿದೆಯೆಂದಾದರೆ ಅಂಥವರು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು ಖಾಸಗೀ ಶಾಲೆಗಳಿಗೇ-ಅದೂ ಆಂಗ್ಲಮಾಧ್ಯಮದ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ. ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರದಲ್ಲಿ ಖಾಸಗೀ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕೆಲವೆಡೆ ಕನ್ನಡ ಮಾಧ್ಯಮದ ವಿಭಾಗವಿದೆ. ವಿಪರ್ಯಾಸವೆಂದರೆ ಶಾಲೆ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿದ್ದರೆ ಸಾಲದು ಮಾಧ್ಯಮವೂ ಕನ್ನಡವಾಗಿರಕೂಡದು ಎಂಬುದನ್ನು ಜನ ಬಯಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು  ಅಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿಯಿತ್ತಾಗ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಂತು. ಖಾಸಗೀ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗಗಳು ಡೊನೇಶನ್ ಮುಕ್ತವಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ ಪಾಲಕರು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಸೇರಿವುದು ಕಡಿಮೆ!       

ಇನ್ನು ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೂ ಹೆಜ್ಜೆಯಿದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಲು ಮಠಮಾನ್ಯಗಳೂ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ತೆರೆದಿವೆ. ಅಂತಹ ಶಾಲೆಗಳು ಮಿಕ್ಕುಳಿದ ಖಾಸಗೀ ಶಾಲೆಗಳ ದರ್ಜೆಯಲ್ಲೇ ನಿಲ್ಲುತ್ತವೆ. ಖಾಸಗೀ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಲಿಸುವ ಮಂದಿ ಮೀಸಲಾತಿಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟವರಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ಅವರ ಮೆರಿಟ್ ಅವಲಂಬಿಸಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಪರಿಣತರಿಂದ ಆಗಾಗ ತರಬೇತಿ ಇರುತ್ತದೆ. ನವನವೀನ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಖಾಸಗೀ ಸಂಸ್ಥಗಳು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ: ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಕ್ಲಾಸ್ ರೂಮ್ ನಲ್ಲಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಪರದೆ-ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟರ್ ಮೊದಲಾದ ಉಪಕರಣನ್ನು ಬಳಸಿ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಕಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಚಿತ್ರಗಳ ಅವಲೋಕನದಿಂದ ಕಲಿಯುವ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ವಿಷಯ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಮನದಟ್ಟಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಪರಿಣಾಮಕಾರೀ ಅಂಶ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದುದರಿಂದ  ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪೂರೈಕೆಗೇ ಕೆಲವು ಕಂಪನಿಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿವೆ. ಬುದ್ಧಿಮಟ್ಟದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಪಠ್ಯೇತರ ಓದು-ಕಲಿಕೆಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಖಾಸಗೀ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಜೊತೆ ಸೇರಿ ಕೆಲಸಮಾಡುತ್ತವೆ. ಇದನ್ನೆಲ್ಲಾ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಪಾಲಕರು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳು ಇದರಿಂದ ವಂಚಿತರಾಗಲು ಇಷ್ಟಪಟ್ಟಾರೆಯೇ?   

ಹಾಂ, ಇನ್ನೊಂದು ಮಾತನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು, ಓದು ಒಕ್ಕಾಲು-ಬುದ್ಧಿ ಮುಕ್ಕಾಲು ಎಂಬ ಗಾದೆಯೂ ಸಹ ಇದೆ. ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಏಕಪಾಠಿಗಳು, ಕೆಲವರಿಗೆ ಅದಕ್ಕಿಂತಾ ಜಾಸ್ತಿ ಅಂದರೆ ಒಂದೆರಡು ಸರ್ತಿ ವಿಷಯಗಳ ಅವಲೋಕನದ ಅಗತ್ಯ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಕೆಲವರಿಗೆ ಜಾಸ್ತಿ ಸಮಯದ  ಪುಸ್ತಕಗಳ ಪುನರಾವರ್ತಿತ ಓದು ಬೇಕು. ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರಿಗೆ ಎಷ್ಟೇ ಓದಿದರೂ ಅದೊಂದು ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ, ಆಮೇಲ್ ಅವರ ಎಂಜಿನ್ ಸೀಝ್ ಆಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ! ಏಕಪಾಠಿಗಳು ಅಥವಾ ಆ ದರ್ಜೆಯವರನ್ನು ಖಾಸಗೀ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ತಮ್ಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಏಕಪಾಠಿಗಳು ಜಾಸ್ತಿ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವುದರಿಂದ , ವಿಶೇಷ ಪರಿಶ್ರಮ ಅನಗತ್ಯವಾಗಿ ಸಹಜವಾಗಿ ಅವರು ಯಾವುದೇ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಶಾಲೆಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಹೆಸರು ತರುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಇಂಥಾ ಮಕ್ಕಳು ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಖಾಸಗೀ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲೇ ಕಲಿಯುತ್ತಾರೆ ಯಾಕೆಂದರೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅವರನ್ನೂ ಅವರ ಪಾಲಕರನ್ನೂ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪಾಲಕರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳು ಎಂದೂ ಹಿಂದೆಬೀಳದಿರಲಿ ಎಂಬ ಅಪೇಕ್ಷೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಪಾಲಕರ ಆಯ್ಕೆ ಕೂಡಾ ಖಾಸಗೀ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೇ ಆಗಿರುತ್ತವೆ.

ಖಾಸಗೀ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ, ಬ್ಯಾನರುಗಳು, ಪೋಸ್ಟರ್ಸ್, ಕರಪತ್ರಗಳು, ಟಿವಿ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು, ಪತ್ರಿಕಾ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು, ಅಂತರ್ಜಾಲ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ಬಹಳ ಜೋರಾಗಿವೆ. ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಉದ್ಯಮೀಕರಣ ಮಾಡಬಾರದು ಎಂಬ ಮಾತು ಹಳತಾಯ್ತು, ಈಗ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ಎಲ್ಲವೂ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಕಂಪನಿಗಳು ಅಥವಾ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಟ್ರಸ್ಟುಗಳಾಗಿವೆ!! ಪೈಪೋಟಿ ಹೇಗಿದೆಯೆಂದರೆ ಒಬ್ಬರಿಗಿಂತಾ ಒಬ್ಬರು ವಿಶಿಷ್ಟರು ಎಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ವ್ರಥಾ ಹೆಣಗಾಡುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಇಪ್ಪತ್ತು ರೂಪಾಯಿ ಸೌಲಭ್ಯ ಕೊಟ್ಟರೆ ೨೦೦೦ ಕೋಟಿ ಕೊಟ್ಟವರಂತೇ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಖಾಸಗೀ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಸಂಬಳ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದೆನಿಸಿದರೂ ಅವರ ಸಂಬಳ ಸರಕಾರೀ ಶಾಲೆಗಳಿಗಿಂತ ಜಾಸ್ತಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ ಕೆಲಸಮಾತ್ರ ಸರಕಾರೀ ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ ಇರುವ ಮೂರುಪಟ್ಟು ಇರುತ್ತದೆ! ಕೆಲಸ ಹೆಚ್ಚಾಯ್ತೆಂದು ಮಾಡಲು ಒಪ್ಪದಿದ್ದರೆ ಕೆಲಸದಿಂದ ವಜಾಗೊಳಿಸುವುದು ಕ್ಷಣಾರ್ಧದ ಮಾತು! ಆ ಸನ್ನಿವೇಶ ದೇವರಿಗೇ ಪ್ರೀತಿ. ಆದರೂ ಸರಕಾರೀ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಲು ಅವಕಾಶ ಸಿಗದ ಜನ ಖಾಸಗೀ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ದುಡಿಯುತ್ತಾರೆ. ಖಾಸಗೀ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ನೆನಪಾದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ರಜಾ ಗುಜರಾಯಿಸುವಂತಿಲ್ಲ, ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಎಮ್ಮೆ ಉಚ್ಚೆ ಹೊಯ್ದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಠಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ, ಎಲ್ಲದಕ್ಕೂ ನಿಮಯ-ನಿಬಂಧನೆಗಳಿವೆ, ಯಜಮಾನರ ನಿಯಂತ್ರಣವಿರುತ್ತದೆ. ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುವ ಮಂದಿ ಎರಡನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ಇಪ್ಪತ್ತನ್ನು ಇಸಿದುಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿ ನಿಸ್ಸೀಮರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ; ಬಿಟ್ಟಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೂ ಸಿದ್ಧಹಸ್ತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.ಆದರೂ, ಕಲಿಸಲು ಸಿಗುವ ಪರಿಕರ-ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಶಿಕ್ಷಕ ಹುದ್ದೆಗೆ ಅಬ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಾರೆ.

ಸಿ.ಬಿ.ಎಸ್.ಸಿ, ಆಯ್.ಸಿ.ಎಸ್.ಸಿ, ಸ್ಟೇಟ್ ಸಿಲ್ಲೇಬಸ್ ಗಳನ್ನು ಖಾಸಗಿಯವರು ತೆರೆದಿಡುತ್ತಾರೆ. ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಧನಿಕರು ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಎಜ್ಯುಕೇಷನ್ ಹ್ಯಾಸ್ ಬಿಕಮ್ ಮಲ್ಟಿಕ್ರೋರ್ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್ ನೌ!! ಸಭಾಂಗಣ, ಗ್ರಂಥಾಲಯ, ಶೌಚಾಲಯ, ಆಟದಬಯಲು ಎಲ್ಲಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿಗೆ ಇಡುವ ಖಾಸಗೀ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ, ಓಡಾಟಕ್ಕೆ ಬಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಇಡುತ್ತಾರೆ. [ಎಲ್ಲದಕ್ಕೂ ಹಣ ವಸೂಲು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಬಿಡಿ, ಆದರೆ ಸೌಲಭ್ಯ ಇದೆಯಲ್ಲ!] ಈ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಶಗಳ ಮುಂದೆ ಸರಕಾರೀ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದರೆ, ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಪರ್ಕವೇ ಇರುವುದು ಕಮ್ಮಿ, ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳಿರುವುದಿಲ್ಲ-ಇದ್ದರೂ ಕೆಲಸಮಾಡಲು ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೇ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ, ಎಷ್ಟೋ ಶಾಲೆಗಳ ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳು ಹಾಳಾಗಿ ವರ್ಷಗಳೇ ಉರುಳಿವೆ!-ಅವುಗಳ ರಿಪೇರಿ ಮಾಸ್ತರಮಂದಿಗೆ ಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಕಿತ್ತುಹೋದ ಗೋಡೆಗಳು, ಒಡೆದ ಸೋರುವ ಛಾವಣಿಗಳು, ಕರಿಹಲಗೆ ಇದ್ದರೆ ಸೀಮೆ ಸುಣ್ಣವಿಲ್ಲ, ಸೀಮೆ ಸುಣ್ಣವಿದ್ದರೆ ಕರಿಹಲಗೆಯಿಲ್ಲ[ಸಾರಿ ಈಗೆ ಗ್ರೀನ್ ಹಲಿಗೆಯಾಗಿದೆ], ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಕ್ಲಾಸ್ ರೂಮ್ ಹಾಗಿರಲಿ, ಇರುವ ಖೋಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಡೆಸ್ಕು-ಬೆಂಚುಗಳೇ ಇರುವುದಿಲ್ಲ, ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅಪರೂಪ, ಸುತ್ತಲಿನ ವಠಾರಗಳೇ ಶೌಚಾಲಯಗಳು! ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಇರುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ಆಟದ ಪರಿಕರಗಳು ಇಲ್ಲ. ನೆಟ್ಟಗೆ ಇರುವುದೊಂದೇ: ಮಾಸ್ತರಿಗೆ ರಜಾ ಬೇಕಾದಾಗ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಆಡಲು ಸಮಯ ಸಿಗುತ್ತದೆ! 

ಈ ಮಧ್ಯೆ, ಗೀತೆ ಪಠ್ಯದಲ್ಲಿರಬೇಕೆಂದು ಉದಾತ್ತ ಭಾವದಿಂದ ಒಂದು ಪಕ್ಷ ಹೇಳಿದರೆ, ವಿನಾಕಾರಣ ಗೀತೆಯನ್ನು ದೂಷಿಸುತ್ತಾ-ಪಠ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಬಾರದು ಎಂದು ಇನ್ನೆರಡು ಪಕ್ಷಗಳವರು ಬೊಗಳುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಪಠ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಬೇಕಾದ ವಿಷಯಗಳೇ ಇತ್ಯರ್ಥಕ್ಕೆ ಬರದೇ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಗಳ ಮುದ್ರಣ-ಸರಬರಾಜು ವಿಳಂಬವಾಗಿ ಅರ್ಧವರ್ಷವೇ ಕಳೆದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ರಾಜಕಾರಣಿಗಳ ಹಲವು ಮುಖಗಳ ಹಗಲುವೇಷಗಳು ಸರಕಾರೀ ಶಾಲೆಗಳ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಕೆಲಸದಮೇಲೂ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಕಲಿಯುವ ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲೂ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮ ಬೀರದೇ ಇರುತ್ತವೆಯೇ? ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರೇರಿತ, ರಾಜಕೀಯ ಪೋಷಿತ, ಸೌಲಭ್ಯ ವಂಚಿತ ಸರಕಾರೀ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ, [ಗುಂಡೇ ಹಾರದ, ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕಾಲದ ನಾಡಕೋವಿ ಹಿಡಿದು ನಮ್ಮ ಪೋಲೀಸರು ಇಂದಿನ ಅಧುನಿಕ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಹೊಂದಿರುವ ಭಯೋತ್ಪಾದಕರನ್ನು ಬೆನ್ನಟ್ಟುವಂತೇ] ಸಿಗುವ ಪರಿಕರಗಳನ್ನೇ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು ಆದಷ್ಟೂ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕಲಿಸುವ ಕೆಲವು ಶಿಕ್ಷಕರೂ ಇದ್ದಾರೆ, ಇಲ್ಲವೆಂದಲ್ಲ. ಆದರೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ತಮ್ಮಲ್ಲಿರುವ ನೈಪುಣ್ಯವನ್ನು ಅವರು ಪೂರ್ಣಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಆಗರವಾದ ಸರಕಾರೀ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಯಾರನ್ನು ಕರೆಯುತ್ತೀರಿ? ಸರಕಾರೀ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಮ್ಮಿಯಾಗಿರುವುದು ಯಾಕೆಂದು ಈಗ ಗೊತ್ತಾಗಿರಬೇಕಲ್ಲ?    

ಕೇಳೆ ಸಖೀ ಕಮಲಮುಖೀ

ಚಿತ್ರ ಋಣ : ಅಂತರ್ಜಾಲ 

ಕೇಳೆ ಸಖೀ ಕಮಲಮುಖೀ

                                                                                 -(C) ವಿ.ಆರ್.ಭಟ್, ಹಡಿನಬಾಳ

[ಕವಿಕಲ್ಪನೆಯ ಭಾವಸ್ಫುರಣೆಯಲ್ಲಿ ಆದಿ-ಅಂತ್ಯ ಪ್ರಾಸಗಳ ಜುಗಲ್-ಬಂಧಿಯನ್ನು ಕಾವ್ಯರೂಪಕ್ಕಿಳಿಸುವಲ್ಲಿ, ಕಸುವನ್ನು ಒರೆಗೆ ಹಿಡಿದು ಬರೆದ ಇನ್ನೊಂದು ಕವನ ಇದು. ಛಂದಸ್ಸು-ವ್ಯಾಕರಣ-ಅಂಗಶುದ್ಧಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ-ಪ್ರಾಗೈತಿಹಾಸಿಕ ವಿಷಯವನ್ನೇ ಅದೆಷ್ಟು ಸಲ ವಿಭಿನ್ನ ಪದಪುಂಜಗಳಿಂದ ಬರೆಯಬಹುದು ಎಂಬ ದಿಸೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ, ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಲೇ ಇರುವ ಹಲವು ಹೆಜ್ಜೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದೊಂದು ಹೆಜ್ಜೆ; ಈ ಹೆಜ್ಜೆ ಓದುಗರ ಮನದಲ್ಲಿ ಗೆಜ್ಜೆತಟ್ಟಿದ ಸಪ್ಪಳವನ್ನು ಮೂಡಿಸಿದರೆ ಪ್ರಯತ್ನ ಸಾಫಲ್ಯ ಎಂಬ ಭಾವ ಕವಿಮನೆಯ-ಮನದ ಮೂಸೆಯಲ್ಲಿರುವಂಥದ್ದು.

ಗೋಕುಲದಲ್ಲಿ, ಗೊಲ್ಲನ ಅಗಲಿಕೆ ಗೋಪಿಕೆಯರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಭಾವ ಕೆರಳಿಸಿತ್ತು ಎಂಬುದು ವಸ್ತುವಿಷಯ. ಕಮಲಮುಖಿಯೆನಿಪ ಸಖಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಗೋಪಿಕೆಯದೂ ಇದೇ ಹೇಳಿಕೆ, ಇದೇ ಮಂಡನೆ: ಗೋಪಾಲ ತನ್ನವನು, ಗೋವಿಂದ ತನ್ನವನು ಎಂಬ ಹಪಹಪಿಕೆ. ಸಂಗದೊರೆತಾನಂತರ, ಅಕ್ಷರಶಃ, ಗೋಪಾಲನಿಲ್ಲದ ದಿನಗಳನ್ನು ಗೋಪಿಕೆಯರು ಬಯಸಲೇರ್ ಇಲ್ಲ! ಚಣಕಾಲ ಮಾಧವನಿಲ್ಲ ಎಂದರೆ ಆತ ಎಲ್ಲಿ ಹೋದ? ಯಾವಾಗ ಬರಬಹುದು?-ಎಂಬ ಚಿಂತೆ, ಆಲೋಚನೆ ಅವರನ್ನು ಕಾಡುತ್ತಿತ್ತು, ’ಗೋವಿಂದಕಲೆ’ಯನ್ನು ಸೃಜಿಸಿ ಚಾಣಾಕ್ಷನಾದ ಆ ಗೋವಳನ ಫ್ಲರ್ಟಿಂಗ್ ಅಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ವರ್ಕೌಟ್ ಆಗಿತ್ತು ಎಂದರ್ಥ !!

ಮಿತ್ರರೊಬ್ಬರು ನೆನಪಿಸಿದಂತೇ ಯಾರೇ ಬೇಕಾದರೂ ಅನೇಕ ಮದುವೆಗಳನ್ನು [ಕದ್ದು-ಮುಚ್ಚಾದರೂ]ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು, ಆದರೆ ಕೃಷ್ಣನಂತೇ ಕಿರುಬೆರಳಲ್ಲಿ ಗೋವರ್ಧನವನ್ನೆತ್ತಿ ನಿಲ್ಲಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲವಲ್ಲ. ತನ್ನ ಅನೇಕ ಚಾತುರ್ಯಗಳಿಂದ ಜಗದ ಮನವಗೆದ್ದ ಗುರು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ, ವ್ಯಾಸ-ಗಣೇಶರ ಮೂಲಕ ಗೀತೆಯನ್ನು ಬೋಧಿಸಿ ಜಗದ್ಗುರುವಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಏಕದಿಂದ ಅನೇಕ-ಅನೇಕದಿಂದ ಏಕ ಎಂಬ ತಥ್ಯವನ್ನು, ಸತ್ಯವನ್ನು ಆಡಿತೋರಿಸಿದ, ಮಾಡಿತೋರಿಸಿದ ಗೊಲ್ಲನ ಪ್ರೇಮ ಸಿಗುವುದಾದರೆ ಗೋಪಿಕೆಯರೇ ಏಕೆ ಜಗದ ಜನರೆಲ್ಲಾ ಹಾತೊರೆಯುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲವೇ? ಗೋಪಿಕೆಯೋರ್ವಳ ಅಂತರಂಗ ತನ್ನ ಸಖಿಯಲ್ಲಿ ಬಹಿರಂಗಗೊಂಡ ಬಗೆಯನ್ನು ಕವನ ತಮಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ, ನಮಸ್ಕಾರ]

ಕೇಳೆ ಸಖೀ ಕಮಲಮುಖೀ ಅಂತರಂಗವ |

ಬಾಳಕಾವ್ಯಕೆನಗೆ ಅವನೆ ಕವಿಯು ಪುಂಗವ ||ಪ||

ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಕೊಳಲಗಾನ ದೂರದಿಂದ ತೇಲಿಬಿಟ್ಟು 

ಹಾಳೆ ಹಾಳೆಯಲ್ಲು ಪದವ ಗೀಚಿದಂಥವ |

ಗೀಳು ಹಿಡಿಸಿ ಸರಿದುಹೋದ ಗಾವುದಗಳ ದೂರಕಷ್ಟು

ಗೋಳುಹುಯ್ದುಕೊಳುವನೆಲ್ಲಿ? ನಾಚಿದಂಥವ ||೧||

ಪಾಳಿಯೇನೊ ಎಂಬರೀತಿ ಕೊಳದಬುಡದಿ ಮರದೊಳಿದ್ದು

ದಾಳಿಯಿಟ್ಟು ಬಟ್ಟೆಗಳನು ಕದ್ದುಕೊಂಡವ |

ನೀಳಗೂದಲನ್ನು ಎಳೆದು ನೋವುನೋಡಿ ಮಜವಮೆದ್ದು

ಗೂಳಿ ಗುಟುರಿದಂತೆ ನಟಿಸಿ ಮುದ್ದನುಂಡವ ||೨||

ಕಾಳಸರ್ಪನನ್ನು ತುಳಿದು ಯಮುನೆ ಮಡುವಿನೊಳಗೆ ಬಿದ್ದು

ಕೇಳಿಯಾಡಿ ಕಾಳಗದೊಳು ಒದ್ದುನಿಂತವ |

ತಾಳಲಾರದಂಥ ಮಳೆಗೆ ಗೋವರ್ಧನವೆತ್ತಿ ಖುದ್ದು

ಬೀಳು ಹರಿಸಿ-ಇಂದ್ರಮೊಗದಿ ಗೆದ್ದುನಿಂತವ ||೩||   

ತಾಳೆಲಾರೆನಮ್ಮ ವಿರಹ ಬಾಳೆ-ಬೇಕು ಗೊಲ್ಲ ಸನಿಹ 

ಧೂಳು ಕವಿದ ರತುನದಂತದಾಯ್ತು ಜೀವನ |

ನಾಳೆನಾವದೆಲ್ಲೊ ಹುಡುಕಿ ಮಾಧವನನು ಸೇರೆ ಪುನಃ

ತಾಳೆಹಿಡಿದು ಜಾಡುನೋಡು ಜನುಮ ಪಾವನ ||೪||

------೦------

ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಮೈಗಳ್ಳತನ ; ಕರಾಳ ಭವಿಷ್ಯದ ಅನಾವರಣ

ಚಿತ್ರಋಣ : ಅಂತರ್ಜಾಲ 

ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಮೈಗಳ್ಳತನ ; ಕರಾಳ ಭವಿಷ್ಯದ ಅನಾವರಣ

ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಔಷಧ ಅಂಗಡಿಯೊಂದರ ಮುಂದೆ ’ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಗೊತ್ತಿರುವ ಕೌಂಟರ್ ಸೇಲ್ಸ್ ಬಾಯ್ಸ್ ಬೇಕಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಸಂಬಳ 8,000/- ದಿಂದ 10,000/-’ ಎಂದು ಬರೆದಿತ್ತು. ಅಂಗಡಿಯಾತನಲ್ಲಿ ನಾನು ಕೇಳಿದೆ "ಹೇಗೆ ಅಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಸಂಬಳ ಕೊಡುತ್ತೀರಿ ನೀವು?" ಎಂದು. ಅದಕ್ಕಾತ ಉತ್ತರಿಸಿದ:"ನೋಡಿ ಸರ್, ಬಿಗ್ ಬಜಾರು, ಮಾಲು ಎಲ್ಲಾಕಡೆಗಳಲ್ಲೂ ಎಸ್.ಎಸ್.ಎಲ್.ಸಿಯಲ್ಲಿ ಫೇಲ್ ಆಗಿರುವ ಹುಡುಗರು ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರೂ ಕನಿಷ್ಠ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಕೊಡ್ತಾರೆ. ಹಾಗಿರುವಾಗ ನಮ್ಮಲ್ಲಿಗೆ ಕಮ್ಮಿ ಸಂಬಳಕ್ಕೆ ಹುಡುಗರು ಬರುತ್ತಾರೆಯೇ? ಹುಡುಗರು ಬೇಕೆಂದರೆ ಒಳ್ಳೇ ಸಂಬಳ ಕೊಡಲೇಬೇಕು. ನಾವೇ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಾಗಿದ್ದರೆ ಹುಡುಗರ ಅಗತ್ಯ ಬೀಳೋದಿಲ್ಲ, ಕೆಲಸ ಜಾಸ್ತಿ ಇದೆ ಎಂದಾದರೆ ಆಗ ಹುಡುಗರನ್ನು ಹಾಕ್ಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತೆ." ಔಷಧದ ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಆ ಬೋರ್ಡು ವರ್ಷದಿಂದ ಹಾಗೇ ಇದೆ. "ಯಾಕೆ ಯಾರೂ ಬರಲಿಲ್ಲವೇ?" ಎಂದರೆ, "ಬರ್ತಾ ಇರ್ತಾರೆ ಹೋಗ್ತಾ ಇರ್ತಾರೆ, ಅದಕ್ಕೇ ಬೋರ್ಡನ್ನು ಹಾಗೇ ಇಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ." ಎಂಬುತ್ತರ ದೊರೆಯಿತು.  

ಬೆಂಗಳೂರು ಮಹಾನಗರದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪೀಣ್ಯ, ಜಿಗಣಿ ಇಂಥಲ್ಲೆಲ್ಲಾ, ಬಹುತೇಕ ವಸಾಹತುಗಳ ಮುಂದೆ ’ಕೆಲಸಗಾರರು ಬೇಕಾಗಿದ್ದಾರೆ’ ಎಂಬ ಫಲಕ ಕಳೆದೆರಡು ವರ್ಷದಿಂದ ಸದಾ ನೇತಾಡುತ್ತಲೇ ಇದೆ; ಆದರೆ ಅವರು ಕರೆಯಿತ್ತ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ತಕ್ಕುದಾದ ಕೆಲಸಿಗರ ಲಭ್ಯತೆ ಮಾತ್ರ ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ. ಜಾಗತೀಕರಣಕ್ಕೂ ಕೆಲಸಿಗರ ಕೊರತೆಗೂ ಸಂಬಂಧ ಇದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವಂತಿಲ್ಲ. ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಕೆಲಸಕ್ಕಂತೂ ಜನವೇ ಇಲ್ಲ! ಇಂಚಿಂಚು ಕೆಲಸಕ್ಕೂ ತರಾವರಿ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂದಿದೆ, ಆದರೆ ಎಲ್ಲಾ ನಮೂನೆಯ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳಲು ಚಿಕ್ಕ ಹಿಡುವಳಿದಾರರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ, ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಆ ಯಾ ಕೃಷಿ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಲು ಆಗದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ತೊಂದರೆ ಅವರಲ್ಲೇ ಕೆಲವರು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಇನ್ನೊಂದು ಸಮಸ್ಯೆ.

ಹೆಂಗಸರ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿಸಲು ಬಂದ ಮಿಕ್ಸರ್, ಗ್ರ್ಐಂಡರ್ ಮೊದಲಾದ ಯಂತ್ರಗಳ ಬಳಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಹೆಂಗಳೆಯರು ಹೆಚ್ಚುಸಮಯ ಟಿವಿ ಮುಂದೆ ಕುಳಿತು, ಪ್ರಯೋಜನಕ್ಕೆ ಬಾರದ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು, ಅಪರಾಧ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ ಕಾಲಹರಣ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ಶರೀರದಲ್ಲಿ ಅನಾವಶ್ಯಕ ಬೊಜ್ಜು ಬೆಳೆದು ಅದನ್ನು ಕರಗಿಸಲು ಹಣವ್ಯಯಿಸಿ ಜಿಮ್ ಮತ್ತು ಏರೋಬಿಕ್ಸ್ ಗಳಿಗೆ ಹೋಗುವುದು ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದರೆ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನತೆಯೂ ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಬಿದ್ದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಸ್ವಲ್ಪ ಓಡಾಡಿ ನೋಡಿದಾಗ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ. ತಿಳಿಗೊಳಕ್ಕೆ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನೆಸೆದು ಶಬ್ದಗಳ ಗುಲ್ಲೆಬ್ಬಿಸಿದಂತೇ ಬೇಡದ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳ ಕೆಟ್ಟ ಸಂದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಅಪರಾಧ ಪ್ರಕರಣಗಳ ಪುನಾರಚಿತ ದೃಶ್ಯಾವಳಿಗಳಿಂದ ಅವರ ಮನಸ್ಸೂ ಮಲಿನಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ, ಮನೆಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಿಂಚಿತ್ ಕ್ಷುಲ್ಲಕ ಕಾರಣಕ್ಕೂ ಜಗಳ-ವೈಮನಸ್ಸು ಆರಂಭವಾಗಿದೆ; ವಿನಾಕಾರಣ ವಿಚ್ಛೇದನಗಳೂ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿವೆ.          

’ಅಸಂಘಟಿತ ಕಾರ್ಮಿಕ ವಲಯ’ ಎಂಬ ಬುದ್ಧಿ ಜೀವಿಗಳ ಹೇಳಿಕೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವಿಪರ್ಯಾಸಕ್ಕೂ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂದಿನ ಈ ದಿನಮಾನದಲ್ಲಿ ಯಾರೆಂದರೆ ಯಾರಿಗೂ ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕಾದ ಕೆಲಸಗಳ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯೇ ಇಲ್ಲವಾಗಿದೆ. ಮಲ್ಲೇಶ್ವರದ ಹೋಟೆಲ್ ಮಾಲೀಕರೊಬ್ಬರು ಉಂಡುಟ್ಟು ಸುಖವಾಗಿದ್ದರು; ಆದರೆ ಈಗೀಗ ಅವರಿಗೆ ರಾತ್ರಿ ನಿದ್ದೆ ಬರುತ್ತಿಲ್ಲವಂತೆ! ಕಾರಣವಿಷ್ಟೇ: ಬೆಳಗಾದರೆ ಯಾವ ಅಡುಗೆಯವ ಮತ್ತು ಯಾವ ಕೆಲಸದ ಹುಡುಗ ಓಡಿಹೋದ ಎಂಬುದನ್ನು ನೋಡುತ್ತಲೇ ಇರಬೇಕಂತೆ. ಬರುವ ಗಿರಾಕಿಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮೊಳಗಿನ ತುಮುಲಗಳನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಾಗಿಲ್ಲ, ಗಿರಾಕಿಗಳಿಗೆ ಒದಗಿಸಬೇಕಾದ ತಿಂಡಿ-ತೀರ್ಥ ಪದಾರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಸ್ತಿ ವ್ಯತ್ಯಯ ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ. ಕೆಲಸದವರೇ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಯಜಮಾನರು ಎಷ್ಟೂ ಅಂತ ಒಬ್ಬರೇ ನಿಭಾಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ? ಈ ಕಥೆ ಕೇವಲ ಮಲ್ಲೇಶ್ವರದ ಹೋಟೆಲ್ಲಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದಲ್ಲ, ಎಲ್ಲೇ ಹೋಗಿ, ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ಹೋಟೆಲ್ ಮಾಲೀಕರು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿರುವುದೂ ಇದನ್ನೇ.

ತಾವು ಕಷ್ಟಪಟ್ಟಿದ್ದು ಸಾಕು, ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಪಾಡು ಬರುವುದು ಬೇಡ ಎಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಎಲ್ಲಾ ರಂಗಗಳ, ಎಲ್ಲಾ ವಲಯಗಳ ಕೆಲಸಿಗ ಪಾಲಕರು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ವಿದ್ಯೆಯನ್ನೇನೋ ಕೊಡಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಉತ್ತಮ ಸಂಸ್ಕಾರವನ್ನು ಕೊಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಬೆಳೆದ ಮಕ್ಕಳು ಉನ್ನತ ಔದ್ಯೋಗಿಕ ರಂಗದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡರೂ ಸಂಬಳಕೊಡುವ ಕಂಪನಿಗೆಂದೂ ನಿಷ್ಠರಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಮುಂದಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ಕೆಲಸ ಕೊಡುವ ಮಾಲೀಕರ ವೃತ್ತಿ-ಉತ್ಪನ್ನ ಸಂಬಂಧಿತ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸುವ ಮಾನವೀಯತೆ ಕೆಲಸಗಾರರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿಲ್ಲ. ದುಡಿಮೆ ಕೇವಲ ಸಂಬಳಕ್ಕಾಗಿದೆಯೇ ಹೊರತು ದುಡಿಮೆಯೊಂದು ಪವಿತ್ರ ಕೆಲಸ ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಎಂದೋ ಹೊರಟುಹೋಗಿದೆ. ವರ್ಷಗಳಕಾಲ ಉತ್ತಮ ಸಂಬಳವನ್ನೇ ಪಡೆದರೂ, ಇನ್ನೊಂದು ಜಾಗದಲ್ಲಿ ನೂರೋ ಇನ್ನೂರೋ ರೂಪಾಯಿ ಜಾಸ್ತಿ ದೊರೆಯುವುದಾದರೆ ಅಲ್ಲಿಗೇ ಹಾರುವ ಸ್ವಭಾವ ಇಂದಿನ ಯುವ ಕೆಲಸಿಗರದು. ಇಂತಿರುವ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಬಯಸುವುದು ಅಥವಾ ಕಾಣುವುದು ಸಾಧ್ಯವೇ?

ಅಸಂಘಟಿತ ವಲಯದ ಮಕ್ಕಳೆಲ್ಲಾ ತಮ್ಮ ಹಿತಾರ್ಥವಾಗಿ-ತಮ್ಮ ಸುಖಾರ್ಥವಾಗಿ, ತಮ್ಮ ನೇರಕ್ಕೇ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವಾಗ, ಅವರನ್ನು ಹೇಗಾದರೂ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವವರು ಕಂಪನಿಗಳ/ಕೃಷಿಭೂಮಿಗಳ/ಉದ್ಯಮಗಳ ಮಾಲೀಕರು. ಕಾರ್ಮಿಕರು/ಕೆಲಸಿಗರು ಇಲ್ಲದೇ ವ್ಯವಹಾರ ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ; ಕೆಲಸಿಗರು ಇರಬೇಕೆಂದರೆ ಅವರು ಮಾಡುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಅದು ಹೇಗೇ ಇದ್ದರೂ ಉಸಿರೆತ್ತದೇ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಪ್ರಸಂಗವೂ ತಪ್ಪುತ್ತಿಲ್ಲ. ತಮ್ಮ ತೊಡಗಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಬಯಸುವ, ಬಳಸುವ ಯಜಮಾನರ ಅನಿವಾರ್ಯತೆಯನ್ನು ಮನಗಂಡ ಯುವ ಕೆಲಸಿಗರು, ಅದರ ದುರುಪಯೋಗ ಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದಂತೂ ಗ್ಯಾರಂಟಿ. ಇವತ್ತು ಇಲ್ಲಿ, ವಾರದಲ್ಲೋ ತಿಂಗಳಲ್ಲೋ ಇನ್ನೊಂದೆಡೆಗೆ, ಆ ನಂತರ ಮತ್ತೆಲ್ಲೋ ಹೀಗೇ ಕೆಲಸವನ್ನು ಬದಲಿಸುತ್ತಲೇ ಇರುವುದರಿಂದ ಮಾಲೀಕ-ಕೆಲಸಿಗರ ಪ್ರೀತಿಯ ಸಂಕೋಲೆ ಇಂದು ಬದುಕಿ ಉಳಿದಿಲ್ಲ. ಕಾಯ್ದೆ ಬದ್ಧವಾಗಿ ತಮಗೆ ಸಿಗಬೇಕಾದುದನ್ನು ಹಠಮಾಡಿಯಾದರೂ ಪಡೆಯುವ ಕೆಲಸಿಗರು ಯಜಮಾನರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲಂತೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ.

ಇನ್ನೊಂದು ಅನಾಹುತಕಾರೀ ಬೆಳವಣಿಗೆಯೆಂದರೆ, ಕೆಲವು ರಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟ ಪಾತಾಳಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುತ್ತಿದೆ. ’ಊರಿಗೊಬ್ಳೇ ಪದ್ಮಾವತಿ’ ಎಂಬ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತೋರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಕೆಲಸಿಗರಲ್ಲಿ, ಮಾಡುವ ಕೆಲಸಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನೈಪುಣ್ಯ ಇಲ್ಲವಾಗುತ್ತಿದೆ. ’ಯಾರೂ ಸಿಗುತ್ತಿಲ್ಲ’ ಎಂಬ ಅಂಜಿಕೆಯಿಂದ, ಸಿಕ್ಕವರ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ವಿರೋಧ ಉಂಟುಮಾಡಿದರೆ ಅವರೂ ಓಡಿಹೋದಾರೆಂಬ ಅಳುಕಿನಿಂದ, ಕೆಲಸಿಗರ ಕಳಪೆ ಕೆಲಸಗಳನ್ನೂ ಮಾಲೀಕರು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವ ಸ್ಥಿತಿ ಬಂದೊದಗಿದೆ. ನಾವೆಲ್ಲಾ ಚಿಕ್ಕವರಿದ್ದಾಗ ಆಗಷ್ಟೇ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಉಪಕರಣಗಳು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಕಾಲಿಟ್ಟಿದ್ದರೂ ಮರದ ಬಾಚಣಿಗೆಗಳು ಸಿಗುತ್ತಿದ್ದವು; ಬಾಚಣಿಗೆಗಳಿಗೆ ಸಿಗುವ ಪ್ರತಿಫಲ ಎಷ್ಟು ಎಂಬುದನ್ನೇ ಯೋಚಿಸುತ್ತಾ ಅವುಗಳನ್ನು ಬೇಕಾಬಿಟ್ಟಿ ಎಂಬರ್ಥದಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸದೇ ಬಹಳ ನಾಜೂಕಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದುದು ಗಮನಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಗಡಿಗೆಮಾಡುವ ಕುಂಬಾರನಿಗೆ ಗಡಿಗೆ-ದಂಧೆ ತನ್ನ ಒಡಲನ್ನು ತುಂಬುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಿತ್ತಷ್ಟೆ; ಹೆಚ್ಚಿನದನ್ನು ಆತ ಅಪೇಕ್ಷಿಸಲಿಲ್ಲ.

ಜಾಗತೀಕರಣದಿಂದ ಮರದ ಬಾಚಣಿಗೆ, ಮಣ್ಣಿನಗಡಿಗೆ ಮಾಡುವ ಕುಲಕಸುಬುದಾರರಿಗೆ ಹೊಡೆತ ಬಿದ್ದಿದೆ ಎಂಬುದು ಒಪ್ಪಲೇಬೇಕಾದ ವಿಷಯ. ಆದರೆ ಜಾಗತೀಕರಣವೇ ಎಲ್ಲಾ ರಂಗಗಳನ್ನೂ ಹಾಳುಗೆಡವಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪಲು ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗಂತ ಜಾಗತೀಕರಣ ಭಾರತದ ಕೆಲಸಗಾರರಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತಾ, ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಂಪನಿಗಳು, ವಸಾಹತುಗಳು ಕೆಲಸಗಾರರನ್ನು ತಮ್ಮೆಡೆ ಸೆಳೆದವು. ಅವರು ಕೊಡುವ ಕೆಲಸ ಶಾಶ್ವತವಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾರದ ಜನ ಅವರಲ್ಲಿನ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಮನಸೋತರು. ನಮ್ಮಲ್ಲಿನ ಕೆಲಸಗಾರರಿಂದ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿಕೊಂಡು, ನಮ್ಮಲ್ಲಿನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಂಹಪಾಲನ್ನು ತಾವೇ ಮೆದ್ದುಕೊಂಡ ವಿದೇಶಿಗರು, ದೇಶೀಯ ಕುಲಕಸುಬುಗಳಿಗೆ, ವ್ಯವಸಾಯೋತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ, ಕೈಗಾರಿಕೋತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಹಲವು ವಿಧದಲ್ಲಿ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿಯೂ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ವಿಧದಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿಯೂ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದು ಕನ್ನಡಿಯ ಪ್ರತಿಬಿಂಬದಷ್ಟೇ ಢಾಳಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿರುವುದು ಖಚಿತ. 

ಮೇಲಾಗಿ ವಿದೇಶೀ ಕಂಪನಿಗಳತ್ತ ಬೆರಳು ತೋರಿಸುತ್ತಾ, ಸ್ವದೇಶೀ ಕಂಪನಿಗಳ/ಉದ್ಯಮಿಗಳ/ಕೃಷಿಭೂಮಾಲೀಕರ ಗಮನವನ್ನು ಅತ್ತಕಡೆ ಸೆಳೆದು, ನೈಪುಣ್ಯ ಇರುವ ಮಂದಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಬಳ ಕೇಳುವುದರ ಜೊತೆಗೆ,’ಕೆಲಸಗಾರರು ಬೇಕೆಂಬ ಬೇಡಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಿದೆ’ ಎಂಬ ಊಹಾಪೋಹದಿಂದ    ಎಲ್ಲೆಡೆಗೂ ಅಲ್ಪಸ್ವಲ್ಪ ಕೆಲಸ ಗೊತ್ತಿದ್ದವರೂ ತಮ್ಮ ವೈಯ್ಯಕ್ತಿಕ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕೆಲಸದ ಗಂಧಗಾಳಿಯೇ ಇಲ್ಲದ ಇನ್ನುಳಿದ ಜನ ಕೂಡ ಹೂವಿನ ಜೊತೆಗೆ ನಾರು ಕೂಡ ಸಾಗಿಹೋದಂತೇ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಮಾಡುವ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮೂಹಿಕ ಕೆಲಸಗಳು ಕೆಲವಾದರೆ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಕೆಲಸಗಳು ಹಲವು. ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಕೇಂದ್ರಿತ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ಕೆಲಸಗಾರರು ಸಿಗುವುದು ದುರ್ಲಭವಾಯ್ತು. ರಸ್ತೆ-ಸೇತುವೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ, ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ ಕೆಲಸಗಳು ಮೊದಲಾದ ಸಾಮೂಹಿಕ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಕಡಿಮೆ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ಖಾತ್ರಿ ಯೋಜನೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸವನ್ನೇ ಮಾಡದಿದ್ದರೂ ಮಾಡಿದಂತೇ ತೋರಿಸಿದರೆ ಸಂಬಳ ಸಿಗುವುದರಿಂದ, ಅಸಂಘಟಿತ ವಲಯದ ಹಲವುಮಂದಿ ಯುವಕರು ಅವುಗಳನ್ನು ಆತುಕೊಂಡರು.

ದಿನಗಳೆದಂತೇ ಯುವಜನಾಂಗಕ್ಕೆ ಮಾಡುವ ಕೆಲಸಕ್ಕಿಂತಾ ಆಡುವ ಕೆಲಸಗಳತ್ತ ದೃಷ್ಟಿ ಹರಿಯಿತು. ಆಡುತ್ತಾ ಆಡುತ್ತಾ 8 ಗಂಟೆ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದಂತೇ ತೋರಿಸಿದರೆ ಸಾಕಾಗುವ ಕೆಲಸಗಳತ್ತ ಮನಸ್ಸು ಹರಿಯಿತು. ಹೀಗಾಗಿ ಕೃಷಿ ಅಥವಾ ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಮೈಮುರಿದು ದುಡಿಯುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹುದ್ದೆಗಳಿಗಿಂತಾ ಆಡುತ್ತಾ ಮಾಡುವ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ಯುವಕರು ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿದರು. ಅದರಲ್ಲೂ ಯುವಕರು ಮತ್ತು ಯುವತಿಯರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಆಡುತ್ತಾ ಮಾಡುವ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಯುವಕರು ತಮ್ಮ ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡರು; ಎಂಜಾಯ್ ಮಾಡಿದರು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ವೃತ್ತಿಪರ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿನ ನೈಪುಣ್ಯ ಕಳೆಗುಂದುತ್ತಾ ನಡೆದು ಕೆಲಸಗಳು ಒಟ್ಟಾರೆ ಹೇಗೋ ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ; ಕೆಲಸ ಕೊಡುವವರು ಗೊಣಗುತ್ತಲೇ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.  ಇದೇ ಕಾರಣದಿಂದ ಇಂದು ಶೆಟ್ಟರ ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನು ಕೊಡಲೂ ಹುಡುಗರಿಲ್ಲ, ಭಟ್ಟರ ಗದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ನಾಟಿಮಾಡಲೂ ಜನರಿಲ್ಲ!

ಕೆಲವುಕಡೆ ಜನಜೀವನದಲ್ಲಿ, ಹಾಸಿಗೆಗಿಂತಾ ಉದ್ದ ಕಾಲುಚಾಚಿದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿಯೋ, ಪ್ರಕೃತಿ ವೈಪರೀತ್ಯದಿಂದ ಬೆಳೆಯಾಗದುದರಿಂದಲೋ ಅಥವಾ ರಫ್ತು ವ್ಯವಹಾರ ಕಂಗೆಟ್ಟುಹೋಗಿರುವುದರಿಂದಲೋ, ತಮ್ಮ ಹಿರಿಯರು ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಸಾಲವನ್ನು ಕಂಡ ಯುವಜನಾಂಗಕ್ಕೆ, ಕಷ್ಟದ ಕೆಲಸಗಳು ಮತ್ತು ಫಲಾಫಲದ ಸಾಧ್ಯಾಸಾಧ್ಯತೆಗಳು ಸಿಂಹಸ್ವಪ್ನವಾಗಿ ಕಾಡಿದ್ದರಿಂದ, ಹಿರಿಯರು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ಕಷ್ಟವೇ ಹೆಚ್ಚೆನಿಸಿ, ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಫಲದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಅವರು ಮರೆತು, ಕ್ಷಣಿಕ ಪ್ರತಿಫಲವನ್ನೇ ಬಯಸುತ್ತಾ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕುಲಕಸುಬು ಮತ್ತು ಕೃಷಿ, ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಅವಗಣಿಸಿದರು. ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಈಜಾಡುತ್ತಾ ಬಂದ ವಿದೇಶೀ ಕಂಪನಿಗಳ ಪೈಪೋಟಿ ಅತಿಯಾಗಿ, ದೇಶೀಯ ಕೃಷಿ-ವ್ಯವಸಾಯ-ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಅವುಗಳಿಗೆ ಸಡ್ಡುಹೊಡೆದು ನಿಲ್ಲುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಜನರಿಲ್ಲ, ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಲ್ಲದ ಕೊರತೆ ನೀಗುತ್ತಿಲ್ಲ, ದೇಶೀಯ ಉದ್ಯಮಗಳಲ್ಲೂ ಕೆಲಸಗಾರರ ಅಭಾವ ಬಹಳವಾಗಿದೆ.        

ಸಾಲದ್ದಕ್ಕೆ, ಅದಾಗಲೇ ಇದ್ದ ಯಮಯಾತನೆಯ ಹುಲಿಹುಣ್ಣುಗಳಮೇಲೆ ಬರೆ ಎಳೆದಂತೇ, ಸರಕಾರ ಕೊಡಮಾಡುವ ಒಂದು ರೂಪಾಯಿಗೆ ಕೆಜಿ ಅಕ್ಕಿಯಂತಹ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿಂದ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಯುವಜನತೆಯಲ್ಲಿ ಮೈಗಳ್ಳತನ ವಿಪರೀತ ಹೆಚ್ಚಿ, ವಿದೇಶೀ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನೇ ದೇಶವಾಸಿಗಳು ಅವಲಂಬಿಸಬೇಕಾದ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಬಂದರೂ ಅಚ್ಚರಿಯೆನಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ವಿಶೇಷವೂ ಎನಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಮುಂಬರುವ ಲೋಕಸಭೆಯ ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿರಿಸಿಕೊಂಡು, ’ಬಡಜನರ, ದೀನದಲಿತರ ಕಣ್ಣೀರೊರೆಸುವ ಯೋಜನೆ’ ಎಂಬ ಸ್ಲೋಗನ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷವೊಂದು ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಇಂಥಾ ’ಘನಂದಾರಿ’ ಕೆಲಸಗಳಿಂದ ಯುವಜನತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದನ್ನೇ ಮರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಪರಮ ಆಳಸಿಗಳಾಗುತ್ತಾರೆ. ಕುಂತಲ್ಲೇ 30 ಕೆಜಿ ಅಕ್ಕಿ ತಿಂಗಳಿಗೆ ದೊರೆಯುವಾಗ ಕೆಲಸವಾದರೂ ಏಕೆ ಬೇಕು? ಅಲ್ಲವೇ? ಅದರಲ್ಲಂತೂ ಹಡಾಲೆದ್ದುಹೋದ ರೇಷನ್ ಕಾರ್ಡ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ/ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ಮನೆಗಳ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಸದಸ್ಯನೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಬೇನಾಮಿ ಬಿ.ಪಿಎಲ್. ಕಾರ್ಡನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದೆ.

’ಕುಳಿತು ಉಂಡರೆ ಕುಡಿಕೆ ಹೊನ್ನು ಸಾಲದು’ ಎಂಬ ಗಾದೆಯನ್ನು ನಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜ-ಪ್ರಾಜ್ಞರು ಮಾಡಿಟ್ಟು ಹೋದರು, ಅದರಂತೇ ರೂಪಾಯಿಗೆ ಕೆಜಿ ಅಕ್ಕಿ ಕೊಡುವ ಅಥವಾ ಪಡೆಯುವ ಕಾರ್ಯ ಎಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿದ್ದೀತು? ಅಂತಹ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಯಲ್ಲಿಡಲು ವಿದೇಶೀಯ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಸರಕಾರ ಪಡೆಯುವ ಸಾಲದಿಂದ ಭಾರತ ಎಂದಿಗೆ ಮುಕ್ತವಾದೀತು? ಅಥವಾ ಸಾಲದ ಶೂಲ ದೇಶದ ಬೆನ್ನೆಲುಬಿಗೇ ನಾಟಿ ದೇಶ ಮರಳಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸ್ಥಿತಿ ಬಂದೀತೇ? ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಆಳಸಿಗಳಾಗಿ ಬದಲಾಗುವ ಜನರನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕೆಲಸಗಳತ್ತ ಗಮನ ಹರಿಸುವಂತೇ ಮಾಡುವುದು ಸರಕಾರಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವೇ? ಉತ್ತರವಿಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ದುಡಿಮೆಯನ್ನು ನಾವು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು, ನಮ್ಮ ಅನ್ನವನ್ನು ನಾವೇ ಸಂಪಾದಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬ ಭಾರತೀಯ ಮೂಲ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಸಂದೇಶವನ್ನೇ ಕಡೆಗಣಿಸಿ, ದೇಶೋದ್ಧಾರದ ನೆಪವೊಡ್ಡಿ, ಕೆಲಸಿಗರಲ್ಲಿ ಮೈಗಳ್ಳತನ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿರುವ ಆಳರಸರಿಗೆ, ಭವಿಷ್ಯದ ದಿನಗಳ ದೂರಾಲೋಚನೆ ಇಲ್ಲವೆಂಬುದಂತೂ ಸ್ಪಷ್ಟ; ಇದೇ ಗತಿಯ-ಇದೇ ಸ್ಥಿತಿಯ-ಇದೇ ರೀತಿಯ ಯೋಜನೆಗಳು ಮುಂದರಿದರೆ, ದೇಶ ಮುಂದೊಮ್ಮೆ ಅನುಭವಿಸಲಿಕ್ಕಿದೆ: ತುಂಬಲಾರದ ನಷ್ಟ !       

ಕಪ್ಪೆ ಶಂಕರ ಮತ್ತೆ ಶಂಕರ ಮತ್ತು ನನ್ನ ಬಾಲ್ಯ

ಚಿತ್ರಗಳ ಕೃಪೆ : ಶೃಂಗೇರಿ ಡಾಟ್ ನೆಟ್ 
ಕಪ್ಪೆ ಶಂಕರ ಮತ್ತೆ ಶಂಕರ ಮತ್ತು ನನ್ನ ಬಾಲ್ಯ

ಮನೆಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಬೆಕ್ಕು ಮರಿಹಾಕಿತ್ತು. ಅದರಲ್ಲೇನು ವಿಶೇಷವೆಂದು ನೀವು ಕೇಳುವ ಮುನ್ನ ಉತ್ತರ ರೆಡಿಯಾಗಿದೆ, ಬೆಕ್ಕು, ನಾಯಿ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಾಣಿ/ಜೀವಿ ಮರಿಹಾಕುವುದು ಸಹಜವಷ್ಟೆ. ಆದರೆ ಇದು ಮರಿಹಾಕುವ ವಿಷಯಕ್ಕಿಂತ ಮರಿಗಳನ್ನು ಜೋಪಾನಮಾಡಿ ಬೆಳೆಸುವ, ಲಾಲನೆಪಾಲನೆ ಮಾಡುತ್ತ ಪೋಷಿಸುವ ಅಮ್ಮನ ಮುದ್ದಿನ ಬಗೆಗಿನ ಮಾತು. ಬೆಕ್ಕು ಮರಿಹಾಕುವಾಗಲೇ ಹುಟ್ಟಿದ ಮರಿಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಬಾಧೆ ತಟ್ಟದಂತೇ ಸೂಕ್ತ ಜಾಗವನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಬಹುಶಃ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳೂ ಕೂಡ ಆದಷ್ಟು ಹಾಗೇ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಮರಿಗಳು ಹೊರಬಂದಾಗ ಕಣ್ಣನ್ನೂ ತೆರೆಯದೇ ಕೂಗಲಾರಂಭಿಸುತ್ತವೆ; ಕಿರುಚುವುದು ಅವುಗಳ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಮಂಡಿಸಲಿಕ್ಕೆ. ಹೊಟ್ಟೆ ಹಸಿಯುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಏನು ಮಾಡಬೇಕೆಂಬುದು ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದಾದಾಗ ಮರಿಗಳು ಲಬೋ ಲಬೋ ಎಂದು ಕಿರುಚುವುದು ವಾಡಿಕೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬೇರೇ ತೊಂದರೆಗಳಲ್ಲೂ ಹಾಗೆ ಕೂಗಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಹೆತ್ತ ಮರಿಗಳನ್ನು ಕಣ್ಣೆವೆ ಮುಚ್ಚದೇ ಕಾಪಾಡುವುದು ಅಮ್ಮನ ಜವಾಬ್ದಾರಿ. ಅದು ಅನೂಹ್ಯ ಅನನ್ಯ ಕರುಳ ಮಿಡಿತ, ಹೃದಯದ ತುಡಿತ. ಮರಿಗಳಿಲ್ಲದೇ ಅಮ್ಮ ಇಲ್ಲ, ಅಮ್ಮನಿಲ್ಲದೇ ಮರಿಗಳಿಲ್ಲ ಎಂಬಂಥಾ ಸ್ಥಿತಿ. ಹಾರುವ ಗಿಡುಗ-ಹದ್ದುಗಳ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬೀಳದಂತೇ, ಬಿಸಿಲು-ಮಳೆ ಮೈಗೆ ಸೋಕದಂತೇ ಎಳೆಯ ಕಂದಮ್ಮಗಳನ್ನು ಹಚ್ಚಗೆ ಬೆಚ್ಚಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿರುವಂತೇ ಪಾಲಿಸುವುದು ಅಮ್ಮನಿಗಿರುವ ದೈವೀದತ್ತ ಕಲೆ.  

ಮೊನ್ನೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಗುಡುಗು ಸಹಿತ ಮಳೆಬಂದಾಗ ನನ್ನ ಬಾಲ್ಯದ ನೆನಪಾಯ್ತು. ಮಳೆಗಾಲದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಗುಡುಗಿನ ಅಬ್ಬರ ಸದಾ ಇರುತ್ತದೆ. ಕಿವಿಗಡಚಿಕ್ಕುವ ’ಗುಡುಗುಮ್ಮನ’ ಸದ್ದಿಗೆ ಎಳೆಯ ಮಕ್ಕಳಾದ ನಾವೆಲ್ಲಾ ಬಹಳ ಹೆದರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದುದುಂಟು. ಕೋಲ್ಮಿಂಚು ನೋಡಲು ಹಿರಿಯರು ಹೊರಗೆ ಕರೆದರೂ ಕೂಡ, ಗುಡುಗುಮ್ಮ ಬರುವ ಸಂಭವನೀಯತೆಗೆ ನಮ್ಮ ಬಯಕೆ ಬತ್ತಿಹೋಗುತ್ತಿತ್ತು. ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ನಾನು ಮಲಗುತ್ತಿದ್ದುದು ಅಜ್ಜ-ಅಜ್ಜಿಯರ ಮಧ್ಯೆಯಲ್ಲಿ. ಅದೊಂದು ಸಂತೃಪ್ತ ಅವಿಭಕ್ತ ಕುಟುಂಬ ಜೀವನ. ಪ್ರಾಯಶಃ ಇಂದಿನ ದಿನಮಾನದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೂ ಕಂಡುಬರುವುದು ಅಪರೂಪ. ರಾತ್ರಿ ಏರೇರ್ರಿ ಅಬ್ಬರಿಸುವ ಗುಡುಗುಮ್ಮನ ಸದ್ದಿಗೆ ಎಚ್ಚರಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಅಜ್ಜ-ಅಜ್ಜಿ ಯಾರಾದರೊಬ್ಬರು ತಮ್ಮ ಹೊದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡು ಸಂಭಾಳಿಸುತ್ತಿದ್ದರು; ಅವರ ಬೆಚ್ಚನೆಯ ಹೊದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣೆ ಸಿಕ್ಕ ನಿರಾಶ್ರಿತರಂತೇ ಹಾಯಾಗಿ ನಿದ್ದೆಗೆ ಜಾರುತ್ತಿದ್ದೆ. ಆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂದೊಂದು ದಿನ ಹೊರ ಜಗತ್ತಿನ ಅರಿವು ನಮಗಾಗಬಹುದೆಂಬ ಯಾವೊಂದು ಅನಿಸಿಕೆಯೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ನಮಗೆ ನಮ್ಮದೇ ಆದ ಜಗತ್ತು, ನಮ್ಮದೇ ಜಾಯಮಾನ, ಆಟ-ಪಾಠ-ಕಲಿಕೆ, ಅದರಾಚೆಗೆ ನಾವೆಂದೂ ತಲೆಹಾಕಿದವರೇ ಅಲ್ಲ!

ಗುಡುಗಿನ ಅಬ್ಬರವಾಗಲೀ ಸಮುದ್ರದ ಭೋರ್ಗರೆತವಾಗಲೀ ಹೆಚ್ಚಲ್ಲ ಆದರೆ ಜೀವನ ಎಂಬ ಸಾಗರದ ಅಲೆಗಳ ಮೊರೆತ ಮಾತ್ರ ಬಹುದೊಡ್ಡದು ಎಂದು ತಿಳಿಯಲು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದು ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಹತ್ತಿದಮೇಲೆ. ಓದು ಮುಗಿಸಿ ದುಡಿಮೆಗೆ ಇಳಿಯುವಾಗ ಹಾಗೂ ಆ ನಂತರದ ಜೀವನವನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸಿದರೆ ’ಸ್ಟೂಡೆಂಟ್ ಲೈಫ್ ಈಸ್ ಗೋಲ್ಡನ್ ಲೈಫ್’ ಎಂದು ಅನುಭವಿಕರು ಯಾಕೆ ಹೇಳಿದರು ಎಂಬುದು ತಿಳಿಯಿತು. ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ ಅಂಥಾ ಯಾವುದೇ ತೊಂದರೆಗಳು ಬಾಧಿಸದಂತೇ ನೋಡಿಕೊಂಡವರು ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯರು. ಎಳವೆಯಲ್ಲೇ ನಮ್ಮನ್ನು ದುಡಿಮೆಗೆ ಹಚ್ಚದೇ, ತಮ್ಮ ಕಷ್ಟಾರ್ಜಿತದಲ್ಲೇ ನಮಗೆ ಸಿಗಬಹುದಾದ ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಕೊಡಿಸಿ, ಜೀವನದ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನೂ ಬದುಕುವ ಕ್ರಮವನ್ನೂ ಕಲಿಸಿಕೊಟ್ಟು ಒಂದು ಹಂತಕ್ಕೆ ತಂದರು. ಆ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರಂತೇ ನಮ್ಮ ಜೀವನದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ನಾವು ಹೊತ್ತುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಯ್ತು. ಅವರ ಕೃಪಾಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ನನಗೆ, ಆರ್ಥಿಕ ಜಂಜಡಗಳಾಗಲೀ ಇನ್ನಾವುದೇ ತಾಪತ್ರಯಗಳಾಗಲೀ ಇಲ್ಲದಿದ್ದ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ನೆನೆದಾಗ ಮತ್ತೆ ಬಾಲಕನಾಗಿಯೇ ಇರುವ ಆಲೋಚನೆ ಎದ್ದುಬಿಡುತ್ತದೆ, ಅದು ಸಾಧ್ಯವೇ?  

ಕಳೆದ ಹದಿನೈದು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಪ್ರತೀ ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲೂ ಗುಡುಗು ಅಬ್ಬರಿಸಿದಾಗ ಪಾಲಕರು/ಪೋಷಕರು  ಜೊತೆಯಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ, ಆದರೂ ಗುಡುಗಿಗೆ ಮನಸ್ಸು ಹೆದರಲಿಲ್ಲ. ಗುಡುಗು ಎಂದರೇನು, ಮಿಂಚು ಎಂದರೇನು, ಅವುಗಳ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಹೇಗೆ? ಯಾಕೆ? ಇವುಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಓದುತ್ತಾ ದೊಡ್ಡವರಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಊರಿನ ಮನೆಯಲ್ಲಿರುವವರೆಗೂ ಹಿರಿಯರ ಆರೈಕೆಯ, ರಕ್ಷಣೆಯ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಪಾಪ, ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯರ ಬಗ್ಗೆ ಅವರ ಹಿರಿಯರು ಅಷ್ಟೊಂದು ಕಾಳಜಿ ವಹಿಸಿದರೋ ಇಲ್ಲವೋ ಆದರೂ ನಮಗಂತೂ ಅದು ಚ್ಯುತಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಹೊರಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ಒಂದೊಂದೇ ಕಾಲಿಡುತ್ತಾ ಸಮಾಜವನ್ನು ನಾವು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳತೊಡಗಿದಾಗ, ಜಗತ್ತು ನಾವಂದುಕೊಂಡಷ್ಟು ಸುಂದರವಲ್ಲ ಎಂಬ ಕಟು ಸತ್ಯ ಅನುಭವವೇದ್ಯವಾಯ್ತು. ಸಮಾಜದಲ್ಲಿನ ಹಲವು ಕಲ್ಮಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕು ತೊಳಲಾಡುವಂತಾದ ಮುಗ್ಧ ಮನಸ್ಸು, ಒಂದು ಹದಕ್ಕೆ ನೆಲೆನಿಲ್ಲುವಾಗ ಕೆಲವು ಸಮಯ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು.

ಚಿಕ್ಕವನಾಗಿದ್ದಾಗ, ಮನುಷ್ಯ ಎಂಬುದು ಜೀವವರ್ಗದಲ್ಲೊಂದು ಪ್ರಭೇದ, ಹಲವು ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನೆಂಬುದು ಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳ ಪ್ರಾಣಿ ಎಂಬುದನ್ನೆಲ್ಲಾ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಓದಿಕೊಂಡ ಬಳಿಕ ಆಹಾರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಸರಪಳಿಯ ಬಗೆಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಪ್ರಮೇಯ ಬಂತು. ಕೀಟ-ಕಪ್ಪೆ-ಹಾವು-ಹದ್ದು ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ವಿವರಗಳನ್ನು ತಿಳಿದಾಗ ಯಾಕೋ ಖುಷಿಯೆನಿಸಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಆ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ತೀರಾ ವಿಕಸಿತ ಮೆದುಳು ಇಲ್ಲವೆಂಬುದನ್ನು ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ ಹೇಳುತ್ತಿತ್ತು. ಕೀಟದ ಮೆದುಳಿಗಿಂತ ಕಪ್ಪೆಯ ಮೆದುಳು ವಿಕಸಿತ, ಕಪ್ಪೆಯ ಬುದ್ಧಿಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಹಾವಿನದು ವಿಕಸಿತ, ಹಾವಿಗಿಂತ ಹದ್ದಿನದು ವಿಕಸಿತ ....ಹೀಗೇ ಮೆದುಳು ಎಂಬ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ಅಂಗಕ್ಕೆ ತಾಕತ್ತನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯ ಬಗೆಗೆ ಮಾತ್ರ ನಾವು ಅರಿಯಲೇ ಇಲ್ಲ! ಒಂದು ಇನ್ನೊಂದನ್ನು ಕೊಂದು-ತಿಂದು ಬದುಕುತ್ತದೆ ಎಂದಾದಾಗ ಅವುಗಳ ಜೀವನ ಅದೆಷ್ಟು ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ತಿರುವುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ ಅನ್ನಿಸಿತು. ಅಪ್ಪ-ಅಮ್ಮನ ಅರಿವು ಕ್ರಿಮಿ-ಕೀಟಗಳಾದಿಯಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳಿಗೂ ಇರುತ್ತದೋ ಇಲ್ಲವೋ ಆದರೆ ಕೆಲವು ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗಂತೂ ಆ ಅನುಭವ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಬೆಕ್ಕು-ನಾಯಿಗಳ ಸಂಸಾರದಿಂದ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. 

ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಇತರೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವೆಂದಾಯ್ತು, ಆದರೆ ಅತಿವಿಕಸಿತ ಮೆದುಳನ್ನು ಪಡೆದ ಮಾನವ ತನ್ನ ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವುದು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಬಹಳ ಬಾಧಿಸಿಬಿಟ್ಟಿತು. ಪಂಚೇಂದ್ರಿಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಜಿಹ್ವೆಯ ಚಾಪಲ್ಯಕ್ಕಾಗಿ, ತನ್ನ ಹೊಟ್ಟೆ ತುಂಬಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪರ್ಯಾಯ ಅನುಕೂಲ ಮತ್ತು ಅವಕಾಶಗಳಿದ್ದರೂ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಸಾಕುವುದು, ಸಾಕಿ ಕೊನೆಗೊಮ್ಮೆ ಏಕಾಏಕಿ ಕತ್ತರಿಸಿ ಭುಂಜಿಸುವುದು ಬಹಳ ನೋವನ್ನು ತರುವ ಸಂಗತಿ. ನಗರವಾಸಿಯಾದಮೇಲೆ, ಓಡಾಡುವ ರಸ್ತೆಯ ಇಕ್ಕೆಲಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಕೋಳಿಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟು ಮಾರುವಾಗ ಕತ್ತರಿಸುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವು ಜೀವಭಯದಿಂದ ಕೂಗಿಕೊಳ್ಳುವ ಆರ್ತನಾದವನ್ನು ಕೇಳಿದರೆ ಅವುಗಳಿಗೂ ಬದುಕುವ ಅಧಿಕಾರವಿಲ್ಲವೇ ಅನ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಬುದ್ಧಿವಂತ ಮಾನವ ಕಾಡುಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವನ್ನು ತನ್ನ ತೆವಲಿಗೆ ಕತ್ತರಿಸಿ ತಿನ್ನುತ್ತಿದ್ದ, ಅವು ಸಿಗದಂತಾದ ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ,  ಕೋಳಿ, ಕುರಿ, ಮೊಲ, ದನ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಹಿಂಸಿಸುವುದನ್ನು [ವಿಪರ್ಯಾಸವೆಂದರೆ ಅಂತಹ ಜನಗಳೇ ಪ್ರಾಣಿದಯಾ ಸಂಘಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ, ಕಾಗೆ-ನಾಯಿ-ಗಿಡುಗಗಳನ್ನು ಅಪಾಯದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು ಮುಂದಾಗಿ "ಜೀವಿಯ ಜೀವರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿದೆವು" ಎಂದು ಟಿವಿಯಲ್ಲಿ ಪೋಸುಕೊಡುತ್ತಾರೆ!] ನೆನೆದರೆ ಅವುಗಳ ಕುಟುಂಬ ಜೀವನ, ಅವುಗಳ ಮಕ್ಕಳು-ಮರಿಗಳು, ಆ ಮರಿಗಳ ಮುಂದಿನ ಸ್ಥಿತಿ ಇವುಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ನೆನೆದು ಬಹಳ ಸುಸ್ತಾಯ್ತು. ಒಮ್ಮೆಯಂತೂ ದೇವರಲ್ಲಿ ಇಡೀ ದಿನ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದ್ದಿದೆ:"ಓ ದೇವರೇ ಈ ಪ್ರಪಂಚವನ್ನು ಹಿಂಸೆಯಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸು" ಎಂದು.

ಇರುವೆಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ಆನೆಯ ವರೆಗಿನ ಎಂಬತ್ತು ಕೋಟಿ ಜೀವರಾಶಿಗಳಲ್ಲಿ, ಪಾಪ ಮಾಡಿದವರು ವಿಕಸಿತ ಮೆದುಳಿಲ್ಲದ ತೀರಾ ಕೆಳಗಿನ ಜೀವ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಜನಿಸುತ್ತಾರಂತೆ! ಕುರಿ-ಕೋಳಿ-ದನ-ಮೊಲ ಇವುಗಳೆಲ್ಲವನ್ನೂ ವಧಿಸುವುದನ್ನು ಕಂಡಾಗ, ಅವುಗಳಿಗೆ ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆ ನೀಡುವುದನ್ನು ಕಂಡಾಗ, ಅಂತಹ ಜನ್ಮ ನಮಗೆ ಬಾರದಂತೇ ನಾವು ಪಾಪಮುಕ್ತವಾಗಬೇಕು ಅನ್ನಿಸಿತು. ಆದರೆ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಪಾಪಮುಕ್ತರಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅನ್ನಿಸಲೇರ್ ಇಲ್ಲ. ಯಾಕೆಂದರೆ ಯಾವುದೇ ಜೀವಿಯನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ನಾವು ವಧಿಸಿ ತಿನ್ನಲು ಹೋಗದಿದ್ದರೂ, ಕಚ್ಚುವ ಸೊಳ್ಳೆಗಳನ್ನು ಚಚ್ಚಿಹಾಕುತ್ತೇವೆ, ಕಾಡುವ ಇರುವೆ-ಜಿರಲೆ-ತಿಗಣೆ-ಹೇನು ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಅಂತ್ಯಕಾಣಿಸುತ್ತೇವೆ. ಅರಿತೋ ಅರಿಯದೆಯೋ ನಡೆದಾಡುವಾಗ ಅಥವಾ ವಾಹನ ಚಲಿಸುವಾಗ ಇರುವೆಗಳಂತಹ ಅತಿ ಚಿಕ್ಕ ಜೀವಿಗಳು ಅದೆಷ್ಟೋ ನಮ್ಮಿಂದ ಹತವಾಗುತ್ತವೆ. ಅಂದಮೇಲೆ ನಾವೂ ಒಂದು ದಿನ ಇರುವೆಯೋ ಜಿರಲೆಯೂ ಆಗಿ ಹುಟ್ಟಿ ಹಿಂಸೆ ಅನುಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಹೇಳುವುದು ಹೇಗೆ? 

ಅತಿಮಧುರವಾದ ಜೇನನ್ನು ಸವಿಯುವಾಗ ಆ ಹುಳಗಳ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಬಲಾತ್ಕರಿಸಿ ತೆಗೆಯುತ್ತೇವೆ; ಹಾಗೆ ಜೇನು ತೆಗೆಯುವಾಗ ಅವುಗಳ ಅನೇಕ ಮೊಟ್ಟೆ-ಮರಿಗಳು ಹತವಾಗುತ್ತವೆ, ಜೊತೆಗೆ ಕೆಲವು ಜೇನುಹುಳಗಳೂ ಸಹ. ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಚಂದವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪಳಪಳ ಹೊಳೆಯುವ ರೇಷ್ಮೆ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ತೊಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ, ಪ್ರತೀ ರೇಷ್ಮೆದಾರದ ಹಿಂದೆ ರೇಷ್ಮೆಹುಳವೊಂದರ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಬಲಿ ನಡೆದಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಚರ್ಮದ ಬೆಲ್ಟು, ಬ್ಯಾಗು, ಶೂ ಬಳಸುತ್ತೇವೆ-ಅವುಗಳ ತಯಾರಿಕೆಗೂ ಹಿಂದೆ ನಡೆಯುವ ಕೃತ್ಯಗಳಾಗಲೀ, ಒಂದಾನೊಂದು ದಿನದಲ್ಲಿ ಅವು ಜೀವಿಗಳ ತೊಗಲುಗಳಾಗಿದ್ದವು ಎಂಬುದಾಗಲೀ ನೆನಪಿಗೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಕೃತ್ಯಗಳ ಹಿಂದೆ ಅದೆಷ್ಟು ಹಿಂಸೆಯಿದೆ, ಅದೆಷ್ಟು ನೋವಿದೆ ಎಂದರೆ ಆ ನೋವನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳಲು, ಸಂಘಕಟ್ಟಿ ಹರತಾಳ ನಡೆಸಲು ಆ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಮಾತು ಬಾರದು, ಆ ನರಕಯಾತನೆಯಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶವೇ ಇರದು. ಹಲವು ಮಾನವ ಜೀವಗಳ ಹರಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣನಾದ ಪರಮನೀಚ ಖೈದಿಯೊಬ್ಬನನ್ನು ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸುವುದಾದರೆ, ನಮ್ಮಲ್ಲಿನ ಹಲವು ಜನ ಆತನ ಬೆಂಬಲಕ್ಕೆ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾರೆ, ಗಲ್ಲು ನಡೆಯದಂತೇ ತಡೆಯಲು ಮುಂದಾಗುತ್ತಾರೆ. ಏನೊಂದೂ ತಪ್ಪುಮಾಡದ ಜೀವಿಗಳ ಹರಣವಾಗುವಾಗ ಯಾರೂ ತಪ್ಪಿಸರಲ್ಲಾ ಎಂಬ ಕಟುವಾಸ್ತವಿಕತೆ ಈ ಜಗದ ಕರಾಳ ಮುಖದ ದರ್ಶನವನ್ನು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಮಾಡಿಸಿಬಿಟ್ಟಿತು.  

ಬಾಲ ಸಂನ್ಯಾಸಿಯೊಬ್ಬ ಹೀಗೆ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದ :

ಕರಚರಣಕೃತಂ ವಾಕ್-ಕಾಯಜಂ ಕರ್ಮಜಂ ವಾ
ಶ್ರವಣನಯನಜಂ ವಾ ಮಾನಸಂ ವಾಪರಾಧಂ |
ವಿಹಿತಮವಿಹಿತಂ ವಾ ಸರ್ವಮೇತತ್ ಕ್ಷಮಸ್ವ
ಜಯ ಜಯ ಕರುಣಾಬ್ಧೇ ಶ್ರೀಮಹಾದೇವ ಶಂಭೋ ||

[ಕರ-ಚರಣಗಳಿಂದ, ವಚನ-ಶರೀರ-ಕರ್ಮದಿಂದ, ಕೇಳುವುದರಿಂದ ನೋಡುವುದರಿಂದ, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ, ವಿಹಿತವೋ ಅವಿಹಿತವೋ ನಡೆದ ಸರ್ವಾಪರಾಧಗಳನ್ನೂ ಕ್ಷಮಿಸು ಜಯ ಜಯ ಶ್ರೀಮಹಾದೇವನೇ] 

ಮೂರನೇ ವಯಸ್ಸಿಗೂ ಮುನ್ನ ಅಪ್ಪನನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದ ಅತಿಸುಂದರ ಬಾಲಕನಿಗೆ ಅಮ್ಮನೊಬ್ಬಳೇ ಆಸರೆಯಾಗಿದ್ದಳು. ಅಮ್ಮನಿಗೆ ಮಗನೇ ಎಲ್ಲಾ, ಮಗನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಜಗವೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಎಳೆಯಬಾಲಕ ಅಮ್ಮನನ್ನೇ ಆರೈಕೆಮಾಡುವಷ್ಟು ಪ್ರಬುದ್ಧನಿದ್ದ! ದೇಶಸೇವೆಗಾಗಿ ಸಂಕಲ್ಪಿಸಿದ ಬಾಲಕ ಅಮ್ಮನಿಗೆ ಮಾತ್ರ ತನ್ನನ್ನು ಮೀಸಲಾಗಿಡಲಿಲ್ಲ, ’ಸ್ವದೇಶೋ ಭುವನತ್ರಯಂ’ ಎಂದುಕೊಂಡುಬಿಟ್ಟ, ಲೋಕದ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ತನ್ನವರಂತೇ ಕಂಡು, ತಪಸ್ಸಿಗೆ-ಸಾಧನೆಗೆ ಹೊರಟುನಿಂತ ಮಗನನ್ನು ತನ್ನ ಸ್ವಾರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ ತಡೆದು ನಿಲ್ಲಿಸದಾದಳು ಆ ತಾಯಿ ಆರ್ಯಾಂಬೆ. ಬಾಲ ಬೈರಾಗಿ ೯ನೇ ವಯಸ್ಸಿಗೇ ಸಂನ್ಯಾಸಿಯಾದ. ಅದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸ್ವಾರ್ಥವೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಸರ್ವಸಂಗ ಪರಿತ್ಯಾಗಿಯಾದ ಸಂನ್ಯಾಸಿ ಉತ್ತಮ ಸಮಾಜದ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಸನಾತನ ವೈದಿಕ ಧರ್ಮವನ್ನು ಪುನರ್ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದ; ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಸಂಚರಿಸಿ ಜನರಿಗೆ ತನ್ನ ಸಂಗವನ್ನು ನೀಡಿದ, ದರ್ಶನ-ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು ನೀಡಿದ. ಅಷ್ಟು ಎಳೆಯವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ದಂಡಕಾರಣ್ಯಗಳನ್ನೂ ಗೊಂಡಾರಣ್ಯಗಳನ್ನೂ ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಲ್ಲೇ ಉಪಕ್ರಮಿಸಿದ ಆ ಬಾಲನ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಮಾನವರಾರೂ ಇರಲಿಲ್ಲ!

ಸುಡುವ ಬಿಸಿಲು ಜಡಿಯ ಮಳೆಯು
ಬಿಡದೆ ಕೊರೆವ ಚಳಿಯ ನಡುವೆ
ನಡೆಯುತಿದ್ದ ಬಾಲನಲ್ಲಿ ಅಡವಿಯಿದ್ದೆಡೆ |
ಪೊಡವಿಯಾಗೆ ನೀಚ ಸತ್ರ
ಗೊಡವೆ ಜಗದ ಧರ್ಮಸೂತ್ರ 
ಕೊಡವಿ ಬಂಧಗಳನು ತೊರೆದು ಗುರುಗಳಿದ್ದೆಡೆ ||   [ಸ್ವ-ರಚಿತ]

ಸುರಿವ ಮಳೆ, ಸುಡುವ ಬಿಸಿಲು, ಬಿಡದೆ ಕೊರೆವ ಚಳಿಯ ನಡುವೆ ಕಾಷಾಯವಸ್ತ್ರವನ್ನುಟ್ಟು, ದಂಡ-ಕಮಂಡಲ ತೊಟ್ಟು, ಮೂರಾವರ್ತಿ ಈ ಅಖಂಡ ಭಾರತವನ್ನು ಸಂಚರಿಸಿದ. ಸಂನ್ಯಾಸ ದೀಕ್ಷೆಯಾಗುತ್ತಲೇ ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರ ಪಡೆದ. ನಂತರ, ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಆಮ್ನಾಯ ಧರ್ಮಪೀಠಕ್ಕಾಗಿ ನೆಲೆಯನ್ನು ಹುಡುಕಿದ. ನಡೆಯುತ್ತಾ ನಡೆಯುತ್ತಾ ಶೃಂಗೇರಿಗೆ ಬಂದ ಬಾಲ ಸಂನ್ಯಾಸಿಗೆ,  ಪ್ರಸವವೇದನೆಯ ಕಪ್ಪೆ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ನೆರವಾಗಿ ಹೆಡೆಯೆತ್ತಿ ನಿಂತ ಹಾವಿನ ದ್ವೇಷರಹಿತ-ಅಹಿಂಸಾ ಮನೋಧರ್ಮ, ಚಿಕಿತ್ಸಕವಾಗಿ ಪ್ರಥಮವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸಿ ಚಕಿತಗೊಳಿಸಿತು!! ಅದು ಮಹರ್ಷಿಗಳಾದ ವಿಭಾಂಡಕ ಮತ್ತು ಋಷ್ಯಶೃಂಗರ ದಿವ್ಯ ನೆಲೆವೀಡು ಎಂಬುದು ಜ್ಞಾನಚಕ್ಷುವಿಗೆ ಗೋಚರವಾಯ್ತು; ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಶೃಂಗೇರಿಯಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣಾಮ್ನಾಯ ಶ್ರೀ ಶಾರದಾಪೀಠವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ--ಆ ಬಾಲ ಸಂನ್ಯಾಸಿ ಶ್ರೀಆದಿಶಂಕರ.

ನನ್ನ ಬಾಲ್ಯಕ್ಕೂ ನನ್ನಂತಹ ಹಲವರ ಬಾಲ್ಯಕ್ಕೂ ಶಂಕರ ಭಗವತ್ಪಾದರ ಬಾಲ್ಯಕ್ಕೂ ಇರುವ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಗಮನಿಸಿ. ನಮ್ಮಂತಹ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರು ಮನುಷ್ಯರಾಗಿ ಜನಿಸುವುದಕ್ಕೇ ಪುಣ್ಯ ಬೇಕಂತೆ. ಅತೀವ ಪುಣ್ಯಸಂಪಾದನೆ ಮಾಡಿದವರು ಮಹಾತ್ಮರಾಗುತ್ತಾರೆ, ಅತೀವ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ ಮಹಾತ್ಮರು ಸಂನ್ಯಾಸಿಗಳಾಗುತ್ತಾರೆ, ಅತೀವ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ ಸಂನ್ಯಾಸಿಗಳು ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗುತ್ತಾರೆ! ಸಂನ್ಯಾಸಿಗಳ ಪಾದಗಳಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದರೆ ಕೆಲವು ಜೀವಗಳಿಗೆ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ ಪುನರ್ಜನ್ಮ ಸಿಗಬಹುದು. ಜೀವನ್ಮುಕ್ತರ ಪಾದಗಳು ಸೋಕಿದರೆ ಜೀವನ್ಮುಕ್ತಿ ಪಡೆಯಬಹುದಾದ ಉನ್ನತ ಜನ್ಮ-ಜೀವನ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಲಭಿಸಬಹುದು. ನಾವು ಓದಿದ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ-ಪ್ರಭೇದ-ಆಹಾರ ಸರಪಳಿ-ರೀತಿ-ನೀತಿ-ರಿವಾಜುಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ನಿಗಮಗೋಚರ ಶಕ್ತಿಯೊಂದು ಇದ್ದೇ ಇದೆ. ಆ ಶಕ್ತಿಯ ಬಗೆಗಿನ ಮಾಹಿತಿ ನಮ್ಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜೀವವಿಜ್ಞಾನ ಯಾ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನದ ಹೊತ್ತಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ; ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲೂ ಲಭ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹಿಂಸಾತ್ಮಕವಾದ ಪ್ರಪಂಚದ ಚರಾಚರ ವಸ್ತುಗಳ, ಜೀವಿಗಳ ಮೂಲ ಇರುವುದು ಒಂದೇ ಕಡೆಯಲ್ಲಿ. ಆ ಮೂಲದಲ್ಲಿ ನನ್ನಂಥವರ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಇಷ್ಟೇ: "ಓ ದೇವರೇ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಶಂಕರ ಅವತರಿಸಲಿ."

ವ್ಯಾಮೋಹಮಯವಾದ ಈ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ, ಇರುವೆಯ ಸಂಸಾರ ಇರುವೆಗೆ ಗೊತ್ತು, ಆನೆಯ ಸಂಸಾರ ಆನೆಗೆ ಗೊತ್ತು, ಬೆಕ್ಕಿನ ಸಂಸಾರ ಬೆಕ್ಕಿಗೆ ಗೊತ್ತು, ನನ್ನ ಸಂಸಾರ ನನಗೆ ಗೊತ್ತು, ಆದರೆ ಜರಾಮರಣ ಚಕ್ರದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಪಡೆದ ಶಂಕರರಂತಹ ದಿವ್ಯ ಚೇತನಕ್ಕೆ ’ಜಗತ್ತೇ ಸಂಸಾರ’ವಾಗಿ ಗೊತ್ತು! ಜಗತ್ತನ್ನೇ ಪಾಲಿಸಹೊರಟ, ಪೋಷಿಸಹೊರಟ ಮಾತೃ ಹೃದಯೀ ಶಂಕರರಿಗೆ ತಾನೊಬ್ಬ ಬಾಲಕ,  ಗುಡುಗು-ಸಿಡಿಲು ಬಾಧಿಸಬಹುದೆಂಬ ಭಯವಿರಲಿಲ್ಲ, ಯಾವುದೇ ಕ್ರೂರಮೃಗಗಳು ದಾಳಿಯಿಟ್ಟು ಕೊಂದು ತಿಂದಾವೆಂಬ ಅಂಜಿಕೆಯಿರಲಿಲ್ಲ, ಕಳ್ಳಕಾಕರು ಹಿಡಿದು ಥಳಿಸಿಯಾರೆಂಬ ಹೆದರಿಕೆಯೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಯಾಕೆಂದರೆ ಅವೆಲ್ಲವುಗಳ ಆಂತರ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವನೇ ಅವಿತಿದ್ದ; ಲೋಕಶಂಕರನಾಗಿದ್ದ. "ಲೋಕಹಿತಂ ಮಮ ಕರಣೀಯಂ" ಎನ್ನುತ್ತಾ ಕಲ್ಲುಮುಳ್ಳುಗಳ ದುರ್ಗಮದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ, ಸುಕೋಮಲವಾದ ತನ್ನ ಪಾದಗಳನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೇ, ನಮಗಾಗಿ ನಡೆದಾಡಿದ್ದ ಅಂತಹ ಬಾಲ ಸಂನ್ಯಾಸಿ ಶಂಕರನಿಗೆ ಅಗಣಿತ ಕೋಟಿ ಸಾಷ್ಟಾಂಗ ನಮಸ್ಕಾರಗಳು. 

 ಶ್ರುತಿಸ್ಮೃತಿಪುರಾಣಾನಾಮಾಲಯಂ ಕರುಣಾಲಯಂ |

      ನಮಾಮಿ ಭಗವತ್ಪಾದಂ ಶಂಕರಂ ಲೋಕಶಂಕರಮ್ ||     

ನೋ ಕಿಂಗ್ ಮೇಕರ್ ಓನ್ಲೀ ’ಕ್ವೀನ್’ ಮೇಕರ್ !!

 ಚಿತ್ರ ಋಣ:ಅಂತರ್ಜಾಲ 

ನೋ ಕಿಂಗ್ ಮೇಕರ್ ಓನ್ಲೀ , ’ಕ್ವೀನ್’ ಮೇಕರ್ !!

ಹದಿನೈದು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ಜಾಯಮಾನದ ಜಗತ್ತು ಇಂದಿನದಲ್ಲ; ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಮನೋವೇಗ ಹುಟ್ಟಿ, ನಿನ್ನೆಯದೇ ಬಹಳ ಹಳತಾಗಿಬಿಡುವಷ್ಟು ತ್ವರಿತಗತಿಯ ಕಾಲಮಾನವಿದು. ಅಪ್ಪ-ಅಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹೇಳಿಕೊಡುವ ಕಾಲ ಹಿಂದಿನದಾಗಿದ್ದರೆ, ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದು ಮಿಕ್ಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅಪ್ಪ-ಅಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳಿಂದಲೇ ಅರಿಯಬೇಕಾದ ಹಲವು ವಿಷಯಗಳು ಕಾಣಿಸುತ್ತಿವೆ. ಅದೊಂದು ಕಾಲಕ್ಕೆ ಚುನಾವಣೆಯ ನೀತಿ ಸಂಹಿತೆಗಳ ಮಹತ್ವ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ಗೊತ್ತೇ ಇರಲಿಲ್ಲ; ಚುನಾವಣೆಯ ದಿನದ ಬೆಳಗಿನವರೆಗೂ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳ ಅಬ್ಬರದ ಪ್ರಚಾರ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಹಳ್ಳಿಹಳ್ಳಿಗಳ ಮೂಲೆಯಲ್ಲೂ ಚುನಾವಣೆಗಳ ಮುದ್ರಿತ ವಾಲ್ ಪೋಸ್ಟರುಗಳು, ಪೇಂಟ್ ಮಾಡಿ ಹಾಳುಗರೆದ ಗೋಡೆಗಳು. [ಈಚೆಗೆ ಬಂದಿದ್ದು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಪತಾಕೆಗಳು, ಪ್ಲೆಕ್ಸ್ ಕಟೌಟು-ಬ್ಯಾನರುಗಳು.]  ಚುನಾವಣೆ ಮುಗಿದಾನಂತರ ವಾರಗಳ ಕಾಲ ಮತಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳ ಸಾಗಾಣಿಕೆ. ಅಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿತ ಮತಪತ್ರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದು ಎಣಿಸುವಿಕೆ, ಅವುಗಳನ್ನು ಆಕಾಶವಾಣಿಯ ಮುಖಾಂತರ ಅರ್ಧರ್ಧ ಗಂಟೆಗೊಮ್ಮೆ ಬಿತ್ತರಿಸುವ ಕ್ರಮ..ಇವೆಲ್ಲಾ ಇದ್ದವಷ್ಟೇ? ಈಗ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನದ ಮತಯಂತ್ರ! ’ಪೀಂಕ್’ ಅನ್ನಿಸಿಬಿಟ್ಟರೆ ಮುಗಿಯಿತು; ಲೆಕ್ಕಾಚಾರವೂ ಬಹಳ ಸುಲಭ. ಅರ್ಧದಿನದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳ ಹಣೆಬರಹ ಪ್ರಕವಾಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ.

ಹೇಗೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಹೊಸ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು ನಡೆದವೋ, ಹೇಗೆ ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಹೊಸ ವಿಧಾನ-ವೈಖರಿ-ಮಾರ್ಪಾಡು-ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ಕಂಡವೋ, ಹೇಗೆ ನವನವೀನ ಮಾದರಿಯ ಮೂಲವಸ್ತುವಿನ ಬಟ್ಟೆಗಳು ಸಿದ್ಧಗೊಂಡವೋ ಹಾಗೆಯೇ ಮನುಷ್ಯ ಜನಾಂಗದ ಈ ತಲೆಮಾರುಗಳಲ್ಲಿನ ಬುದ್ಧಿಮಟ್ಟದ ಅಂತರ ಬಹಳವಾಗಿದೆ. ಯಾವ ಅಪ್ಪನೂ ತನ್ನ ಮಗ ತನ್ನಂತೆಯೇ ಆಗಲಿ ಎಂದು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ, ಮಕ್ಕಳು ತಮಗಿಂತಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲಿ ಎಂಬುದೇ ಎಲ್ಲಾ ಪಾಲಕರ ಸಹಜ ಅನಿಸಿಕೆ. ಅಂದೆಂದೋ ಅಂದಕಾಲತ್ತಿಲ್ ಹೆಂಡಕುಡಿಸಿದರೆ-ಹಣ ಕೊಟ್ಟರೆ ಮತಹಾಕುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಅಪ್ಪ-ಅಮ್ಮಗಳು ಇಂದಿಲ್ಲವೇ ಇಲ್ಲ. ನಾನಾ ಪಕ್ಷಗಳ ಹುರಿಯಾಳುಗಳು ಚುನಾವಣಾ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಮಗೆ ಕೊಡುವುದು ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ  ಹುರಿಗಡಲೆ ಇದ್ದಂತೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಜನ ಅರಿತಿದ್ದಾರೆ. ಗೆದ್ದಮೇಲೆ ಹಸಿರುತೋಟವನ್ನು ಹೊಕ್ಕು ಮೇಯಬಲ್ಲ ಬಸವ, ಆ ಖಯಾಲಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದಷ್ಟು ಖರ್ಚುಮಾಡಿದ್ದನ್ನು ಆಮೇಲೆ ಮತ್ತೆ ಪರೋಕ್ಷ ಪ್ರಜೆಗಳಿಂದಲೇ ವಸೂಲುಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳದಷ್ಟು ದಡ್ಡರಲ್ಲ ಇವತ್ತಿನ ನಮ್ಮ ಸಮಾಜದ ಜನ. 

ಒಂದು ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ: ಪ್ರಬುದ್ಧರಾದವರಿಗೆ ಜಾತಿ-ಮತವೆಲ್ಲ ಬರುವುದು ಒಂದು ಹಂತದವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನೇ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಮೆರೆಯಲು ಹೊರಟರೆ ದೇಶ ಉದ್ಧಾರವಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿರುವವರಿಗೆ ಸಮಷ್ಟಿಪ್ರಜ್ಞೆ ಬೇಕು. ತಾನು ತನ್ನ ಜಾತಿ ಬಲದಿಂದಲೇ ಗೆಲ್ಲುತ್ತೇನೆ ಎಂದುಕೊಳ್ಳುವುದು ದುರಹಂಕಾರವಾಗುತ್ತದೆ; ಹಾಗಾದರೆ ಜಾತಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೇ ಜಾತಿಗಳವರು ನಿಮಗೆ ಬೇಡವೇ? ಅಥವಾ ಜಾತಿಯನ್ನೇ ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡರೆ, ಗೆದ್ದಮೇಲೂ ನೀವು ನಿಮ್ಮ ಜಾತಿಯವರಿಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಬೇಕಾದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಯಾವ ಗ್ಯಾರಂಟ್ರ್ಇ? ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಹೆಗಡೆಯವರು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ್ದು ಸಮಾಜದ ಅತಿಚಿಕ್ಕದೆನಿಸಿದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯ; ಆದರೆ ಅವರು ಜಾತಿ ಬಲದಿಂದ ಗೆದ್ದಿರಲಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಕೆಲಸ-ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಡಲಿಲ್ಲ; ಜಾತೀವಾದ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋದರೆ ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅನುಭವಿಕರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಹಾಗಂತ ಬಂಗಾರಪ್ಪನವರೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಕೆಲಮಟ್ಟಿಗೆ ಉಪಕಾರ ಮಾಡಿದ್ದರು! ಅದೂ ಕೂಡ ಓಲೈಕೆಯಲ್ಲ, ಮಾಡಬೇಕು ಅನ್ನಿಸಿ ಮಾಡಿದ್ದು ಎಂದು ಕೆಲವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.  

ಸದ್ಯ ಶಾಸಕರಾಗಲಿರುವ ವೈ.ಎಸ್.ವಿ ದತ್ತಾರವರು ಹೇಳಿದಹಾಗೇ ಜನ ಜಾತಿ, ಮತ, ಹೆಂಡ-ಹಣ, ತೋಳ್ಬಲ ಇವನ್ನೆಲ್ಲಾ ನೋಡುವುದು ಕೆಲವು ಸೀಮಿತ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ; ಅಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಬುದ್ಧಿ ಇನ್ನೂ ಅನಾದಿಕಾಲದಲ್ಲೇ ಇದೆ. ತಿಪ್ಪರಲಾಗ ಹಾಕಿದರೂ ದತ್ತಾ ಅವರು ಜಾತಿ ಬಲದಿಂದ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ, ಹಾಗಾದರೆ ಅವರಿಗೆ ಯಾರು ಮತಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟರು? ಶ್ರೀಸಾಮಾನ್ಯನ ಜೊತೆಗೆ ರೈಲಿನಲ್ಲಿ, ಬಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಓಡಾಡುವ ದತ್ತರ ಜೊತೆ ಹತ್ತುವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಕಡೂರಿನಿಂದ ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದ್ದೆ. ನನಗವರ ಪರಿಚಯ ಇರಲಿಲ್ಲ, ಅವರಿಗೆ ನನ್ನ ಪರಿಚಯ ಇರುವುದಂತೂ ದೂರದ ಮಾತು. ಒಂದಷ್ಟು ಜನ ಅವರೊಡನೆ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ, ಸಲುಗೆಯಿಂದ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರ ಜೊತೆ ಹೆಂಡತಿ-ಮಕ್ಕಳು-ಒಬ್ಬ ಅಜ್ಜಿ [ಅವರ ತಾಯಿಯೇ ಇರಬೇಕು] ಇವರೆಲ್ಲಾ ಇದ್ದರು. ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಹಾಯಾಗಿ ಬರುವುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಎಲ್ಲರಂತೇ ರೈಲನ್ನೇರಿದ ಅವರು ರಾಜಕೀಯದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂಬುದು ಟಿವಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡಾಗಲೇ ಗೊತ್ತಾಗಿದ್ದು. ಊರಿನಲ್ಲಿ ಊರಿನ ಮಗನಾಗಿ ಬೆರೆಯುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಜನ ಒಪ್ಪದೇ ಹೋದಾರೇ? ಆ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ಫಲ ಅವರಿಗೀಗ ದಕ್ಕಿದೆ; ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಇದೆ-ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದೆಂಬ ನಿರೀಕ್ಷಣೆ ಕೂಡ ಇದೆ.

[ಪಕ್ಷಗಳ ಯಜಮಾನರ ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಲೆಕ್ಕಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು] ಜಾತೀ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ ಲಿಂಗಾಯತರು ಜಾಸ್ತಿ ಇರುವೆಡೆಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಕೆ.ಜೆ.ಪಿಯೇ ಬರಬೇಕಾಗಿತ್ತು, ಒಕ್ಕಲಿಗರು ಜಾಸ್ತಿ ಇರುವ ಕಡೆಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಜೆ.ಡಿ.ಎಸ್ಸೇ ಬರಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಇನ್ನು ಮಿಕ್ಕುಳಿದ ಪಕ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿಯ ಸ್ಥಾನಿಕ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳ ಜಾತಿಗಳನ್ನಾಧರಿಸಿ ಆಯ್ಕೆ ನಡೆಯಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಹಾಗಾಗಲಿಲ್ಲ ಎಂದಾಗ ಪ್ರಜೆಗಳ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಇನ್ನೇನೋ ಇದೆ ಎಂಬುದು ವ್ಯಕ್ತ; ಅಂದರೆ ಪ್ರಜೆಗಳು ಜಾತೀವಾದಿಗಳಾಗಿ ಮತ ಹಾಕುವುದಿಲ್ಲ, ಅವರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಸರಕಾರ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಆಡಳಿತದ ಅಪೇಕ್ಷೆ ಇದೆ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾದರೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸು ಉತ್ತಮ ಆಡಳಿತ ನೀಡುವ ಪಕ್ಷ ಎಂದು ಅವರು ಮತಹಾಕಿದರೇ? ದೇವರಾಣೆಗೂ ಇಲ್ಲ! ನೀರೇ ಇಲ್ಲದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ರಾಡಿ ನೀರನ್ನೂ ಜನ ಸಹಿಸಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ ಹೇಗೋ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದ ಭ್ರಷ್ಟರಿಂದ ಬೇಸತ್ತ ಜನತೆ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ಪಕ್ಷ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸೇ ಹೊರತು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸೆಂಬುದು ಆಯ್ಕೆಯ ಪಕ್ಷವಲ್ಲ!! 

ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರ ಐದು ದಶಕಗಳಕಾಲ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮೆದ್ದ ಆ ಜನ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಆರ್.ಟಿ.ಐ ಎಂದರೇನೆಂದೇ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ಗೊತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಕಳೆದ ಸರ್ತಿ ಬಿಜೆಪಿ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ಅದು ಅಂಗೀಕೃತವಾಗಿದ್ದು, ಹಗ್ಗಕಡಿಯುವ ಹನುಮಂತಣ್ಣಗಳಿಗೆ ತೊಂದರೆಯಾಯ್ತು! ಮಗ್ಗುಲಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಬಸಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಕುಮಾರಣ್ಣನಂಥವರಿಗೆ ಆಟವಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಆಸ್ಕರವಾಯ್ತು. ನೂರಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದ ಬಿಜೆಪಿಯನ್ನು ಅಧಿಕಾರ ಲಾಲಸೆಯಿಂದ ಪೀಡಿಸಿದ ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿಯ ಸರ್ಕಸ್ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಜನತೆ ಮರೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಯಾರೋ ಒಂದಷ್ಟು ಜನ ಈ ಸರ್ತಿ ಮುಖಬಿಡೆಯಕ್ಕೆ ಬಸಿರಾಗಿ ಮತಚಲಾಯಿಸಿದ್ದರೂ, ಕುರುಡು ಅಭಿಮಾನದಿಂದ ಜೆಡಿಎಸ್ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿದ್ದರೂ ಜನತೆಗೆ ’ಕುಮಾರ ಲೀಲೆಗಳು’ ಅರ್ಥವಾಗಿಬಿಟ್ಟಿವೆ! ಹಾವೂ ಸಾಯಬಾರದು ಕೋಲೂ ಮುರಿಯಬಾರದು ಎಂಬ ತಂತ್ರವನ್ನು ಜನ ಜಾಣ್ಮೆಯಿಂದ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

ಜೆಡಿಎಸ್ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಭೂಕಬಳಿಕೆ ಆಗಲಿಲ್ಲವೇ? ಅನಧಿಕೃತ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ನಡೆದಿಲ್ಲವೇ? ಇನ್ನೂ ಅಸಂಖ್ಯ ಲಾಬಿಗಳು ನಡೆದಿವೆ. ಆದರೆ ಅವು ಕಡತಗಳಲ್ಲಿದ್ದು ಈಗ ಅಲ್ಲಲ್ಲೇ ಹೆಗ್ಗಣಬಿಲಗಳಲ್ಲಿ ಏನೂ ಸಿಗದಂತೇ ಅಪ್ಡೆಟ್ ಆಗಿಬಿಟ್ಟಿವೆ ಯಾಕೆಂದರೆ ಯಾವುದೂ ಆನ್ ಲೈನ್ ನಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ!! ಆನ್ ಲೈನ್ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಕಲೆಹಾಕಲು ದೊಡ್ಡದೊಂದು ಟೀಮ್ ಬಿಟ್ಟು ಅದನ್ನು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ದುರುಪಯೋಗ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಸರ್ಕಸ್ಸು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದು ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ!! ನಂತರ ನಡೆದ ಕುದುರೆವ್ಯಾಪಾರ, ’ಆಪರೇಶನ್ ಕಮಲ’ ಎಲ್ಲಕ್ಕೂ ಮೂಲಕಾರಣ ಕುಮಾರಣ್ಣ ಎಂಬುದನ್ನು ಜನ ಅಷ್ಟುಬೇಗ ಹೇಗೆ ಮರೆತಾರು? ಕಂಡರಾಗದಿದ್ದ ಬಿಜೆಪಿ ಜನರೊಟ್ಟಿಗೆ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಸರಕಾರ ಆರಂಭಿಸಲು ಮೊದಲಿಟ್ಟ ಕುಮಾರಣ್ಣನ ಸರ್ಕಸ್ ಕಂಪನಿಯ ನಾಟಕಗಳಿಗೆ, ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಟವೆಲ್ ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಭಾಗವತಿಕೆ ಮಾಡಿದ್ದ ಅನುಭವಿಯೊಬ್ಬರು ತನಗೆ ಏನೂ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲವೆಂಬಂತೇ ನಾಟಕವಾಡಿದ್ದೂ ಕೂಡ ಜನರಿಗೆ ತಿಳಿದೇ ಇದೆ. ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಕಣ್ಣೊರೆಸುವ ತಂತ್ರ ಹೆಣೆದು ಕೆಲವೆಡೆ ’ಗ್ರಾಮವಾಸ್ತವ್ಯ’ ಆರಂಭಿಸಿದ್ದ ಕುಮಾರ, ಬಡವರ ಆ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಹೋಗುವಾಗ, ತಿಂಗಳುಗಳಕಾಲ ಮೊದಲೇ ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಸಕಲ ಸೌಲತ್ತುಗಳನ್ನೂ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ವಾಸ್ತವ್ಯದ ಮರುದಿನ ಜಾತ್ರೆಮುಗಿದ ಜಾಗದಂತೇ ಅಲ್ಲಿ ಹಾಕಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಫ್ಯಾನು, ಕಾಟು ವಗೈರೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದರು! ತಮ್ಮ ಪಾಡಿಗೆ ತಾವಿದ್ದ ಬಡಜನರಿಗೆ ಇದೊಂದು ಹೊಸ ಉಪದ್ವ್ಯಾಪ ಕಾಡುತ್ತಿತ್ತೇ ಹೊರತು ಉಪಕಾರವೇನೂ ಆಗಲಿಲ್ಲ.

ಆರಾರು ತಿಂಗಳಿಗೆ ಅದರ ವಿರುದ್ಧ ಇದರ ವಿರುದ್ಧ ಅಂತ ಪಾದಯಾತ್ರೆ ಹೊರಡುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿಗರದು ಇನ್ನೊಂದು ತೆರನಾದ ಡೊಂಬರಾಟ. ಹಾದಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಡ್ರೈ ಫ್ರೂಟ್ಸ್ ಕೋಸಂಬರಿ ಮೆಲ್ಲುತ್ತಾ ಮಜವಾಗಿ ಕಾಲಹರಣಮಾಡಿದ ಅವರಿಗೆ ಅದೊಂದು ಸುಲಭದ ಅಸ್ತ್ರವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸೇ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿರುವಾಗ ಮಾಡಿದ ತಪ್ಪುಗಳಿಗೆ, ಈಗಲೂ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರು ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಲಾಬಿಗಳಿಗೆ ಅವರಲ್ಲಿ ಉತ್ತರವಿಲ್ಲ. ಗುಡ್ಡದಮೇಲಿನ ದನವನ್ನು ಗೋದಾನಮಾಡುವ ಹಾಗೇ ಎದುರಿಗೆ ಕಾಣುವ ಆಡಳಿತಾರೂಢ ಪಕ್ಷಗಳ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ, ತಾವೇನೋ ಮಹಾಸಂಭಾವಿತರು ಎನ್ನುವ ಹಾಗೇ ಜನತೆಗೆ ಅವರು ಓರಿಸುತ್ತಲೇ ಇದ್ದರು. ಐದು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸು ಸಾಧಿಸಿದ್ದೇನು ಎಂದರೆ ರಾಜಕೀಯ ಕ್ರಿಯಾಶಕ್ತಿಗೆ ಅದು ಏನೇನೂ ಅಲ್ಲ. ಯಾವ ರಾಜ್ಯ, ಯಾವ ದೇಶ ಈ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ಮುಂದುವರಿದ ಸ್ವಾವಲಂಬೀ ದೇಶ ಎನಿಸಬಹುದಿತ್ತೋ ಅದನ್ನು ಅಸಾಧ್ಯವೆಂದು ಸಾಧಿಸಿದ್ದೇ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿಗರ ಮಹಾಸಾಧನೆ!!!  ಇನ್ನುಳಿದಂತೇ ಮಿತ್ರ ಪ್ರಭಾಕರ ನಾಯಕ್ ಅವರು ಒದಗಿಸಿದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿನ ಸಾಧನೆಗಳು ಇಂತಿವೆ:  
2013 - VVIP Chopper Scam
2012 - Coal Mining scandal - INR 1,070,000 crore
2012 - Karnataka Wakf Board Land scam – INR 200,000 crore
2012 - Andhra Pradesh land scandal – INR 100,000 crore
2012 - Service Tax and Central Excise Duty scam - INR 19,159 crore
2012 - Gujarat PSU financial irregularities - INR 17,000 crore
2012 - Maharashtra stamp duty scandal – INR 640 crore
2012 - Ministry of External Affairs gift scandal
2012 - Himachal Pradesh pulse scandal
2012 - Flying Club fraud - INR 190 crore
2012 - Jammu and Kashmir PHE scandal
2012 - Jammu and Kashmir recruitment scandal
2012 - Jammu and Kashmir examgate
2012 - Jammu and Kashmir Cricket Association scandal - Approximately INR 50 crore
2012 - Andhra Pradesh liquor scandal
2011 - UP NRHM scandal - INR 10,000 crore
2011 - ISRO's S-band scam
2011 - KG Basin Oil scam
2011 - Goa mining scam
2011 - Bellary mining scam
2011 - Bruhat Bengaluru Mahanagara Palike scam - INR 3,207 crore
2011 - Himachal Pradesh HIMUDA housing scam
2011 - Pune housing scam
2011 - Pune land scam
2011 - Orissa pulse scam - INR 700 crore
2011 - Kerala investment scam - INR 1,000 crore
2011 - Maharashtra education scam – INR 1,000 crore
2011 - Mumbai Sales Tax fraud - INR 1,000 crore
2011 - Uttar Pradesh TET scam
2011 - Uttar Pradesh MGNREGA scam
2011 - Orissa MGNREGA scam
2011 - Indian Air Force land scam
2011 - Tatra scam - INR 750 crore
2011 - Bihar Solar lamp scam - INR 40 crore
2011 - BL Kashyap - EPFO scam - INR 169 crore
2011 - Stamp Paper scam - INR 2.34 crore
2010 - 2G spectrum scam and Radia tapes controversy
2010 - Adarsh Housing Society scam
2010 - Commonwealth Games scam
2010 - Uttar Pradesh food grain scam
2010 - LIC housing loan scam
2010 - Belekeri port scam
2010 - Andhra Pradesh Emmar scam – INR 2,500 crore
2010 - Madhya Pradesh MGNREGA scam – INR 9 crore
2010 - Jharkhand MGNREGA scam
2010 - Indian Premier League scandal
2010 - Karnataka housing board scam
2009 - Madhu Koda mining scam
2009 - Goa's Special Economic Zone (SEZ) scam
2009 - Rice export scam - INR 2,500 crore
2009 - Orissa mining scam - INR 7,000 crore
2009 - Sukhna land scam - Darjeeling
2009 - Vasundhara Raje land scam
2009 - Austral Coke scam - INR 1,000 crore
2008 - Cash for Vote Scandal
2008 - Hasan Ali black money controversy
2008 - The Satyam scam
2008 - State Bank of Saurashtra scam – INR 95 crore
2008 - Army ration pilferage scam - INR 5,000 crore
2008 - Jharkhand medical equipment scam - INR 130 crore
2006 - Kerala ice cream parlour sex scandal
2006 - Scorpene Deal scam
2006 - Navy War Room Spy Scandal
2006 - Punjab city centre project scam – INR 1,500 crore
2005 - IPO scam
2005 - Oil for food scam
2005 - Bihar flood relief scam - INR 17 crore
2004 - Gegong Apang PDS scam
2003 - Taj corridor scandal
2003 - HUDCO scam
2002 - Stamp paper scam - INR 20,000 crore
2002 - Provident Fund (PF) scam
2002 - Kargil coffin scam[120]
2001 - Ketan Parekh securities scam
2001 - Barak Missile scandal
2001 - Calcutta Stock Exchange scam
2000 - India-South Africa match fixing scam
2000 - UTI scandal - INR 32 crore
1997 - Cobbler scandal
1996 - Hawala scandal
1996 - Bihar land scam - INR 400 crore
1996 - SNC lavalin power project scandal - INR 374 crore
1996 - Bihar fodder scandal - INR 950 crore
1996 - Sukh Ram telecom equipment scam
1996 - C R Bhansali scandal - INR 1100 crore
1996 - Fertiliser import scandal - INR 133 crore
1995 - Purulia arms drop case
1995 - Meghalya forest scam - INR 300 crore
1995 - Preferential allotment scandal – INR 5,000 crore
1995 - Yugoslav Dinar scandal - INR 400 crore
1994 - Sugar import scandal
1992 - Harshad Mehta securities scandal-INR 5,000 crore
1992 - Palmolein Oil Import Scandal, Kerala
1992 - Indian Bank scam - INR 1,300 crore
1990 - Airbus scam
1989 - St Kitts forgery
1987 - Bofors Scam
1981 - Cement Scandal including A R Antulay - INR 30 crore
1976 - Kuo oil scam - INR2.2 crore
1974 - Maruti scam
1971 - Nagarwala scam - INR 60 lakh
1965 - Kaling tubes scam
1964 - Pratap Singh Kairon scandal
1962 - National Defense Fund (during Chinese War)
1960 - Teja loan scam - INR 22 crore
1958 - The Mundhra scam - INR 1.2 crore
1956 - BHU funds misuse - INR 50 lakh
1951 - Cycle import scandal
1948 - Jeep scam - INR 80 lakh
1947 - INA Treasure Scam (transported from
Japan to India, and got looted)

ಅಟಲ್ ಬಿಹಾರಿ ವಾಜಪೇಯಿಯಂತಹ ಮುತ್ಸದ್ಧಿ, ೨೪ ಪಕ್ಷಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಹೊಲಿದ ಕೌದಿಯನ್ನೇ ಹೊದ್ದುಕೊಂಡು ದೇಶಕ್ಕೆ ದಕ್ಷಿಣೋತ್ತರ, ಪೂರ್ವಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಸಂಧಿಸುವ ಸುಲಭದ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಇಂದು ಇಡೀ ದೇಶವೇ ಅದನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ, ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಹಾಗಾದರೆ ವಾಜಪೇಯಿ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬರುವವರೆಗೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿಗರಿಗೆ ಅದನ್ನು ಸಾಧ್ಯಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲವೇ? ಇದ್ದ ನಾಲ್ಕೂವರೆ ವರ್ಷಗಳ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ದಶಕಗಳಕಾಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿಗರು ಸಾಧಿಸಲಾರದ ವಿಶೇಷಗಳನ್ನು ಹಲವುಪಕ್ಷಗಳ ನಾಯಕನಾಗಿ ವಾಜಪೇಯಿ ಸಾಧಿಸಿ ತೋರಿಸಿದರಲ್ಲಾ..ಬಹುಮತ ಪಡೆದು ಏಕಪಕ್ಷವಾಗಿ ಹಲವು ಸರ್ತಿ ಗೆದ್ದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿಗೇಕೆ ಅದು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ?  ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲೂ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲೂ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸು ಸಾಧಿಸಿದ್ದು ಅಷ್ಟಕ್ಕಷ್ಟೆ. ಕಳೆದೈದು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ನಾವೇನೇ ಅಂದರೂ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಬದಲಾವಣೆಗಳೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಗಳೂ ನಡೆದಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು, ಒಂದು ರೌಂಡು ಹೋಗಿ ಬಂದಮೇಲೆ ನಾವೆಲ್ಲಾ ಒಪ್ಪಲೇಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. 

ಒಂದುಕಡೆ ಹರಿದುಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಪುನಃ ಹೊಲಿಗೆ ಹಾಕಿ ಸರಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ, ಪಕ್ಷದೊಳಗೆ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಸ್ಥಾನ ಸಿಗಲಿಲ್ಲವೆಂದೋ ಮಂತ್ರಿಸ್ಥಾನ ದೊರಕಲಿಲ್ಲವೆಂದೋ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಬಣಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ, ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ ಹರಾಜಿಗೆ ಕರೆದ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮರಳಿ ಲಾಯಕ್ಕೆ ಕರೆದು ತಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ, ಆರ್ಥಿಕ ಮುಗ್ಗಟ್ಟು ಎದುರಾದಾಗ ಹಲವು ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟು ವಿದೇಶೀ ಬಂಡವಾಳಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾ ಸರಕಾರ ನಿಭಾಯಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ಯಡ್ಯೂರಪ್ಪನವರಿಗೆ ಒಂದು ಸೆಲ್ಯೂಟು; ಇದೇ ಕೆಲಸವನ್ನು ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿಯೇ ಆಗಿದ್ದರೂ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ನಾನು ಸುತರಾಂ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ! ಆ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಯಡ್ಯೂರಪ್ಪ ಒಬ್ಬ ದಕ್ಷ ನಾಯಕ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಅನುಮಾನವಿಲ್ಲ. ಮೇಲಾಗಿ ಈ ಹಿಂದೆ ಯಾವ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯೂ ಕಂಡರಿಯದಂತಹ ತಿರುವು-ತೊಂದರೆ-ಪೇಚಾಟಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿಯೂ ಜಯಿಸಿದ್ದು ಯಡ್ಯೂರಪ್ಪ ಮಾತ್ರ! ಆದರೆ ಅವರ ಮಗ್ಗುಲ ಹುಣ್ಣುಗಳೇ ಅವರಿಗೆ ಮುಳುವಾದವು ಎಂಬುದು ವಿಷಾದನೀಯ. ತಮ್ಮೊಳಗಿನ ಒಳಜಗಳಗಳಿಂದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯನ್ನು ಜೈಲಿಗೆ ಕಳಿಸಿದ್ದರ ಜೊತೆಗೇ, ಜೈಲಿನಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿ ಹೊರಗೆ ಬಂದಮೇಲೂ ಮತ್ತೆ ಮರಳಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಪಟ್ಟವೋ ಪಕ್ಷದ ಅಧ್ಯಕ್ಷಗಿರಿಯೋ ಸಿಕ್ಕದಂತೇ ನೋಡಿಕೊಂಡವರು ಇಂದು ಮರದಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದ ಮಂಗನಂತಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಯಡ್ಯೂರಪ್ಪ ಇರದಿದ್ದರೆ ಬಿಜೆಪಿಗೆ ಏನಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದೂ ಮತ್ತು ಬಿಜೆಪಿಯನ್ನು ತೊರೆದರೆ ಯಡ್ಯೂರಪ್ಪ ಏನೆಂಬುದೂ ಪರಸ್ಪರ ಆಯಾ ಪಕ್ಷಗಳಿಗೆ ಗೊತ್ತಾಗಿದೆ. ಪಕ್ಷ ಒಡೆಯುವ ಮುನ್ನ ಯಡ್ಯೂರಪ್ಪ ತೀರಾ ’ಶೋಭಾ’ಯಮಾನವಾಗದಿದ್ದರೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಬದಲಿರುತ್ತಿತ್ತೋ ಏನೋ. 

ಏನೇ ಇರಲಿ, ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಪುರಾಣ ಕೊರೆದದ್ದು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸು ಎಂಬುದು ನೆಚ್ಚಿನ ಆಯ್ಕೆಯಲ್ಲಾ ಅನಿವಾರ್ಯದ ಆದೇಶ ಎಂಬುದಕ್ಕಾಗಿ. "ಜನ ನಮ್ಮನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸು ಅಂದರೆ ಉತ್ತಮ ಆಡಳಿತ ಎಂಬುದು ಜನರಿಗೆ ಗೊತ್ತು" ಎಂದು ಮೀಸೆ ನೀವಿಕೊಳ್ಳುವ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿಗರು, ’ಜಟ್ಟಿ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದರೂ ಮೀಸೆ ಮಣ್ಣಾಗಲಿಲ್ಲ’ ಎಂಬುದನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ಜನ. "ಹಿಂದೆ ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ನೀವು ನಮ್ಮನ್ನು ಆಳಿದ್ದೀರಿ, ಆಗ ನಿಮ್ಮ ತಪ್ಪುಗಳೂ ಹೇರಳವಾಗಿದ್ದವು. ಅದಕ್ಕೇ ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಕೆಳಗಿಳಿಸಿದ್ದೆವು. ನಿಮ್ಮ ಬದಲಿಗೆ ಬಂದವರು ನಿಮ್ಮನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾ ಹೊರಟರು. ಹೀಗಾಗಿ ಅವರಿಗೂ ಸ್ವಲ್ಪ ನಮ್ಮ ಬಿಸಿ ತಟ್ಟಬೇಕು ಎಂಬ ಸಲುವಾಗಿಯೂ, ನಮಗೆ ಇನ್ನಾವ ಆಯ್ಕೆಯೂ ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿಯೂ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿಗರಾದ ನಿಮಗೆ ಇನ್ನೊಮ್ಮೆ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆಯೇ ಹೊರತು ಇದು ನಮ್ಮ ನೆಚ್ಚಿನ ಆಯ್ಕೆಯಲ್ಲ" ಎಂಬುದು ಜನತೆಯ ಸಂದೇಶವಾಗಿದೆ.

ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದವರು, ಮಗ್ಗುಲತಿರುವಿಕೊಂಡು, ಚಾದರ ಝಾಡಿಸಿಕೊಂಡು ಅದರಲ್ಲಿರುವ ತಿಗಣೆ, ಜಿರಲೆಗಳನ್ನು ಓಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ, ತಮ್ಮ ಅಧಿಕೃತ ಧರ್ಮಪತ್ನಿಯನ್ನೂ ಮತ್ತು ಅನಧಿಕೃತ ಅಧರ್ಮಪತ್ನಿಯರುಗಳನ್ನೂ ತತ್ಸಂಬಂಧೀ ಪುತ್ರ-ಪೌತ್ರಾದಿಗಳನ್ನೂ ಸಂಭಾಳಿಸುತ್ತಾ, ಕಳೆದೈದು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ತಾವು ಮಾಡಿದ್ದ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಈ ಮುಂದಿನ ಐದು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಲೆಕ್ಕಾಹಾಕಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ  ಕಾಲ ಇದಾಗಿದೆ. ನೆನಪಿರಲಿ ಕನ್ನಡದ ಜನ ನಿಮಗೆಲ್ಲಾ ಬುದ್ಧಿ ಕಲಿಸುವಷ್ಟು, ಬುದ್ಧಿವಂತರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಹಾಂ..!

ಕೊಡುವ ಸರಕು ಚೆನ್ನಾಗಿದ್ದರೆ ಕೊಳ್ಳುವ ಗಿರಾಕಿಗಳು ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತಾರೆ

 ಚಿತ್ರಗಳ ಋಣ: ಅಂತರ್ಜಾಲ 

ಕೊಡುವ ಸರಕು ಚೆನ್ನಾಗಿದ್ದರೆ ಕೊಳ್ಳುವ ಗಿರಾಕಿಗಳು ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತಾರೆ

                                                                --(C)ವಿ.ಆರ್.ಭಟ್, ಹಡಿನಬಾಳ

ಒಂದೇ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಮಾವು, ಬೇವು, ಹೊಂಗೆ, ನೇರಳೆ, ಹಲಸು, ಬಾಳೆ, ಸೀಬೆ, ಕಿತ್ತಳೆ ಎಲ್ಲವೂ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಅದೇ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಜಾಜಿ, ಜೂಜಿ, ಮಲ್ಲಿಗೆ, ಸಂಪಿಗೆ, ಕೇದಿಗೆ, ಇರುವಂತಿಗೆ, ಸೇವಂತಿಗೆ, ಕಾಕಡ ಮೊದಲಾದ ಹೂಗಿಡಗಳೂ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಎಲ್ಲದರ ಬಣ್ಣ, ಆಕಾರ, ಗಾತ್ರ, ಪರಿಮಳ, ರುಚಿ ಮೊದಲಾದ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನತೆಯಿದೆ, ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವಿದೆ. ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಪ್ರತೀ ಜೀವಿಯಲ್ಲೂ ಅದರದ್ದೇ ಆದ ಪ್ರತಿಭೆಯಿದೆ! ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಕಸಿತ ಮೆದುಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ, ಗುಣ-ನಡತೆ-ವಿದ್ಯೆ-ಸಂಸ್ಕಾರ-ಸಾಮರ್ಥ್ಯ-ಶ್ರಮ-ಕಾರ್ಯದಕ್ಷತೆಯೇ ಮೊದಲಾದ ಹಲವು ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಯಾರೂ ನಿಷ್ಪ್ರಯೋಜಕರಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅವರವರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಅವರು ಅವರದೇ ಆದ ಪ್ರತಿಭೆಯಿಂದ ಪ್ರಯೋಜವನ್ನು ಪಡೆಯಲಿಕ್ಕೆ ಸಂಯಮ ಬೇಕು, ಛಲಬೇಕು, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಗುರಿ ಬೇಕು, ಗುರಿ ತಲ್ಪಲು ಆಯ್ದುಕೊಂಡ ಮಾರ್ಗ ಉತ್ತಮವಾಗಿದ್ದು ಅದರಲ್ಲಿ ತಲ್ಲೀನತೆಯುಂಟಾಗುವಂತಿರಬೇಕು. ಮಾಡುವ ಕೆಲಸದಿಂದ, ಸುತ್ತಲ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗಿರಾಕಿಗಳ ಹೃದಯದ ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಹೆದೆಯೇರಿಸಿ, ಝಲ್ಲೆಂದು ಒಮ್ಮೆ ಆ ಸಿಂಜಿನಿಯನ್ನು ನಾವು ಝೇಂಕರಿಸಿಬಿಟ್ಟರೆ, ’ಮೊಗೆಂಬೋ ಖುಷ್ ಹುವಾ’ ಎಂದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆಯೇ ಬಹುಕಾಲ ಅವರಲ್ಲಿ ಅದರ ಸದ್ದು ಅನುರಣನಗೊಳ್ಳುತ್ತಲೇ ಇರಬೇಕು.

ಕೆಲವು ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ನಟ ಶಾರುಖ್ ಖಾನ್ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ನಾನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೂ, ಆತನ ಒಂದು ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿದ್ದೇನೆ. ಒಮ್ಮೆ ಆತ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಅರಮನೆ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಯಾರೋ ಸಿರಿವಂತರ ಮದುವೆ ಪಾರ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನರ್ತನಮಾಡಲು ಬಂದಾಗ, ಮಾಧ್ಯಮದವರು ಕೇಳಿದ್ದರು:"ನೀವೊಬ್ಬ ಖ್ಯಾತ ನಾಯಕನಟ, ಈ ರೀತಿ ಮದುವೆ ಪಾರ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಡ್ಯಾನ್ಸ್ ಮಾಡುವುದು ನಿಮ್ಮ ಘನತೆಗೆ ಕಮ್ಮಿಯಲ್ಲವೇ?" ಅದಕ್ಕೆ ಶಾರುಖ್ ಕೊಟ್ಟ ಉತ್ತರ ಹೀಗಿದೆ:"ನಾನೊಬ್ಬ ನಟ, ನಟನೆ-ಡ್ಯಾನ್ಸ್ ಎಲ್ಲಾ ನನ್ನಲ್ಲಿರುವ ಮಾರಾಟಮಾಡಬಲ್ಲ ಸರಕು. ನರ್ತನದಿಂದ ಅಥವಾ ನಟನೆಯಿಂದ ಉತ್ತಮ ಸಂಭಾವನೆ ಸಿಗುವುದಾದರೆ ಅದನ್ನೇಕೆ ತಿರಸ್ಕರಿಸಲಿ?" ಶಾರುಖ್ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ ಹಲವು ಕಲಾವಿದರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿಭೆಗಳನ್ನು ಆದಾಯವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶ ಸಿಗುವುದೆಂದು ನೋಡುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. 

ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಚಾರ್ಟರ್ಡ್ ಅಕೌಂಟಂಟ್ ಒಬ್ಬರ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದೆ. ಅವರ ಮೇಜಿನಮೇಲೆ ’ನೆವರ್ ಗಿವ್-ಅಪ್’ ಎಂಬ ಚಿತ್ರವಿತ್ತು. ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೊಕ್ಕರೆ ಕಪ್ಪೆಯನ್ನು ನುಂಗಲು ಮುಂದಾಗಿದೆ, ಕೊಕ್ಕರೆಯ ಕುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ತನ್ನೆರಡೂ ಮುಂಗಾಲುಗಳಿಂದ ಕಪ್ಪೆ ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಹಿಸುಕಿದೆ. ಅರೆಕ್ಷಣ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಅದು ಸೆಳೆದಿತ್ತು. ಚಿತ್ರ ತಮಾಶೆಯಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಸಂದೇಶ ಬಲವಾಗಿದೆ. ಹಲವರು ಹಲವಾರು ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ  ಮಾಡುವ ಯಾವೊಂದೂ ಕೆಲಸಗಳು ಅವರ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ನೆಮ್ಮದಿ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ. "ಯಾಕೆ ಮಾಡುತ್ತೀರಿ" ಎಂದು ಕೇಳಿದರೆ "ಏನೋ ಸಂಬಳ ಸಿಗುತ್ತದಲ್ಲಾ, ಹೊಟ್ಟೆಪಾಡು" ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಹೊಟ್ಟೆಪಾಡಿಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಕೆಲಸಮಾಡಿದರೆ ಆ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಶ್ರದ್ಧೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಯಾವಾಗ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಶ್ರದ್ಧೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲವೋ ಆ ಕೆಲಸ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ನಡೆಯುವುದು ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ. ಹಳ್ಳಿಯಿಂದ ಬಂದ ಪದವೀಧರ ಹುಡುಗನೊಬ್ಬ ಬಹಳಕಾಲ ಯಾವುದೂ ಕೆಲಸ ಸಿಗದ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಹೋಟೆಲ್ ಒಂದರಲ್ಲಿ ವೇಟರ್ ಆಗಿ ಸೇರಿಕೊಂಡ. ತಮ್ಮ ಹಳ್ಳಿಯ ಕಡೆಯ ಯಾರಾದರೂ ತಾನಿರುವ ಹೋಟೆಲಿಗೆ ಬಂದರೆ ತನ್ನನ್ನು ಆಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲವೇ ಎಂಬ ಅಳುಕಿನ ಜೊತೆಗೆ ತಾನು ಪದವೀಧರನಾಗಿಯೂ ಈ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬೇಕೆ ಎಂಬ ಕೊರಗು ಅವನನ್ನು ಬಾಧಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಪ್ರತೀ ರಾತ್ರಿಯೂ ಮತ್ತೆ ಕೆಲಸದ್ದೇ ಚಿಂತೆ. ಹಗಲಾದರೆ ಹೋಟೆಲಿಗೆ ಬರಬೇಕು, ಬೇರೇ ಯಾವ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಹುಡುಕಲು ಅವಕಾಶ ಸಿಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ತೊಳಲಾಟಗಳ ಮಧ್ಯೆ, ಗಿರಾಕಿಗಳನ್ನು ಆದರಿಸುವಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಆಸ್ಥೆಯೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಆರ್ಡರ್  ಬರೆದುಕೊಳ್ಳುವಾಗ ತಪ್ಪಾಗಿ ಕೆಲವು ಐಟೆಮ್ ಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಬಿಡುತ್ತಿದ್ದ, ಕೆಲವನ್ನು ಮರೆತು ಬರೆಯದೇ ಬಿಡುತ್ತಿದ್ದ. ಆ ಮೇಲೆ ಗಿರಾಕಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರಿ ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದ. ಇದು ಅಶ್ರದ್ಧೆಗೆ ಉದಾಹರಣೆ.

ಪ್ರತೀ ವ್ಯಕ್ತಿಗೂ ತನ್ನ ಅಂತರ್ಗತ ಅನಿಸಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತಾನು ಇಂಥಾ ಕೆಲಸವನ್ನು ತುಂಬಾ ಚೆನ್ನಾಗಿ ನಿಭಾಯಿಸಬಲ್ಲೆ ಎಂದು ಗೊತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಕೆಲಸ ಯಾವುದೇ ಆಗಲಿ, ಆ ಕೆಲಸ ಇಷ್ಟವಾಗುವುದಾದರೆ, ಅದು ಸಮಾಜಘಾತುಕ ಕೆಲಸವಲ್ಲ ಎಂದಾದರೆ ಅದನ್ನು ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಚೆನ್ನಾಗಿ ನಿಭಾಯಿಸಲು ಬರುವ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅವಕಾಶ ಸಿಗುವುದು ತಡವಾಗಬಹುದು, ಆದರೂ ಅಂತಹ ಅವಕಾಶಗಳಿಗಾಗಿ ಸದಾ ಹುಡುಕಾಟ ನಡೆಸುತ್ತಲೇ ಇರಬೇಕು. ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ ಎಂದುಕೊಳ್ಳುವ ಆ ಕೆಲಸದಲ್ಲೂ ನೈಪುಣ್ಯ ಸಾಧಿಸಲು ಸಾಧನೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಶಿಲ್ಪಿಯ ಮನದಲ್ಲಿ ಮೂಡಿದ ಸುಂದರ ವಿಗ್ರಹ ಮೊದಲು ಆತನಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಗೊತ್ತು! ಸಾವಿರ ಚೇಣುಗಳನ್ನು ತಿಂದ ಶಿಲೆ ಮೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಅನಾವರಣಗೊಳ್ಳುವವರೆಗೆ ಶಿಲ್ಪಿಯ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಬೆಲೆಯೇ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಮೂರ್ತಿ ಪರಿಪೂರ್ಣವಾದಮೇಲೆ ಶಿಲ್ಪಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಬೆಲೆ ಕಟ್ಟಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ!  ಸಿದ್ಧಗೊಳ್ಳುವ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಯಾರೋ ಕಿಡಿಗೇಡಿಗಳು ಭಗ್ನಗೊಳಿಸಲೂ ಬಹುದು. ಕಲೆಯ ರಸಾನುಭವ ಇಲ್ಲದವರು ಆ ಭವ್ಯ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಕಂಡರೂ ಭಾವರಹಿತರಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಮೂರ್ತಿ ಕಡೆಯುವ ಶಿಲ್ಪಿಯ ಮನದಲ್ಲಿ ಮೂರ್ತಿಯ ಚಿತ್ರಣ ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದ್ದರೆ ಫಲಶ್ರುತಿಯಾಗಿ ತಯಾರಾಗುವ ಮೂರ್ತಿಯೂ ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ; ಆಗ ಮೂರ್ತಿ ಸುಂದರವೆಂದಾಗಲೀ, ಇಂಥದ್ದೇ ವಿಗ್ರಹ ಎಂದಾಗಲೀ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. 

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಮಹಿಳೆಯೊಬ್ಬರು ತಮ್ಮ ಮನೆಯ ಮಹಡಿಯಲ್ಲೇ ರಂಗೋಲಿಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ್ದರು. ವಾರವಾದರೂ ಒಬ್ಬನೇ ಒಬ್ಬ ವೀಕ್ಷಕನೂ ಸುಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ. ಮುಂಬೈ ಕಡೆಯಿಂದ ರಂಗೋಲಿಯ ಪರಿಕರಗಳನ್ನು ತರಿಸಿಕೊಂಡು, ತಿಂಗಳುಗಟ್ಟಲೆ ಸಮಯ ವ್ಯಯಿಸಿ, ಗಣೇಶ, ರಾಮಾಯಣ, ವಿವೇಕಾನಂದ, ಠಾಗೋರ್, ಭಗತ್ ಸಿಂಗ್, ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರೇ ಮೊದಲಾದ ಹಲವು ವ್ಯಕ್ತಿ, ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತು  ರಚಿಸಿದ ರಂಗೋಲಿಗಳು ಅತಿವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿದ್ದವು, ಬಣ್ಣದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಂತೇ ಸ್ಫುಟವಾಗಿ ರೂಪವನ್ನು ಪರಿಪಕ್ವವಾಗಿ ಬಿಂಬಿಸಿದ್ದವು. ಅಷ್ಟೊಂದು ಸಮಯ, ಹಣ, ಶ್ರಮ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ವ್ಯಯಿಸಿ ನಡೆಸಿದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಯಾರೂ ಗಮನಿಸದಿದ್ದರೆ ಹೇಗೆ? ಹಿತೈಷಿಗಳೊಬ್ಬರ ಸಲಹೆಯ ಮೇರೆಗೆ, ಗಣ್ಯರಿಂದ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಮಾಧ್ಯಮಗಳವರನ್ನೂ ಕರೆದರು. ಯಾವಾಗ ಸುದ್ದಿ ಬಿತ್ತರಗೊಂಡಿತೋ ಆಗಿನಿಂದ ಸುಮಾರು ೧೫-೨೦ ದಿನಗಳ ತನಕ ನಿತ್ಯ ನೂರಾರು ಜನ ಬಂದು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಅವರ ಕಲೆಯನ್ನು ಅಸ್ವಾದಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಅದನ್ನು ಕಲಿಸಿಕೊಡುವಂತೇ ಕೆಲವು ಹೆಂಗಸರು ಕೇಳಿಕೊಂಡರು. ಆಸಕ್ತರಿಗೆ ಅದನ್ನು ಕಲಿಸುವ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ರಂಗೋಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ ಮಹಿಳೆ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ರಂಗೋಲಿ ಬರೆಯುವುದು ಅವರಿಗೆ ತೃಪ್ತಿ ನೀಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಆದಾಯವನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ಅಕಸ್ಮಾತ್, ಸಂಯಮ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಬರೆದ ರಂಗೋಲಿಗಳನ್ನು ಅಳಿಸಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದರೆ ಏನಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ಊಹಿಸಿ. 

ಅಬ್ರಹಾಂ ಲಿಂಕನ್ ತನ್ನ ಯೌವ್ವನದಲ್ಲಿ, ಮೊದಲಿಗೆ ಹೋದದ್ದು ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಆಗಿ ಯುದ್ಧ ಭೂಮಿಗೆ, ಅಲ್ಲಿ ಹುದ್ದೆ ನಿಭಾಯಿಸುವಲ್ಲಿ ಅವರು ವಿಫಲವಾದರು. ನಂತರ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿ ಅಲ್ಲೂ ಸಾಫಲ್ಯ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. ಅನಂತರ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಫೀಲ್ಡ್ ಎಂಬಲ್ಲಿ ವಕೀಲಿ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿ, ಆ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲೂ ದೇಡಗತಿ ಹತ್ತಲಿಲ್ಲ. ’ಎಲ್ಲಾ ಬಿಟ್ಟ ಭಂಗಿ ನೆಟ್ಟ’ ಎಂಬ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜಕಾರಣಕ್ಕೆ ಧುಮುಕಿದ ಅವರು ಪ್ರಥಮವಾಗಿ ಸಂಸದೀಯ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿ ಸೋತರು. ಅಲ್ಲಿನ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗ ಬಯಸಿ ಅದರಲ್ಲೂ ಯಶಸ್ಸು ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. ಜನರಲ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಆಫೀಸ್ ಕಮಿಶನರ್ ಆಗಿ ನೇಮಕಗೊಳ್ಳಲು ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಅರ್ಜಿಯೂ ತಿರಸ್ಕೃತವಾಯ್ತು. ೧೮೫೪ ರಲ್ಲಿ ಸೆನೇಟ್ ಸದಸ್ಯರಾಗಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಫಲಶ್ರುತಿ ಪಡೆದರು. ೧೮೫೬ ರಲ್ಲಿ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ ವೈಫಲ್ಯ ಅನುಭವಿಸಿದರು. ೧೮೫೮ ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಸೆನೇಟ್ ಸದಸ್ಯಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಯತ್ನಿಸಿ ಆಗಲೂ ಸಹ ಆಯ್ಕೆಗೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ತಡವಾಗಿಯಾದರೂ, ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ೧೬ನೇ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಿದರು ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ.

ವಿನ್ ಸ್ಟನ್ ಚರ್ಚಿಲ್ ೬ನೇ ತರಗತಿಯಲ್ಲೇ ಅನುತ್ತೀರ್ಣರಾದರು. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಹುದ್ದೆ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿ ಸೋಲುತ್ತಲೇ ದಿನಗಳೆದ ಅವರು ೬೨ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಿದರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಡಾರ್ವಿನ್ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಜನೆಯನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟಾಗ ಅವರ ತಂದೆ " ನೀನು ಯಾವುದಕ್ಕೂ ಲಾಯಕ್ಕಲ್ಲ. ನೀನೊಬ್ಬ ಗುರಿಕಾರ, ನಾಯಿಗಳನ್ನೂ ಹೆಗ್ಗಣಗಳನ್ನೂ ಹೊಡೆಯುವವ" ಎಂದು ಮೂದಲಿಸಿದರು. ಅವರ ಶಿಕ್ಷಕರು, ಬಂಧು-ಬಳಗ ಎಲ್ಲರೂ ಸಹ, ಡಾರ್ವಿನ್ ತೀರಾ ದಡ್ಡ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದುಕೊಂಡರು; ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಡಾರ್ವಿನ್ ವಿಕಾಸವಾದವನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದ್ದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಿಳಿದೇ ಇದೆ. "ನೀನೊಬ್ಬ ಯಾವುದನ್ನು ಕಲಿಯಲೂ ಆಗದ ಶುದ್ಧ ಮೂರ್ಖ" ಎಂದು ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಬೈಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಥಾಮಸ್ ಎಡಿಸನ್, ನಾನ್-ಪ್ರೊಡಕ್ಟಿವ್[ನಿರುತ್ಪನ್ನಶೀಲ] ಕೆಲಸಗಾರನೆನಿಸಿಕೊಂಡು ಎರಡು ಕಂಪನಿಗಳ ಕೆಲಸಗಳಿಂದ ಹೊರದೂಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರು. ವಿದ್ಯುತ್ ಬಲ್ಬ್ ಸಂಶೋಧಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಸಾವಿರ ಸರ್ತಿ ಅದನ್ನು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ ಅನುತ್ತೀರ್ಣರಾಗಿದ್ದರು. "ಸಾವಿರ ಸರ್ತಿ ಯಶಸ್ಸು ಕಾಣದ್ದರ ಹಿಂದೆ ನಿಮಗೆ ಏನನ್ನಿಸುತ್ತಿತ್ತು?" ಎಂದು ಸಂದರ್ಶಕ ಕೇಳಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ "ನಾನು ಅನುತ್ತೀರ್ಣನಾಗಲಿಲ್ಲ, ಬೆಳಕಿನ ಬಲ್ಬ್ ಎಂಬುದು ಸಾವಿರ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಆವಿಷ್ಕಾರಗೊಂಡಿದೆ" ಎಂದರಂತೆ!

ಐನ್ ಸ್ಟೀನ್ ತನ್ನ ನಾಲ್ಕನೇ ವರ್ಷದ ವರೆಗೆ ಮಾತನ್ನೇ ಆಡಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಏಳನೇ ವಯಸ್ಸಿನವರೆಗೆ ಓದಲೇ ಇಲ್ಲ! ಬುದ್ಧಿಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಕ್ಕಳಿಗಿಂತಾ ತೀರಾ ಕೆಳಗಿನವನು ಎಂದು ತಂದೆ-ತಾಯಿ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ, "ನಿಮ್ಮ ಮಗ ತುಂಬಾ ನಿಧಾನ, ಯಾರಜೊತೆಗೂ ಬೆರೆಯುವವನಲ್ಲ, ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಬಾರದ ಕನಸುಗಳಲ್ಲಿ ತೇಲಾಡುವ ಗುರಿಯಿಲ್ಲದ ಮೂರ್ಖ" ಎಂದವರು ಅವನ ಶಿಕ್ಷಕರು. ಮಾಮೂಲೀ ಶಾಲೆಯಿಂದ ಹೊರದಬ್ಬಲ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ ’ಝುರಿಚ್ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್’ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶ ದೊರೆಯಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಲು ಬರೆಯಲು-ಓದಲು ಕಲಿತ ಬಾಲ ಐನ್ ಸ್ಟೀನ್ ಸ್ವಲ್ಪ ಗಣಿತಗುಣಿತಗಳನ್ನೂ ಮಾಡತೊಡಗಿದ. ಐನ್ ಸ್ಟೀನ್ ಬಗ್ಗೆ ಮುಂದೇನಾಯ್ತೆಂದು ಬಿಡಿಸ ಹೇಳಬೇಕಿಲ್ಲವಲ್ಲ! ಲೂಯಿ ಪ್ಯಾಸ್ಚರ್ ಒಬ್ಬ ಅತೀ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದು ೨೨ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿದ್ದ ಚಿಕ್ಕ ಗುಂಪಿನಲ್ಲೇ ೧೫ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಉತ್ತೀರ್ಣನಾಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಹೆನ್ರಿ ಫೋರ್ಡ್ ಗೆ  ಓದಲು-ಬರೆಯಲು ಬರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ೫ ಸರ್ತಿ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಫಲರಾಗಿದ್ದ ಹೆನ್ರಿ ಫೋರ್ಡ್ ನಂತರ ವಾಹನಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಖ್ಯಾತನಾಮರಾದರು.

ಮೋಜಿನ ವಿಷಯ ಕೇಳಿ. ವಾಲ್ಟ್ ಡಿಸ್ನಿಯವರು ಒಮ್ಮೆ ಒಬ್ಬ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕರಿಂದ "ಯಾವುದೇ ಊಹೆಯಾಗಲೀ ಕಲ್ಪನೆಯಾಗಲೀ ಇಲ್ಲದ ನಿರುಪಯುಕ್ತ ವ್ಯಕ್ತಿ" ಎಂದು ಬೈಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಡಿಸ್ನಿ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಕಟ್ಟುವ ಮೊದಲು ಅನೇಕಬಾರಿ ಅವರು ದಿವಾಳಿಯಾಗಿದ್ದರು! ಒಂದಷ್ಟು ಕಾಕಪೋಕ ಜನರ ಅಡ್ಡೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಹೇಳಿಕೆನೀಡಿ  ಅನ್ ಹೀಮ್ ನಗರಪಾಲಿಕೆ ಡಿಸ್ನಿ ಪಾರ್ಕ್ ಗೆ ಜಾಗ ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿತ್ತು. ಡಿಸ್ನಿ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಬಗ್ಗೆ ಈಗ ಯಾರಿಗೆ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ? ಅದರಂತೆಯೇ ಹಾಲೀವುಡ್ಡಿನ ಪ್ರಮುಖ ಜನರೆಲ್ಲಾ ಒಂದುಕಾಲದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲಿ ಚಾಪ್ಲಿನ್ ರ ಹಾಸ್ಯ ಅರ್ಥಹೀನವೆಂದು ಹೀಗಳೆದಿದ್ದರು. ಅದೆಲ್ಲಾ ಹಾಗಿರಲಿ, ಬೀಥೋವನ್ ಪ್ರಥಮವಾಗಿ ವಯೋಲಿನ್ ನುಡಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದು ಎದ್ದೋಡಿ ರಾಗಗಳಿಂದ; ಅಪಸ್ವರಗಳ ಅಲೆಯನ್ನು ಕೇಳಲಾರದೇ ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದ ಶಿಕ್ಷಕರು "ಭರವಸೆಯಿಡಲಾಗದ ಕೆಟ್ಟ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ" ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದ್ದರು. ಸ್ವತಃ ಕಿವುಡನಾಗಿದ್ದ ಬಿಥೋವನ್ ಶ್ರೋತ್ರಗಳಿಗೆ ಮುದನೀಡಬಲ್ಲ ಐದು ಸ್ವರಮೇಳನಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ್ದಾರೆ. 

ನಮ್ಮ ಭಾರತದಲ್ಲೇ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಿ: ಕ್ರೀಡಾಪಟು ಮಾಲತಿ ಹೊಳ್ಳ ಇದ್ದಾರೆ, ಕೃತಕ ಕಾಲಿನಲ್ಲಿ ನಿಬ್ಬೆರಗಾಗುವಂತೇ ನರ್ತಿಸುವ ಸುಧಾ ಚಂದ್ರನ್ ಇದ್ದಾರೆ. ದಿ. ಪುಟ್ಟರಾಜ ಗವಾಯಿಗಳು ಕುರುಡರಾಗಿದ್ದರೂ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಂಗೀತಗಾರರಾಗಿದ್ದರು-ಕಳೆದುಹೋಗಿದ್ದ ಚೊಂಬು ಅದೆಲ್ಲೋ ಸದ್ದು ಹೊರಡಿಸಿದಾಗ, ಸದ್ದನ್ನೇ ಆಲಿಸಿ ಅದು ತಮ್ಮ ಆಶ್ರಮದ ಚೊಂಬು ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿದ್ದರು.  ಇದೂ ಅಲ್ಲದೇ ಕೈಗಳಿಲ್ಲದೇ ಕಾಲಿನಿಂದಲೇ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವ ಕಲಾವಿದರಿದ್ದಾರೆ. ಅಂದರೆ ಅಂಗವೈಕಲ್ಯ ಎಂಬುದು   ಇಂಥವರಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಿ ಕಾಣಲೇ ಇಲ್ಲ. ಅವರಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಇದ್ದಿದ್ದು ಒಂದೇ: ಅತೀವ ಶ್ರದ್ಧೆ. ಗಣಿತಜ್ಞ ರಾಮಾನುಜನ್ ಕುಬ್ಜರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಜಾಸ್ತಿ ಓದಿದವರೂ ಕೂಡ ಅಲ್ಲ. ಉದರಂಭರ್ಣೆಗಾಗಿ ಮದ್ರಾಸ್ ಏರ್ ಪೋರ್ಟಿನಲ್ಲಿ   ಕಾರಕೂನನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಮನಸ್ಸಿನೊಳಗೆ ಗಣಿತದ ಸೂತ್ರಗಳು ಪಟಪಟ ಪಟಪಟನೆ ಮೂಡುತ್ತಿದ್ದವು; ಮೂಡಿದ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಬರೆದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಗಣಿತದ ಮೇಲಿನ ಸಂಶೋಧಕ ಬುದ್ಧಿ ಅವರನ್ನು ವಿದೇಶಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ದಿತು. ಬಡತನದಲ್ಲಿ ಬೀದಿ ದೀಪದಲ್ಲಿ ಓದಿ ಎಂಜಿನೀಯರ್ ಆಗಿದ್ದ ಸರ್. ಎಂ. ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯನವರಿಗೆ ಅಣೆಕಟ್ಟು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಹೇಳಿಕೊಡುವ ಗುರು ಯಾರೂ ಇರಲಿಲ್ಲ! ಸೀಮೆಂಟ್ ಸರಿಯಾಗಿ ಆವಿಷ್ಕಾರ ಆಗಿಲ್ಲದ ಆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ  ಸುಣ್ಣ-ಮಣ್ಣು-ಬೆಲ್ಲ-ಕೋಳಿಮೊಟ್ಟೆ ಇಂಥಾದ್ದನ್ನು ಮಿಶ್ರಣಮಾಡಿ ಕನ್ನಂಬಾಡಿ ಕಟ್ಟೆ ಕಟ್ಟಿದರು; ಆ ಕಟ್ಟೆ ಇಂದಿಗೂ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿದೆ! ಅವರ ಕೊಡುಗೆಗಳು ಜಗದ್ವಿಖ್ಯಾತವಾಗಿದ್ದು ಅವರಲ್ಲಿನ ಎಂಜಿನೀಯರ್ ತಾದಾತ್ಮ್ಯತೆಯಿಂದ ತನ್ನ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡು ಯಶಸ್ಸು ಪಡೆದಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ.      

’ನೆವರ್ ಗಿವ್ ಅಪ್’ ಚಿತ್ರ ನೀಡಿದ ಸಂದೇಶದ ಆಳಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುತ್ತಾ ಇಳಿಯುತ್ತಾ, ಇನ್ನೊಂದು ಮನಕಲಕುವ ಘಟನೆಯನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡೆ: 

 

ಆಯೇಷಾ ಮಹಮ್ಮದ್ ಜಾಯ್ ಎಂಬ ಅಪ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದ ಹೆಣ್ಣುಮಗಳ ಕಿವಿ-ಮೂಗುಗಳನ್ನು ಕ್ರೂರಿಯಾದ ಆಕೆಯ ಗಂಡ ಕತ್ತರಿಸಿಹಾಕಿದ್ದ. ಟೈಮ್ ಮ್ಯಾಗಝಿನ್ ನ ಮುಖಪುಟ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಈ ಮಹಿಳೆ, ಮಹಿಳೆಯರ ಮೇಲೆ ನಡೆಯುವ ದೌರ್ಜನ್ಯಕ್ಕೆ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದ ಗುರುತಾದಳು. ಹೇಗೋ ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ಅಪ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದಿಂದ ಅಮೇರಿಕಾ ತಲ್ಪಿದ ಆಕೆ, ಅಲ್ಲಿನ ನುರಿತ ವೈದ್ಯರ ಸಹಾಯದಿಂದ, ಮರುಸೃಷ್ಟಿಕಾರಕ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳಿಂದ ಮತ್ತೆ ಕಿವಿ-ಮೂಗುಗಳನ್ನು [ಸ್ವಲ್ಪ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದರೂ]ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು ಪಡೆದು ಜೀವನ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ. ಗಂಡನ ದೈನಂದಿನ ದೈಹಿಕ-ಮಾನಸಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯಕ್ಕೆ ಆಕ್ಷೇಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದೇ ಕಿವಿ-ಮೂಗುಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಲು ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತಂತೆ! ೧೨ ವರ್ಷದ ಬಾಲೆಯಾಗಿದ್ದ ಅವಳನ್ನು, ಸಾಲ ತೀರಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಆಕೆಯ ತಂದೆ, ನಂತರ ಆಕೆಯ ಗಂಡನೆನಿಸಿದ್ದ ತಾಲಿಬಾನಿ ಉಗ್ರನಿಗೆ ಮಾರಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದನಂತೆ. ಕುರಿದೊಡ್ಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಲಗುವಂತೇ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಗಂಡನ ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆ ಸಹಿಸಲಸಾಧ್ಯವಾಗಿತ್ತಂತೆ. ಗಂಡನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಓಡಿಹೋಗಿ ಇನ್ನೆಲ್ಲಾದರೂ ಬದುಕಿಕೊಳ್ಳಲು ಯತ್ನಿಸಿದ ಆಕೆಯನ್ನು ಹುಡುಕಿ ಅಟ್ಟಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದ ಉಗ್ರನ ಮನೆಯವರು ಹತ್ತಿರದ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲೇ ಸೆರೆಹಿಡಿದಿದ್ದರಂತೆ. ಓಡಿಹೋಗಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ಶಿಕ್ಷೆಯಾಗಿ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಆಕೆಯ ಕಿವಿ-ಮೂಗುಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ- ರಕ್ತಸ್ರಾವವಾಗಿ ಸಾಯಲು ಬಿಟ್ಟಿದ್ದರಂತೆ ಉಗ್ರ ಮತ್ತು ಅವನ ಬಳಗದವರು. ಸಾವರಿಸಿಕೊಂಡು ತೆವಳುತ್ತಾ ತನ್ನ ಅಜ್ಜನ ಮನೆಯನ್ನು ಸೇರಿಕೊಂಡ ಆಕೆಯನ್ನು, ಆಕೆಯ ತಂದೆ ಬಹಳ ಪ್ರಯಾಸಪಟ್ಟು ಅಮೇರಿಕಾದ ಅಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ತಲುಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದನಂತೆ. ಹತ್ತು ವಾರಗಳ ಕಾಲ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲೇ ಉಳಿದ ಆಯೇಶಾಳಿಗೆ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯ್ತಂತೆ.

ಸಿ.ಎನ್.ಎನ್ ಚಾನೆಲ್ ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿದ ಆಕೆ ಹೇಳಿದ್ದು : "ಅವರು ಕಿವಿ-ಮೂಗುಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿಹಾಕಿದಾಗ ನಾನು ಸತ್ತುಹೋಗಿದ್ದೆ ಎಂದುಕೊಂಡಿದ್ದೆ! ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಎಚ್ಚರವಾಗಿ ಮೂಗಿನಲ್ಲಿ ತಣ್ಣೀರು ಬಂದಂತಹ ಅನುಭವ ಆಯ್ತು. ನಾನು ಕಣ್ತೆರೆದೆನಾದರೂ ರಕ್ತಸಿಕ್ತ ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ಏನನ್ನೂ ನೋಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ."

೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಸ್ಮನ್ ಬರ್ನ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಎಂಬ ಸಂಸ್ಥೆ, ಅಕೆಯನ್ನು ಅಪ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದಿಂದ ಅಮೇರಿಕಾಕ್ಕೆ ಕದ್ದು ಸಾಗಿಸಿತಂತೆ. ಅಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದ ಸಮಾಜಸೇವಕ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಅವಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ. ಅವಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆ, ಪುನರ್ವಸತಿ, ಮುಂದಿನ ಕಲಿಕೆ ಎಲ್ಲದಕ್ಕೂ ಏರ್ಪಾಟು ಮಾಡಿದರಂತೆ. ಅಮೇರಿಕಾಕ್ಕೆ ಬಂದ ಕೆಲಸಮಯದಲ್ಲೇ ಅವಳನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಿದ ಟೈಮ್ಸ್ ಮ್ಯಾಗಜಿನ್, ಅವಳ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಲೇಖನ ಓದಿ, ಅಪ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಮೇಲೆ ನಡೆಯುವ ದೌರ್ಜನ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗತಿಕಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆಗಳಾದವು. ನಂತರ ನಡೆದ ಸಂಕೀರ್ಣ ಶಸ್ತ್ರ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ, ಸಿಲಿಕಾನ್ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಅವಳ ಹಣೆಯನ್ನು ಪುಗ್ಗೆಯಂತೇ ಹಿಗ್ಗಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿ ದ್ರವಪದಾರ್ಥವನ್ನು ತುಂಬಿ, ಹೆಚ್ಚಿಗೆಯಾಗುವ ಚರ್ಮವನ್ನು ಅಲ್ಲಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಇನ್ನಷ್ಟನ್ನು ಆಕೆಯ ತೋಳುಗಳಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಹೊಸದಾಗಿ ಮೂಗನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದರು. ಶಸ್ತ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ನಂತರದ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮಬಾರಿಗೆ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಚಾನೆಲ್ ಒಂದಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ತಾನು ಸಂತೋಷವಾಗಿದ್ದು ತನ್ನ ಕಥೆಯನ್ನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಬಿತ್ತರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಜಗತ್ತಿನ ಜನರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮತನದಲ್ಲಿ ಭರವಸೆ ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಬಯಸಿದ್ದೇನೆ ಎಂದಿದ್ದಾಳೆ. ಅದರಲ್ಲೂ ದೌರ್ಜನ್ಯಗಳಿಂದ ಬಳಲುವ ಮಹಿಳೆಯರು ಎದೆಗುಂದದೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾಳೆ.       

ಯಾವುದೋ ಕ್ಷುಲ್ಲಕ ಕಾರಣಗಳಿಗೆ, ಮನಸ್ಸಿನ ಯಾವುದೋ ದುರ್ಬಲ ಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನೂ, ವೃತ್ತಿಪರರನ್ನೂ ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ದೇಶದ ಅಪ್ರತಿಮ ಬಿಲ್ಲುಗಾರ್ತಿಯೋರ್ವರು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಮಾಡಿಕೊಂಡರೆಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರವಲ್ಲ; ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯಿಂದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮುಂದಿನ ಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಬಿಗಡಾಯಿಸಿ ಆ ವಿಷವರ್ತುಲದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯೇ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಹುಟ್ಟಿದ ಪ್ರತೀ ವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ಒಂದಿಲ್ಲೊಂದು ದಿನ ಅವನದೇ/ಅವಳದೇ ಆದ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಹೊರಜಗತ್ತಿಗೆ ತೋರ್ಪಡಿಸುವ ಅವಕಾಶಗಳು ಒದಗುತ್ತವೆ. ಸಾವಿರ ಅಡಿಗಳ ಆಳಕ್ಕೆ ಹೋದ ಗಣಿಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೇನು ಒಂದೆರಡು ಅಡಿ ಹೋದರೆ ಚಿನ್ನದ ಅದಿರು ದೊರೆಯಬಹುದಾದ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು ಇರುತ್ತವೆ; ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲವೆಂಬ ವಿಷಾದದ ಛಾಯೆ ಆವರಿಸಿದರೆ ಪ್ರಯತ್ನ ನಿಂತು ಹೋಗುತ್ತದೆ, ಗಣಿಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ ಅಲ್ಲವೇ? ನೆವರ್ ಗಿವ್ ಅಪ್ ಎಂಬ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಸದಾ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ, ಯಶಸ್ಸು ಸಿಗದೇ ಬೇಸರವಾದಾಗ ತೆಗೆದು ನೋಡಿ.

ಇನ್ನೊಂದನ್ನು ಹೇಳಲು ಮರೆತೆ: ಯಶಸ್ಸು ಸಿಕ್ಕೇ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಿತ್ಯವೂ ನಿಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳಿ. ಮನಸ್ಸು, ಬುದ್ಧಿ-ಚಿತ್ತ-ಅಹಂಕಾರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಮನಸ್ಸಿನ ಮರೆಯಲ್ಲಿ ಅಡಗಿರುವ ಆತ್ಮ ಅದಮ್ಯ ಚೇತನವಾಗಿದೆ, ಅದಕ್ಕೆ ಅದ್ಭುತ ಶಕ್ತಿಯಿದೆ. ಆ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಚುರಗೊಳಿಸಲು ನಮ್ಮ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ನಾವೇ ಧನಾತ್ಮಕ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಿರಬೇಕು. ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ನಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರು ನಾಮ ಜಪವನ್ನೂ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ಆಗಾಗ ಯಶಸ್ಸು ಪಡೆಯುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಮನಸ್ಸಿನ ಖಿನ್ನತೆ ದೂರವಾಗುತ್ತದೆ. ಮನಸ್ಸು ಪುನಶ್ಚೇತನ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಜೀವನದ ಹೆಜ್ಜೆಗಳ ಸಾಲು ಸೋಲಿನದಲ್ಲ, ಅವು ಕಲಿಕೆಯ ಸೋಪಾನ. ಮಗು ನಡೆಯಲು ಕಲಿಯುವಾಗ ಎಡವುತ್ತದೆ, ಬಿದ್ದು ಬಿದ್ದು ಎದ್ದು ಎದ್ದು ಅಂತೂ ನಿಂತು, ಛಲದಿಂದ ನಡೆಯುವುದನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಮಗುವಿನ ಆ ಪ್ರಯತ್ನವೇ ಎಲ್ಲದಕ್ಕೂ ಮಾದರಿಯಾಗಿದೆ. ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿನ ಯಾವುದೋ ಸರಕಿಗೆ ಡಿಮಾಂಡ್ ಬರುತ್ತದೆ, ಅದು ಯಾವ ಸರಕು ಎಂಬುದು ನಿಮ್ಮ ಅಂತರಂಗಕ್ಕೆ ಗೊತ್ತಾಗಿರುತ್ತದೆ.  ಬೇಡದ ಹಲವು ಸರಕುಗಳ ರಾಶಿಯ ಆಳದಿಂದ ಆ ಉತ್ತಮ ಸರಕನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ತೆಗೆಯಿರಿ. ನಿಮ್ಮ ಆ ಪ್ರತಿಭೆ ಪ್ರಕಾಶಿತವಾದಾಗ ನಿಮಗೆ ಆದಾಯವೂ ಸಿಗುತ್ತದೆ, ಮಾನ-ಸನ್ಮಾನವೂ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಸೋ, ನೆವರ್ ಗಿವ್-ಅಪ್!!       
     

ಯಕ್ಷಚಂದ್ರನ ಸುವರ್ಣ ಸಂಭ್ರಮದ ಹೊನಲಲ್ಲಿ !

ಚಿತ್ರಋಣ: ಅಂತರ್ಜಾಲ 

ಯಕ್ಷಚಂದ್ರನ ಸುವರ್ಣ ಸಂಭ್ರಮದ ಹೊನಲಲ್ಲಿ !

ಗಜಮುಖನೆ ಮೆರೆವೇಕದಂತನೆ

ನಿಜಗುಣಾನ್ವಿತ ಪರಶುಧಾರನೆ

ರಜತ ಗಿರಿಗೊಡೆಯನ ಕುಮಾರನೆ ವಿದ್ಯೆವಾರಿಧಿಯೆ |

ಅಜನು ಹರಿ ರುದ್ರಾದಿಗಳು ನೆರೆ

ಭಜಿಸುತಿಹರನವರತ ನಿನ್ನನು

ತ್ರಿಜಗ ವಂದಿತ ಗಣಪ ಮಾಳ್ಪುದು ಮತಿಗೆ ಮಂಗಳವ ||

ತುಂಬಿದ ಸಭೆಯ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷರಂಗದ ಹಿರಿಯ ಕೋಗಿಲೆಯೊಂದು ಕಲರವವನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿತ್ತು! ಇಂತಹ ಕಲರವವನ್ನು ನಾನಂತೂ ಕೇಳದೇ ಸರಿಸುಮಾರು ೧೫ ವರ್ಷಗಳೇ ಕಳೆದುಹೋಗಿವೆ. ಹಲವರಿಗೆ ಪೂರ್ವಜನ್ಮದ ಸ್ಮರಣೆಯಾದ  ಹಾಗೇ ಭಾಸ; ಕಾರಣವಿಷ್ಟೇ ಇಂದಿನ ಭಾಗವತರಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿ ತಾದಾತ್ಮ್ಯತೆ, ಅಕ್ಷರಶುದ್ಧ ಉಚ್ಚಾರ, ಲಯಗಳ ಏರಿಳಿತ, ತಾಳದ ಗಚ್ಚು, ಶಾರೀರದ ಏರಿಳಿತ, ನೂರಕ್ಕೆ ನೂರು ಯಕ್ಷರಂಗದ ರಾಗಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪರಿ, ಆ ತಿಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪರಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ-ಇದು ಇಂದಿನ ಬಡಗು ತಿಟ್ಟಿನ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ದುರ್ದೈವ. ಪೂರ್ಣರಾತ್ರಿ ಯಕ್ಷಗಾನವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದ ನಮಗೆ ೩ ತಾಸಿನ ಸಮಯಮಿತಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ’ಅನೆಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಅರೆಕಾಸಿನ ಮಜ್ಜಿಗೆ’ಎಂಬ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆಗಿಬಿಟ್ಟಿದೆ! ಅದರಲ್ಲೂ ಹಣದ ಗಂಟಿಗೇ ಅಂಬಿನ ಅಲಗನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಏರ್ಪಡಿಸುವ ಹಲವು ಪ್ರಸಂಗಗಳ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಸಮಯ-ಕಲಾಪ ಯಕ್ಷಗಾನಕ್ಕೆ ಮಾರಕವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿಬಿಟ್ಟಿದೆ. ಇಂತಹ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ನಿಜನೆಲೆಯ ಯಕ್ಷಗಾನ ಯಾವುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಹೆಕ್ಕಿ ತೆಗೆಯುವುದು ಬೆಣ್ಣೆಯ ಮೇಲಿನ ಕೂದಲನ್ನು ಹೆಕ್ಕಿತೆಗೆವಂತಹ ಕೆಲಸ.

ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡ ’ಹಿಮ್ಮೇಳ ವೈಭವ’ದ ಆದಿಯಲ್ಲಿ, ಹಾದಿ ಸುಗಮಗೊಳಿಸೆಂದು ಮಹಾಕವಿ ಕುಮಾರವ್ಯಾಸ ರಚಿತ ಭಾಮಿನಿಯನ್ನು ಶ್ರುತಪಡಿಸಿದವರು ನೆಬ್ಬೂರು ಭಾಗವತರು. ವಯಸ್ಸಿನಿಂದ ಹಣ್ಣಾದರೂ ಕಂಠವನ್ನು ಅದೇ ಗತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಪಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಇಂದಿಗೂ ಹಾಡಬಲ್ಲ ಆ ಚೈತನ್ಯಕ್ಕೆ ನಮಸ್ಕಾರ.  ಮಿಕ್ಕೆಲ್ಲಾ ಕಲೆಗಳಿಗೆ ಆರಾಧ್ಯ ದೈವವಿದ್ದಂತೇ ಯಕ್ಷಗಾನಕ್ಕೊಬ್ಬ ಆರಾಧ್ಯ ದೈವನಿದ್ದಾನೆ: ಆತನೇ ಗಣಪ. ಯಕ್ಷಗಾನದ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಪ್ರೇರಿತನಾದ ಗಣಪ ಅದಕ್ಕೆ ಕರ್ತೃವಾಗಿ ಆತ ಬಳಸಿಕೊಂಡ ಪಾರ್ತಿ ಸುಬ್ಬನಿಂದ ಹಿಡಿದು ಕಳೆದ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಆಗಿಹೋದ ಮಹಾಮಹಾ ಕಲಾವಿದರೆಲ್ಲರೂ ಅದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಬಂದಿದ್ದರು. ಸರಳ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಒಗ್ಗಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಅಂದಿನ ಯಕ್ಷಗಾನದ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ತುರ್ತಾಗಿ ಮತ್ತೆಲ್ಲಿಗೋ ಹಾರುವ ತರಾತುರಿಯ ವ್ಯವಹಾರ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಹರಿಕಥೆಯಂತೆಯೇ, ಮಹಾವಿಷ್ಣುವಿನ ದಶಾವತಾರಗಳು ಮತ್ತು ಪುರಾಣಗಳ ಪುಣ್ಯಕಥಾನಕಗಳನ್ನು ಯಕ್ಷಗಾನದ ಕವಿಗಳು ಸೊಬಗಿನ ಸೋಬಾನೆ, ಭಾಮಿನಿ, ಸೋಬಾನೆ, ಚೌಪದಿ ಮೊದಲಾದ ಛಂದಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ವಿರಚಿಸಿದರು; ಸ್ವರ-ತಾಳ-ಲಯಬದ್ಧವಾಗಿ ಆಂಗಿಕ, ವಾಚಿಕ, ಶಾಬ್ದಿಕ, ಸಾತ್ವಿಕ ಮೊದಲಾದ ಅಭಿನಯದ ಮಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ, ಕುಳಿತ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ಕಥಾಹಂದರವನ್ನು ರಂಜನೀಯವಾಗಿ ಉಣಬಡಿಸುವುದು ದೇವರ ಸೇವೆ ಎಂಬರ್ಥದಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ನಡೆದುಬಂತು.

ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಕಲಾವಿದರು, ಚೌಕಿಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟ ಗಣಪತಿಯ ಮರದ ವಿಗ್ರಹ/ಚಿತ್ರಪಟ/ಕಿರೀಟಕ್ಕೆ ಹೂವಿಟ್ಟು, ಧೂಪ-ದೀಪಾರತಿಗಳನ್ನು ಬೆಳಗಿ, ಹಣ್ಣು-ಕಾಯಿ ಸಮರ್ಪಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ಕಲಾಸಮಯ ನಿರ್ವಿಘ್ನವಾಗಿ ಸಂಪನ್ನಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷೀಭೂತನಾಗಿ ರಂಗಕ್ಕೆ ಖುದ್ದಾಗಿ ಬರುವಂತೇ ನೀಡುವ ಆಹ್ವಾನವದು. ಪೂಜೆಯಿಂದ ಸಂಪ್ರೀತನಾದ ಗಣಪತಿ ಚೌಕಿಯಿಂದ ರಂಗಕ್ಕೂ ತರಲ್ಪಟ್ಟು ಮತ್ತೆ ಪೂಜೆಗೊಳ್ಳಲ್ಪಡುತಿದ್ದ.  ಬಾಲಗೋಪಾಲ ವೇಷದವರು ನರ್ತಿಸಿ ಸಭಾಮಧ್ಯದ ಪೀಠದಲ್ಲಿರಿಸಿದ ಗಜಮುಖನಿಗೆ ಆರತಿ ಬೆಳಗಿ ತೆರಳಿದಮೇಲೆ, ಸಭಾಲಕ್ಷಣವೆಂಬ ಪೂರ್ವರಂಗದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀವೇಷಧಾರಿಗಳು ಗಣಪನನ್ನು ಹಾಡಿಹೊಗಳುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನುತಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನಂತರ ತೆರೆಕುಣಿತ, ಆಮೇಲೆ ಒಡ್ಡೋಲಗ, ಹೀಗೇ ಕ್ರಮಕ್ರಮವಾಗಿ ಯಕ್ಷಗಾನದ ಪೂರ್ವರಂಗ ಪ್ರಕಾರಗಳು ಮುಗಿದು, ಕುಳಿತ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಯಕ್ಷಗಾನದಲ್ಲಿ ತಲ್ಲೀನಗೊಳಿಸುವೆಡೆಗೆ ಕಾರ್ಯಗತವಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಇಂದು ಪೂರ್ವರಂಗದ ಮಾತೇ ಇಲ್ಲ. ಪಶ್ಚಿಮರಂಗ ಅರ್ಥಾತ್ ಮುಕ್ತಾಯದಲ್ಲೂ ತರಾತುರಿ, ಒಂದೇ ಮಂಗಳ ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಹೇಳಿದರೂ ಹೇಳಿದರೆ ಬಿಟ್ಟರೂ ಬಿಟ್ಟರೆ. ಆಟ ಮುಗಿದಾನಂತರ ಮತ್ತೆ ಗಣಪತಿ ಪೂಜೆ ಚೌಕಿಯಲ್ಲಿ; ಹಿಡಿದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಿಘ್ನವಾಗಿ, ಯಥಾಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ಸಂಪನ್ನಗೊಳಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಕ್ಕೆ ಆಭಾರಿಗಳಾಗಿ ಗೋಪಾಲವೇಷದವರಿಂದ ಹಿಡಿದು ಪ್ರಮುಖ ವೇಷಧಾರಿಗಳವರೆಗಿನ ಎಲ್ಲಾ ಕಲಾವಿದರೂ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.               

ಶಿಷ್ಟಕಲೆಯಾದ ಯಕ್ಷಗಾನವನ್ನು ಪ್ರಾಯಶಃ ಹುರಿದುಂಬಿಸಿದ್ದು ಗಣಪನ ಅಲಂಕಾರಗಳೇ ಎನ್ನಬೇಕು. ಗಣಪನ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಮೂರ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ನಾವು ಕಾಣುವ ಅನೇಕ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಯಕ್ಷಗಾನ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಮೇಲಾಗಿ, ಕುಣಿತದಲ್ಲಿ ಅಪ್ಪನನ್ನೂ ಮೀರಿಸಿದ ಮಹಾನಿಪುಣ ನೃತ್ಯಗಾರ ಗಣಪತಿ ಎಂಬುದು ಹಲವರ ಅಭಿಮತ. ಮೃದಂಗವನ್ನು ಬಡಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ತಾನೇ ನರ್ತಿಸುವ ವಿಗ್ರಹಗಳೂ ಕೂಡ ನೋಡಸಿಗುತ್ತವೆ.

ವಾದ್ಯಂ ವಾದಯಿತುಂ ಸಮಾಂಕುಶಧರಾ

ಸಂತ್ಯುತ್ಸುಕಾ ವಾದಕಾ |

ಎಂದು ಇಡಗುಂಜಿ ಗಣಪತಿಯನ್ನು ದಿವಂಗತ ವಿದ್ವಾನ್ ಬ್ರಹ್ಮಶ್ರೀ ಊರಕೇರಿ ಗಜಾನನ ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು ಬರೆದ ಸುಪ್ರಭಾತ ಸ್ತೋತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಗಣಪತಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ನಡೆಸುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಸಿಗುವುದು ಸುಳ್ಳಲ್ಲ.

|| ಬಾಹುಭ್ಯಾಂ ನಮತಿ ಸಂಪತತ್ರೈಃ ದ್ಯಾವಾ ಪೃಥಿವೀ ಜನಯಂ ದೇವ ಏಕಃ ||

--ಎಂಬ ವೇದಮಂತ್ರ ದೇವರು ಒಬ್ಬನೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಪುಷ್ಟೀಕರಿಸುತ್ತದೆ; ಎಂದಮೇಲೆ ಅಪ್ಪನೂ-ಅಮ್ಮನೂ-ಮಗನೂ ಅವನೇ, ದೇವರಂತಹ ಏಕಪಾತ್ರಾಭಿನಯಧಾರಿಯನ್ನು ಇನ್ನೆಲ್ಲಿ ಕಾಣಲು ಸಾಧ್ಯ? ಹೀಗಿದ್ದರೂ, ಸರಕಾರದಲ್ಲಿ ಒಂದೊಂದು ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಒಂದೊಂದು ಇಲಾಖೆ ಇರುವಹಾಗೇ, ದೇವರ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಆತನೇ ಬಹುರೂಪಿಯಾಗಿ ಹಲವುಸ್ತರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಾವು ಗ್ರಹಿಸಬೇಕು. ಇರಲಿ, ಯಕ್ಷಗಾನವನ್ನು ಸಮಯಮಿತಿಗೆ ಅಳವಡಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಪ್ರಥಮವಾಗಿ ಮಾಡಿದವರು ಕೆರೆಮನೆ ಶಂಭು ಹೆಗಡೆಯವರು. ಆಗಲೇ ಲೋಪಗಳಾಗಬಹುದು ಎಂದು ಮಹಾಬಲ ಹೆಗಡೆಯವರು ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಈಗೀಗ ಬರುಬರುತ್ತಾ, ಅಂತಹ ಹಿರಿಯ ಕಲಾವಿದರೆಲ್ಲ ಅಳಿದಮೇಲೆ, ’ಮುಂಡೇ ಮದುವೆಯಲ್ಲಿ ಉಂಡವನೇ ಜಾಣ’ಎಂಬರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ತೀರಾ ಅರ್ಜೆಂಟಾಗಿ ಮನಸ್ಸಿನ ಬಾಯಿಗೆ ಏನನ್ನೋ ತುರುಕಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕಥೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾಗಲೀ, ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಬರಬೇಕಾದ ಪೂರಕ ಪಾತ್ರಗಳಾಗಲೀ ಕಾಣಿಸದೇ ಇರುವುದರಿಂದಲೂ, ಹಲವು ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಹಾರಿಸಿಬಿಡುವುದರಿಂದಲೂ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ನವರಸಗಳ ಅನುಭವ ಸಿಕ್ಕುವುದೂ ಇಲ್ಲ, ಕಥಾ ಸಂದರ್ಭದ ಅರ್ಥ ದಕ್ಕುವುದೂ ಇಲ್ಲ!!

"ಡಾಕ್ಟ್ರೇ, ಬಾಳ ಹೊಟ್ಟೆನೋವು ಮಾತ್ರೆ ಕೊಡಿ, ಇವತ್ತೇ ಒಂದು ಮದುವೆ ಊಟಕೂಡ ಉಂಟು ಮಾರಾಯ್ರೆ" ಎಂದು ಯಾರೋ ಒಬ್ಬಾತ ವೈದ್ಯರಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದನ್ನು ಅವರು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ್ದು ನೆನಪಿಗೆ ಬಂತು. ಸಂಘಟಕರಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕರಿಗೆ ದುಡ್ಡಿನ ಮೇಲೆ ಕಣ್ಣಿದ್ದರೆ, ಯುವಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಪ್ರಸಂಗ ಮುಗಿಸ್ ಹೊತ್ತಾಕಿ, ಬೇರೇ ಪ್ರಸಂಗ ಅಲ್ಲೇರ್ ಆಜೂಬಾಜುಗೆಲ್ಲಾದರೂ ಇದ್ದರೆ ಅಲ್ಲೂ ನಟಿಸುವ ಆಸೆ [ಅವರಿಗೂ ಹಣದಮೇಲೆ ಪ್ರೀತಿ!] ಕೆಲವು ಕಲಾವಿದರ ಕಾಲ್ ಶೀಟು ಎಂಬುದು ಸಿನಿಮಾ ಹೀರೋಗಳ ಕಾಲ್ ಶೀಟುಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಸಮಯದ ಅಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದ್ದು! ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಆಟವಿದ್ದರೆ, ರಾತ್ರಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ, ಮಾರನೇದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಕುಂದಾಪ್ರದಲ್ಲಿ ಮಾರಾಯ್ರೆ! ೩೬೫ ದಿವಸಗಳಲ್ಲಿ, ಅಷ್ಟೂದಿನಗಳಲ್ಲೂ ಒಂದೋ ಅಥವಾ ಒಂದಕ್ಕಿಂತಾ ಹೆಚ್ಚೋ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಬುಕ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ನಟರು ಇದ್ದಾರೆ!!-ಎಂದಾಗ ಯಕ್ಷಗಾನದ ಪಾತ್ರದೊಳಗೆ ಅವರ ತಾದಾತ್ಮ್ಯತೆ ಎಂಥದ್ದು? ಮೇಲಾಗಿ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಇಲ್ಲದ ಚಟಗಳ ಅವಲಂಬನೆ ಎಂಬುದು ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೂ ಗೊತ್ತಿರುವ ಸೂಪರ್ ಸೀಕ್ರೆಟ್ಟು!

ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕದ ದಶರಥನನ್ನೋ, ರಾಮ ನಿರ್ಯಾಣದ ರಾಮನನ್ನೋ, ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರನನ್ನೋ, ಕರ್ಣನನ್ನೋ ಇಂದು ಚಿತ್ರಿಸಲು ಶಂಭು ಹೆಗಡೆಯವರಂತಹ ನಟರೇ ಇಲ್ಲ. ಭೀಷ್ಮ, ಜಮದಗ್ನಿ, ಕೃಷ್ಣ, ಬಿಲ್ಲಹಬ್ಬದ ಕಂಸ ಮೊದಲಾದ ಪಾತ್ರಗಳಿಂದ ಬೆರಗು ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಮಹಾಬಲ ಹೆಗಡೆಯಂಥವರಿಲ್ಲ. ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲೆಗೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ಛಾಪನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದು ಕೆರೆಮನೆ ಮನೆತನದ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ. ಅವರ ನೈತಿಕತೆ, ಚಟರಹಿತ ಜೀವನ ವಿಧಾನ ಮೊದಲಾದ ಅಂಶಗಳು ಬೇರೆಲ್ಲರಿಗೆ ಮಾದರಿ. ಸುಗಂಧದ ಸಂಸರ್ಗದಿಂದ ದುರ್ಗಂಧವೂ ಉಡುಗಿಹೋದಂತೇ, ಕೆರೆಮನೆ ಕಲಾವಿದರ ಹಾಗೂ ಅವರ ಮೇಳದ ಸಂಸರ್ಗದಿಂದ ಅನೇಕ ಕಲಾವಿದರು ಸುಸಂಕೃತರಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದ್ದರು. ಕೆರೆಮನೆ ಶಿವರಾಮ ಹೆಗಡೆಯವರ ಸಮಕಾಲೀನರಾದ ಅಚ್ಚು-ರಾಮಪ್ಪಿ[ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಹೆಗಡೆ-ರಾಮ ಹೆಗಡೆ] ಎಂಬ ಕಲಾವಿದ ಸಹೋದರರು ಹೊನ್ನಾವರ ತಾಲೂಕಿನ ಬೇರಂಕಿ ಗ್ರಾಮದ ಕೊಂಡದಕುಳಿ ಎಂಬ ಮಜರೆಯಲ್ಲಿ ಆಗಿಹೋದರು. ಅಚ್ಚು ಆಂಜನೇಯನ ವೇಷ ಧರಿಸಿ ವೇದಿಕೆಗೆ ಬಂದಾಗ, ವೇದಿಕೆಯ ಪಕ್ಕದ ಕಂಬಗಳನ್ನೇ ಹತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ನೈಜ ಕಲಾತ್ಮಕತೆ ಇವತ್ತೆಲ್ಲಿದೆ? ರಾಮಪ್ಪಿಯವರ ವೇಷದ ತಿಟ್ಟು ಕೆರೆಮನೆ ಶಿವರಾಮ ಹೆಗಡೆಯವರ ವೇಷವನ್ನೇ ಹೋಲುತ್ತಿತ್ತು ಎಂಬುದು ಇಂದಿನ ವೃದ್ಧ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಹೇಳಿಕೆ. ಈ ಪೈಕಿ ರಾಮ ಹೆಗಡೆಯವರ ಮೊಮ್ಮಗನಾಗಿ ಇವತ್ತು ಪ್ರಬುದ್ಧ ಕಲಾವಿದನಾಗಿ ಬೆಳೆದು ನಿಂತ, ಸಭ್ಯ-ಸುಶೀಲ-ಸದಾಚಾರೀ ಸರಳ ವ್ಯಕ್ತಿ ಕೊಂಡದಕುಳಿ ರಾಮಚಂದ್ರ ಹೆಗಡೆ. 

ಮೊನ್ನೆ ಮೊನ್ನೆ ಗುಂಡಬಾಳಾದಲ್ಲಿ ರಾಮಚಂದ್ರ ಕಲಿಯುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನು ಕಂಡಿದ್ದ ಅನೇಕರಿಗೆ ಅದು ಆಡಾಡ್ತಾ ಕಳೆದುಹೋದ ೩೦ ವರ್ಷ ಎಂಬುದು ಗಮನಕ್ಕೆ ಬರುವುದೇ ಇಲ್ಲ!! ಗುಂಡಬಾಳೆಯ ಮುಖ್ಯಪ್ರಾಣನೆದುರು  ಕೆಲವಾರು ವರ್ಷಗಳಕಾಲ ಪ್ರತೀ ಬೇಸಗೆಯ ನಾಕು ತಿಂಗಳು ಸೇವೆನಡೆಸಿದ ರಾಮಚಂದ್ರ, ಅಜ್ಜನ ಹೆಸರಿಗೆ ಹೊಸ ಗರಿಯನ್ನು ಮೂಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಹಾದುಬಂದ ಹಾದಿ ಅಜಮಾಸು ೩೫ ವರ್ಷಗಳು. ಈ ಸುದೀರ್ಘ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಯಕ್ಷಗಾನವನ್ನೇ ವೃತ್ತಿಯನ್ನಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ನಡೆಸಿಬಂದ ಅವರಿಗೆ ಎದುರಾಗಿರಬಹುದಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ನಾವು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಇಂದು ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದರು ಹಣಕ್ಕಾಗಿ ತಮ್ಮ ಕಲೆಯನ್ನು ಮಾರಿಕೊಳ್ಳುವ ಉದ್ದೇಶದ ಹಿಂದೆ ಇರುವ ಕರಾಳ ಛಾಯೆ ಅದು. ರಾಮಚಂದ್ರರು ಹರೆಯದವರಾಗಿದ್ದಾಗ ಇಂದಿನಂತೇ ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲೂ ಆಗುತ್ತಿದ್ದುದ ಆಟಗಳು ಸಂಖ್ಯೆ ತೀರಾ ಕಮ್ಮಿ. ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಎಷ್ಟೋ ದಿನ ಹೊಟ್ಟೆಯಮೇಲೆ ತಣ್ಣೀರುಪಟ್ಟೆ! ಆರು ತಿಂಗಳು ಗಣನೀಯವಲ್ಲದ ಆದಾಯ, ಇನ್ನಾರು ತಿಂಗಳು ಆದಾಯ ರಹಿತ ವ್ಯವಸಾಯ! ಆರ್ಥಿಕ ಮುಗ್ಗಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿಯೂ ಹೊಸ ಸಾಹಸಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡು ಅಧ್ಯಯನ ಶೀಲರಾಗಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಕೊರತೆಗಳನ್ನು ನೀಗಿಸಲು ಉದ್ಯುಕ್ತರಾದವರಲ್ಲಿ ರಾಮಚಂದ್ರ ಹೆಗಡೆ ಕೂಡ ಒಬ್ಬರು.

ಬದಲಾವಣೆ ಬಯಸುವ ಯುವಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಸಿನಿಕತೆಗೆ ತಕ್ಕದಾಗಿ ಅದನ್ನೇ ಎನ್ ಕ್ಯಾಶ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಲುವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣಕನ್ನಡದ ಕೆಲವು ಜನ ಹೊಸ ಹೊಸ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಸಂಗಗಳನ್ನು ಬರೆದರು. ಛಂದಸ್ಸು, ವ್ಯಾಕರಣ, ತಾಳಗತಿ ಎಲ್ಲದರಲ್ಲೂ ಯಡವಟ್ಟುಗಳನ್ನೇ ತುಂಬಿಸಿಕೊಂಡ ಅಂತಹ ಪ್ರಸಂಗಗಳು ಮೂಲ ಯಕ್ಷಗಾನದ ಧ್ಯೇಯೋದ್ದೇಶವನ್ನು ಗಾಳಿಗೆ ತೂರಿದವು. ನೈತಿಕತೆ, ವೈಚಾರಿಕತೆ, ಸತ್ಯನಿಷ್ಠ ನಡೆ ಮೊದಲಾದ ಧನಾತ್ಮಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಬೋಧಿಸಬೇಕಾದ ಪ್ರಸಂಗಗಳ ಬದಲಾಗಿ, ಹಾದರ, ಅಪರಾಧ, ಕಾಮುಕತೆ ಇಂತಹ ಅಂಶಗಳನ್ನೇ ಟಿವಿ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳಂತೇ ಬಿಂಬಿಸ ಹೊರಟಿದ್ದು, ಯಕ್ಷಗಾನದ ಮೇಲೆ ನಡೆದ ಅತ್ಯಾಚಾರ ಎಂದರೆ ತಪ್ಪಲ್ಲ. ಇಂತಹ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಸಂಗಗಳನ್ನು ಧಿಕ್ಕರಿಸಿ ಪೌರಾಣಿಕ ಪ್ರಸಂಗಗಳನ್ನೇ ಆಡುವ ಕಳಕಳಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡವರು ಅಂದಿಗೂ ಇಂದಿಗೂ ಕೆರೆಮನೆ ಮೇಳದವರು ಮಾತ್ರ! ಅಂತಹ ಪೌರಾಣಿಕ ಪ್ರಸಂಗಗಳನ್ನೇ ಆತುಕೊಳ್ಳುವ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಕಲಾವಿದನನ್ನು ನಾವು ಹುಡುಕಬಹುದಾದರೆ ಅದು ರಾಮಚಂದ್ರರಲ್ಲಿ. ೧೨-೧೩ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ದಕ್ಷಿಣಕನ್ನಡದ ಕುಂಭಾಶಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿ, ಅಲ್ಲಿಂದಲೇ ’ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ಯಕ್ಷಗಾನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ, ಕೊಂಡದಕುಳಿ, ಕುಂಭಾಶಿ’ ಎಂಬ ಮೇಳವೊಂದನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ನಡೆಸುತ್ತಾ ಬರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ; ಮೇಳದ ದಶಮಾನೋತ್ಸವವನ್ನೂ ಆಚರಿಸಿದ್ದಾರೆ. 

"ಪೂರ್ವರಂಗದ ಅಭಿನಯಕ್ಕೆ ಯಾರೂ ಸಿದ್ಧರಿಲ್ಲ" ಎಂಬ ಅವರ ಅನಿಸಿಕೆಯನ್ನು ಅವರು ಹೇಳಿದಾಗ ನಾನು ಕೇಳಬೇಕೆಂದಿದ್ದೆ: ಪೂರ್ವರಂಗವನ್ನು ಪ್ರಮುಖರಂಗದ ಸಹಕಲಾವಿದರೇ ನಿರ್ವಹಿಸುವಂತೇ ಮಾಡಿದರೇನಾಗುತ್ತದೆ? ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ ಎಂಬ ಕ್ಷುಲ್ಲಕ ಕಾರಣ ಕೊಟ್ಟು ಶಿಷ್ಟ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಮುರಿಯುವುದು ಔಚಿತ್ಯವೇ? ಪೂರ್ವರಂಗವಿಲ್ಲದ ಕಲೆ ಎಷ್ಟುಕಾಲ ತನ್ನ ಛಾಪನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡೀತು? ಕೆರೆಮನೆ ಮೇಳ ನಡೆಸುವ ಆಟಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿಗೆ ಪೂರ್ವರಂಗ ಇದೆಯಲ್ಲಾ? ಹಾಗೇ ಮಿಕ್ಕಿದ ’ಹೆಕ್ಕುಮೇಳ’ಗಳಲ್ಲೂ ಅದು ಆಗದು ಯಾಕೆ? "ರಾಮಚಂದ್ರ ತನ್ನದೇ ಮೇಳಕ್ಕೆ ಬದ್ಧನಾಗಿರಬೇಕು, ಅತಿಥಿ ಕಲಾವಿದನಾಗಿ ಕರೆದೆಡೆಗೆಲ್ಲಾ ಹೋಗಬಾರದು, ಅದರಿಂದ ತನ್ನ ಮೇಳದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಕಲಾವಿದರಿಗೂ ಬದ್ಧತೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ, ಅವರನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯ" ಎಂದು ನೆಬ್ಬೂರು ಭಾಗವತರು ಹೇಳಿದ್ದು ಸರಿಯಾಗೇ ಇದೆ. ಪ್ರೇಕ್ಷಕ ಉತ್ತಮವಾದುದನ್ನು ಎಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಹುಡುಕುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಹೇಗಾದರೂ ಪಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅತಿಥಿ ಕಲಾವಿದನಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸದ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಪ್ರೇಕ್ಷಕನೂ ವಂಚಿತನಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ನಡೆಸುವ ಮೇಳದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಕಲಾವಿದರನ್ನು ಇರಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಎಲ್ಲರೂ ಅದೇ ಮೇಳದ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನೇ ನೋಡುತ್ತಾರೆ. ಇದಕ್ಕೊಂದು ರೂಪ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ನಿಗದಿತ ಸಂಬಳ ವಗೈರೆ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಾಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ಕಲಾವಿದರು ಮಾತುಕೊಟ್ಟಮೇಲೆ ಮೇಳಕ್ಕೆ ಬದ್ಧರಾಗಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇವತ್ತಿನ ಕಾಲಧರ್ಮಕ್ಕನುಸರಿಸಿ ಲಿಖಿತ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯನ್ನೂ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ. ಹಾಗೊಮ್ಮೆ ಮೇಳಕ್ಕೊಂದು ರೂಪ ಬಂದರೆ ಆಗ ಹಾರುವ ಕಲಾವಿದರು ಹಾರಾಡದಂತಾಗುತ್ತದೆ! ಅವರೂ ನಡೆಯಲಿಕ್ಕೆ ಕಲಿಯುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಯಕ್ಷಗಾನದ ಮೂಲಸ್ರೋತ ಸತ್ವಕ್ಕೆ ಬದ್ಧರಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.   

ಏನಾಗಿದೆ ಎಂದರೆ ಕೊಂಡದಕುಳಿಯವರಂತಹ ಕಲಾವಿದರು ಯಾರೊಡನೆಯೂ ವೈಷಮ್ಯವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ, ವೈಷಮ್ಯ ತುಸುಮಟ್ಟಿಗೆ ಆದರೂ ಸಹಿಸಿಕೊಂಡು ಮೇಳವನ್ನು ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಒಗ್ಗಿಸುವ ಇಚ್ಛೆ ರಾಮಚಂದ್ರರಿಗಿದ್ದಂತಿಲ್ಲ. ಸಮಯಮಿತಿಯ ಮೇಳಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಕಲಾವಿದರು ಅಂತಹ ಅವಕಾಶಗಳು ಎಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹಾರುತ್ತಾರೆ. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಈ ಮೇಳದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಕಲಾವಿದನೇ ಸಂಜೆ ಇನ್ನೊಂದು ಮೇಳದ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಭಾವಹಿಸುತ್ತಾನೆ! ಆತ ಯಾವ ಮೇಳದವ ಎಂದು ಪ್ರೇಕ್ಷಕ ತಿಳಿಯಬೇಕು? ಸಿನಿಮಾ ನಟರಂತೇ ಬೇರೆ ಬೇರೇ ಬ್ಯಾನರುಗಳಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಮಾಡುವ ಸಿನಿಕತೆ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದರಲ್ಲಿ ಇರಬಾರದಲ್ಲ? ಕೊನೇಪಕ್ಷ ಹಿಡಿದ ಮೇಳದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವರ್ಷವಾದರೂ ಇದ್ದು, ಅಲ್ಲಿಂದಾಚೆಗೆ ಬೇಲಿ ಹಾರದೇ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಮೆರೆದರೆ ಅದು ಮೇಳಕ್ಕೂ, ಕಲಾವಿದರಿಗೂ, ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲೆಗೂ ಕ್ಷೇಮ ಎಂಬುದು ನನ್ನಂತಹ ಹಲವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.  

೫೦ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ರಾಮಚಂದ್ರರು ನಡೆಸಿದ ಪಾತ್ರಗಳಿಗೂ ಉಳಿದ ಕಲಾವಿದರು ವಹಿಸಿದ ವೇಷಗಳಿಗೂ ಅಜಗಜಾಂತರವಿದೆ. ಪಾತ್ರವನ್ನು ಪೋಷಿಸುವುದಾದರೆ ಅದಕ್ಕೊಂದಷ್ಟು ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧತೆ ಬೇಕು. ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಅಧ್ಯಯನಶೀಲರಾಗಿರಬೇಕು. ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳನ್ನು ಓದಿಕೊಂಡರೆ ಪಾತ್ರಗಳ ಒಳಹೊರಗಿನ ಮಹಿಮೆ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಕೇವಲ ಅನ್ಯರು ವಹಿಸಿದ್ದ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಅನುಕರಿಸುವ ಜಾಯಮಾನದವರು ಪಾತ್ರಪೋಷಿಸಿದರೆ ಜನ ಬಹುಕಾಲ ಅದನ್ನು ಮೆಚ್ಚಲಾರರು. ಕಿವಿಗಡಚಿಕ್ಕುವಂತೇ ಒದರುವುದು, ಸುಗಮ ಸಂಗೀತದ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷಗಾನದ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹೇಳುವುದು, ತಾಳ-ಲಯಗಳ ತಪ್ಪುವಿಕೆ ಮೊದಲಾದವು ಇಂದಿನ ಭಾಗವತರನೇಕರ ಬಡಿವಾರದ ಬಂಡವಾಳ. ಚಪ್ಪಾಳೆಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಇಂದ್ರಲೋಕದಿಂದ ಧರೆಗಿಳಿದಂತೇ  ರಂಗಕ್ಕೆ ಬಂದು ಆಸೀನರಾಗುವ ಕೆಲವು ಭಾಗವತರು ನಿಜಕ್ಕೂ ಯಕ್ಷಗಾನದ ಮೂಲರಸಕ್ಕೆ ಹಾಲಹಲವನ್ನು ಸೇರಿಸಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಯಕ್ಷಗಾನ ಒಂದು ವಿಭಿನ್ನ ಪ್ರಕಾರದ ಸಂಗೀತವೇ ಹೊರತು ಸಂಗೀತವೇ ಯಕ್ಷಗಾನವಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಅಂಥವರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿಹೇಳುವವರು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ! ಬಡಾ ಬಡಗಿನ ಮಹೋನ್ನತ ತಿಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಾ ಸಾತ್ವಿಕ ಭಾವದಿಂದ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಮನಸೂರೆಗೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ರಾಮಚಂದ್ರರು ಯಶಸ್ಸು ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ; ಅವರು ರಾಮನೂ ಆಗಬಲ್ಲರು, ರಾವಣನಾಗಿಯೂ ಅಷ್ಟೇ ಲೀಲಾಜಲವಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಬಲ್ಲರು.

೫೦ನೇ ವಯಸ್ಸಿನ ಹೊಸ್ತಿಲಲ್ಲಿ, ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ನಡೆಸಿದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಸುಂದರವಾಗಿತ್ತು. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಎ.ಡಿ.ಎ. ರಂಗಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನೆ ಅಂದರೆ ೨೮.೦೪.೨೦೧೩ ಭಾನುವಾರದಂದು ರಾಮಚಂದ್ರರ ಕಲಾಭಿಮಾನಿಗಳಿಗೆ ಸಂತಸ. ಸಭಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸಹಕಲಾವಿದರು ಒಡನಾಟದ, ಒಡಲಾಳದ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡರು. ಮುಂಬೈನ ಪಲ್ಯ ಉಮೇಶ್ ಶೆಟ್ಟರು, ವಿಜಯವಾಣಿಯ ತಿಮ್ಮಪ್ಪ ಭಟ್ಟರು, ಆಕಾಶವಾಣಿಯ ದಿವಾಕರ ಹೆಗಡೆಯವರು, ಕೋಕಿಲವಾಣಿಯ ನೆಬ್ಬೂರು ನಾರಾಯಣ ಭಾಗವತರು, ಎನ್. ಆರ್. ಹೆಗಡೆಯವರು ಮೊದಲಾದವರು ಮಾತನಾಡಿದರು. ನಂತರ ಕೊಂಡದಕುಳಿಯವರಿಗೆ ಬಂಗಾರದ ಕಡಗ ತೊಡಿಸಿ, ಶಾಲುಹೊದೆಸಿ, ಬೆಳ್ಳಿಯ ಮೆರುಗಿನ ಕಿರೀಟ-ಸ್ಮರಣಿಕೆ-ಮಾನ ಪತ್ರ ನೀಡಿ ಸನ್ಮಾನ ನಡೆಯಿತು. ಕೊಂಡದಕುಳಿಯವರು ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಯಕ್ಷಗಾನ ಪ್ರಸಂಗಗಳ ಡಿವಿಡಿ [ದೃಶ್ಯ ಸಾಂದ್ರಿಕೆ] ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಲಾಯ್ತು. ಸಭೆಯ ನಂತರದಲ್ಲಿ ’ಸತ್ಯವಾನ್ ಸಾವಿತ್ರಿ’ ಎಂಬ ಪೌರಾಣಿಕ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ಆಡಿತೋರಿಸಿದರು.

ಸುವರ್ಣವರ್ಷವನ್ನು ತಲ್ಪಿದ ಕೊಂಡದಕುಳಿಯವರ ಸಾರ್ಥಕ ಸೇವೆ ಶತಕಾಲ ಮುನ್ನಡೆಯಲಿ, ಇನ್ನೂ ವಿವಿಧ ಆಯಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷಗಾನದ ಮೆರುಗನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವತ್ತ ಅವರ ಸಾತ್ವಿಕ ಕಳೆ ಜನರನ್ನು ರಂಜಿಸಲಿ, ಹಲವು ನ-ಕಾರಗಳ ಮಧ್ಯೆಯೂ, ತನ್ನಂತಹ ಭರವಸೆಯ ಕಲಾವಿದರನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುವ ಗುರು-ಶಿಷ್ಯ ವ್ಯವಸಾಯದ ಓಂಕಾರ ಅವರಿಂದ ಆಗಲಿ ಎಂಬುದು ಅಭಿಮಾನೀ ಬಳಗದ ಎಲ್ಲರ ಹಾರೈಕೆ, ಅಪೇಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ನಿರೀಕ್ಷೆ ; ಈ ದನಿಯಲ್ಲಿ ನನ್ನ ದನಿಯೂ ಸೇರಿದೆ ಎಂದು ಹೊಸದಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕಿಲ್ಲವಲ್ಲಾ?