ದೀಪಕ ರಾಗದ ಬೆನ್ನತ್ತಿ ಭಾಗ-೨

ದೀಪಕ ರಾಗದ ಬೆನ್ನತ್ತಿ ಭಾಗ-೨

ದೀಪಕರಾಗದ ಮೂಲವನ್ನು ಆಳವಾಗಿ ಹುಡುಕುತ್ತಾ ಹೊರಟ ನನಗೆ ಮಧ್ಯೆ ಕೆಲವು ಕಾಲ ಆ ಕೆಲಸ ವಿಳಂಬ ಗತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗಿದ್ದಕ್ಕೆ ನನ್ನಮೇಲೇ ನನಗೆ ಬೇಸರ ಬಂದಿತ್ತು. ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಹಾಗೆ ಸಹಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದೆ. ಸಮಸ್ಯೆಯ ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಎದ್ದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಇಂತಿದ್ದವು:

೧. ದೀಪಕ ರಾಗ ಎಂದು ಹುಟ್ಟಿತು?

೨. ಚಕ್ರವರ್ತಿ ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯ ಯಾವ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸಿದ್ದ?

೩. ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆತನ ಆಸ್ಥಾನ ವಿದ್ವಾನ್ ಆಗಿ ಕಾಳಿದಾಸ ಸಹ ಇದ್ದನೇ?

೪. ವಿಕ್ರಮಾರ್ಕ ಶಕೆಯ ಆರಂಭಕ್ಕೂ ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯನಿಗೂ ಸಂಬಂಧವಿದೆಯೇ?

೫. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಲವು ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯರು ಆಗಿ ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ, ಆದರೆ ನಮಗೆ ಬೇಕಾದ ಅಥವಾ ನಾವು ಹುಡುಕುತ್ತಿರುವ ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯ ಅವರಲ್ಲಿ ಯಾರು?

೬. ಯಾವ ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯನಿಂದ ದೀಪಕ ರಾಗ ಪ್ರಚುರಗೊಂಡಿತು ?

೭. ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನೀ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಮುಸಲ್ಮಾನರ ಕೊಡುಗೆಗಳು ಕಾರಣವೇ?

೮.  ಬೇತಾಳ-ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯರ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವ ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯ ಯಾರು ? ಅವನಿಗೂ  ನಾವು ಹುಡುಕುತ್ತಿರುವ ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯನಿಗೂ ಸಾಮ್ಯವಿದೆಯೇ?

೯. ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯ ಶನಿಪೀಡಿತನಾಗಿದ್ದನೆಂಬುದಕ್ಕೆ ಶಾಸನಗಳ ಆಧಾರವೇನಾದರೂ ಸಿಗುತ್ತದೆಯೇ?

೧೦. ವಿಕ್ರಮನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನ್ಯಾಯ-ನಿರ್ಣಯ ಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕೂ ನಾವು ಹುಡುಕುತ್ತಿರುವ ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯನಿಗೂ ಸಂಬಂಧವಿದೆಯೇ?

ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಉತ್ತರ ಅಷ್ಟು ಸುಲಭದಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣಗಳು ಹಲವಾರು, ಆದರೆ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಮತ್ತು ಮೊಘಲರು ಭಾರತದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ತಮಗೆ ಬೇಕಾದ ಅನುಕೂಲತೆಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ದುರುದ್ದೇಶದಿಂದ, ಭಾರತೀಯರು ನಿಜವಾದ ಇತಿಹಾಸ ಅರಿಯಲಾರದಂತೆ ಇಲ್ಲಿನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಉದ್ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಸುಟ್ಟುಹಾಕಿದರು! ಹೀಗಾಗಿ ಅನೇಕ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಗೈತಿಹಾಸಿಕ ಕೊಂಡಿಗಳು ನಮಗೆ ದಕ್ಕುವುದಿಲ್ಲ. ಅಳಿದುಳಿದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಬೇಕಾದ  ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಆತನ ಆಸ್ಥಾನದ ’ನವರತ್ನ’ಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ. 

ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಮ್ಮನದಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಅವಿರತವಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸಿದ್ದಾಯ್ತು. ಮಿತ್ರರಾದ ಶತಾವಧಾನಿಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ್ದಾಯ್ತು. ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಆಗಿಹೋದ ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯರಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರಗುಪ್ತ-ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯನೇ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವೀ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ. ವಿಕ್ರಮಶಕೆ ಎಂಬುದು ಮಾಲವ ವಂಶಜರು ಹೂಣರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಮೆರೆದ ವಿಕ್ರಮವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಕಾಲಮಾನ ಎಂಬುದು ಅವಧಾನಿ ಗಣೇಶರ ಅಂಬೋಣ; ಅದಕ್ಕೂ ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯ ಎಂಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೂ ಸಂಬಂಧವನ್ನವರು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಅಗಾಧ ಓದಿನ ಆಗರವಾದ ಅವರೇ ಹೇಳುವಂತೆ ವಿಕ್ರಮನ ಆಸ್ಥಾನದ ನವರತ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವರ ಪರಿಚಯ ಯಾರಿಗೂ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲೂ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ!! 

    ಧನ್ವಂತರಿ ಕ್ಷಪಣಕೋಮರಸಿಂಹಶಂಕು

    ವೇತಾಲಭಟ್ಟ ಘಟಕರ್ಪರ ಕಾಳಿದಾಸಃ |

    ಖ್ಯಾತೋ ವರಾಹಮಿಹಿರೋ ನೃಪತೇ ಸಭಾಯಾಂ

    ರತ್ನಾನಿ ವೈ ವರರುಚಿರ್ನವ ವಿಕ್ರಮಸ್ಯ ||

೧. ಧನ್ವಂತರಿ

೨. ಕ್ಷಪಣಕ

೩. ಅಮರ ಸಿಂಹ

೪. ಶಂಕು

೫. ವೇತಾಲ ಭಟ್ಟ

೬. ಘಟ ಕರ್ಪರ

೭. ಕಾಳಿದಾಸ

೮. ವರಾಹ ಮಿಹಿರ

೯. ವರರುಚಿ

ಈ ಅಸ್ಥಾನ ವಿದ್ವಾನ್ ನವರತ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಧನ್ವಂತರಿ ಯಾರು?  ಕ್ಷಪಣಕ ಯಾರು? ಶಂಕು ಯಾರು ? ವೇತಾಲ ಭಟ್ಟ ಯಾರು?  ಈ ಎಲ್ಲಾ ಹೆಸರುಗಳು ಅವರ ಅಂಕಿತನಾಮಗಳೇ?  ಅಥವಾ ಕಾವ್ಯನಾಮಗಳೇ?  ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ, ಎಲ್ಲೂ-ಸಮರ್ಪಕವಾದ ಯಾವ ದಾಖಲೆಗಳೂ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. 

ಕಾಳಿದಾಸನ ಕಾಲಮಾನದ ಬಗೆಗೆ  ವಿದ್ವಾನ್ ರಾಮಚಂದ್ರ ತಿವಾರಿಯಂತಹ ಅನೇಕರು ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿದರು. ’ಕಾಳಿದಾಸ ತಿಥಿ ಸಮೃದ್ಧಿ’ ಮೊದಲಾದ ಹೊತ್ತಗೆಗಳೇ ರೂಪುಗೊಂಡವು. ಕೆಲವರಂತೂ ಕಾಳಿದಾಸ ಇಂಥಾದ್ದೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿದ್ದ-ಅದು ಸುಳ್ಳೆಂದು ಯಾರಾದರೂ ಸಾಬೀತು ಪಡಿಸಿದರೆ ತಮಗೆ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ ಡಿ.ಲಿಟ್ ಮೊದಲಾದ ಪದವಿಗಳನ್ನೇ ಹಿಂದಿರುಗಿಸುವ ಸವಾಲು ಒಡ್ಡಿದರು. ಆದರೂ ಕಾಳಿದಾಸನ ಕಾಲ ನಿರ್ಣಯ ಯಾಕೋ ಕಗ್ಗಂಟಾಗಿ ಕಾಡುತ್ತದೆ! ಎಂಟನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿದ್ದರೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಆದಿಶಂಕರರ ಜೀವಿತಾವಧಿಯ ಇಸವಿಗಳ ಬಗೆಗೇ ನಿರ್ಣಯ ಕಷ್ಟವೆನಿಸಿರುವಾಗ ಅದಕ್ಕೂ ಹಿಂದಿನದೆನಿಸುವ ಕಾಳಿದಾಸನ ಜೀವಿತಾವಧಿಯನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸುವುದು ಅಷ್ಟು ಸುಲಭವೇ?  ಕೆಲವೊಂದು ಆಧಾರಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಕಾಳಿದಾಸ ಗುಪ್ತರಕಾಲದವನೇ ಅಂದರೆ ೩ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ೬ನೇ ಶತಮಾನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆಳಿದ ಗುಪ್ತ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲೇ ಇದ್ದ ಮಹಾಕವಿ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಕಾಳಿದಾಸನನ್ನು ಆಸ್ಥಾನ ವಿದ್ವಾನ್ ಆಗಿ ಹೊಂದಿದ್ದ ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯ ಎಂದಾದರೆ ಆ ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯ ಬೇರಾರೂ ಅಲ್ಲ; ಚಂದ್ರಗುಪ್ತ-ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯನೇ ಆಗಿದ್ದಾನೆ!  ಹಾಗಾದರೆ ಭವಿಷ್ಯ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯನ ಕಾಲಮಾನ ಕ್ರಿಸ್ತಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ!  ಆ ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯನಿಗೆ ಶನಿಪೀಡೆ ತಗುಲಿತ್ತೆಂದೂ, ಶನಿಯಿಂದ ಪೀಡಿತನಾದ ಆತ ಕೈಕಾಲುಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು, ನಂದಿ ಶೆಟ್ಟಿಯ ಎಣ್ಣೆಯ ಗಾಣದ ನೊಗದಮೇಲೆ ಕುಳಿತು, ನಿಶ್ಚೇಷ್ಟಿತನಾಗಿ-ನೊಂದವನಾಗಿ, ದೀಪಕರಾಗವನ್ನು ಹಾಡಿದನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಹಾಗಾದರೆ ಚಂದ್ರಗುಪ್ತ-ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯ ಮತ್ತು ದೀಪಕರಾಗದ ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯ ಬೇರೆ ಬೇರೇಯೇ? -ಎಂಬ ಸಂದೇಹ ಉಳಿದುಹೋಗುತ್ತದೆ!

ಅವಧಾನಿ ಗಣೇಶರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ನಿಷ್ಕರ್ಶಿಸಿದಾಗ ಕೆಲವೊಂದು ಮಾಹಿತಿಗಳು ದೊರೆತವು, ಆಧಾರ ರಹಿತವಾಗಿ, ಜನಪದ ಕಥೆಯಂತಿರುವ, ಪುರಾಣೋಕ್ತ ಕಥೆಯ ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯನ ಕಾಲಮಾನವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಮಾಪನಗಳು ಸಿಗದ ಕಾರಣ,  ಚಂದ್ರಗುಪ್ತ-ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯನ ಆಸ್ಥಾನ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಮತ್ತು ಕವಿಗಳು ಆತನಮೇಲಿನ ಅತಿಶಯ ಪ್ರೇಮ ಮತ್ತು ಅಭಿಮಾನದಿಂದ ಅನೇಕ ಹೊತ್ತಗೆಗಳನ್ನೂ ಕಥಾನಕಗಳನ್ನೂ ರಚಿಸಿದರು ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆವು. ವರರುಚಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ ಅವಧಾನಿಗಳು, ವರರುಚಿಯನ್ನು ಕಾತ್ಯಾಯನ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗಿದ್ದನ್ನು ಹೇಳಿ, ಪಾಂಡಿತ್ಯದಿಂದ ವಿದ್ವತ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ’ರಾಕ್ಷಸ’ನೆಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿಯೇ ವರರುಚಿ ಎಂಬುದನ್ನು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. ’ಘಟಕರ್ಪರ ಸಂದೇಶಕಾವ್ಯ’ವನ್ನು ಕಾಳಿದಾಸನೇ ಬರೆದಿದ್ದು,  ಪ್ರೇಮಿಗಳಿಬ್ಬರ ನಡುವಿನ ಸಂವಹನವನ್ನು ಬಣ್ಣಿಸುವ ಆತನ ಕೃತಿ ಮೇಘಸಂದೇಶ ಅಥವಾ ಮೇಘದೂತ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಒಡೆದು ಹೋದ ಹೂಜೆಯೊಂದರ ಬಗೆಗೆ ಅತೀವ ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಹೆಂಡತಿಯೊಬ್ಬಳು, ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ತನ್ನ ಗಂಡನಿಗೆ ಸಂದೇಶ ತಲ್ಪಿಸುವಂತೆ ಮೇಘಗಳನ್ನೂ, ಮರಗಳನ್ನೂ ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುವ ಅತ್ಯದ್ಭುತ ರಮಣೀಯ ಕಥಾನಕ ’ಘಟಕರ್ಪರ’  ಹಾಗಾದರೆ ಘಟಕರ್ಪರನೆಂಬ ಬೇರೊಬ್ಬ ಕವಿಯಿದ್ದನೇ?ಹೌದು, ಆತನ ಬಗೆಗೂ ಚರ್ಚೆಗಳು ನಡೆದವು. ಮಂದಾಕ್ರಾಂತ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿರುವ ಆತನ ಬರಹಗಳ ಸುದ್ದಿಯೊಂದಿಗೆ ’ಮಂದ್ರ’ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಬರೆಯುವ ಮುನ್ನ ಸಂಗೀತ-ರಾಗಗಳ ಬಗೆಗೆ ಆಳವಾಗಿ ಸಂಶೋಧಿಸಿದ ಎಸ್.ಎಲ್.ಭೈರಪ್ಪನವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನೂ ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯ್ತು. 

ಸಂಗೀತ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಬೆರಗುಗಣ್ಣುಗಳಿಂದ ನೋಡಿ, ಆ ಕುರಿತು ಆಳವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿದ ಮೈಸೂರಿನ ವಿದ್ವಾನ್ ರಾ.ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ ಅವರ ಪ್ರಸ್ತಾಪವೂ ಬಂತು. ಮೊದಲಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನಿ-ಉತ್ತರಾದಿಯೆಂದೋ  ಅಥವಾ ಕರ್ನಾಟಕ-ದಕ್ಷಿಣಾದಿಯೆಂದೋ ಭಿನ್ನತೆಗಳಿರಲಿಲ್ಲವೆಂಬುದು ಸಂಶೋಧಕರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಆದರೆ ಸಂಗೀತವೆಂಬುದು ಮೌಖಿಕ ಮಾಧ್ಯಮವಾದುದರಿಂದ ಸುಮಾರು ೬೦-೭೦ ಕಿ.ಮೀ ಅಂತರದಲ್ಲಿ  ಸಂಗೀತದ ರಾಗಗಳಲ್ಲಿ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಆಲಾಪನೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನತೆಗಳು ಇದ್ದವು ಎಂಬುದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ವಿಭಿನ್ನ ಘರಾಣಾಗಳು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದವು. ೧೪ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದೀಚೆಗೆ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪ್ರಕಾರಗಳು ಒಡಮೂಡಿದವಾದರೂ ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನಿಯಲ್ಲಿ "ದ್ರುಪದ್" [ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನೀ ಸಂಗೀತ ಪರಿಕರವಾದ ಸಾರಂಗಿಯನ್ನೂ ದ್ರುಪದ್ ಎಂದು ಕರೆಯುವುದಿದೆ]ಎನಿಸುವುದನೇ ಕರ್ನಾಟಕಿಯಲ್ಲಿ "ಪಲ್ಲವಿ" ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಅಂತೆಯೇ ಬಹುತೇಕ ರಾಗಗಳ ಹೆಸರುಗಳಲ್ಲಿ-ಆಲಾಪನಾ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿರಬಹುದೇ ಹೊರತು ಎರದೂ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿರುವ ರಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮ್ಯತೆಯುಂಟು. 

ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನೀ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಅಪ್ರತಿಮ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟ ತಾನ್ ಸೇನ್ ಮೂಲತಃ ಅಪ್ಪಟ ಭಾರತೀಯ ಹಿಂದೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಾಗಿದ್ದಾತ! ಇಸ್ಲಾಂ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಮತ್ತು ಮೊಘಲರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಬಲವಂತಿಕೆಯಿಂದ ಆತ ಮುಸ್ಲಿಂ ಆಗಿ ಮತಾಂತರಗೊಂಡಿದ್ದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ದೀಪಕರಾಗವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಪ್ರಚುರಪಡಿಸಿದ ಖ್ಯಾತಿ ಇದೇ ತಾನ್ ಸೇನನದು.  ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ಮತ್ತು ಅರಬ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದ ಭಾರತಕ್ಕೆ ವಲಸೆಬಂದ ಮುಸಲ್ಮಾನರಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿದ್ದಂತಹ ಸುಂದರ ಸಂಗೀತ ಸ್ವರಮೇಳಗಳ ಬಳಕೆ ಊರ್ಜಿತದಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ. ಭಾರತೀಯ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಮನಸೋತ ಅವರು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದನಂತರ ತಮ್ಮಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ರಾಗಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸಿ ಭಾರತೀಯ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲೇ ಅದನ್ನು ಹಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು ಎಂಬುದು ಇತಿಹಾಸ. ಅಂತಹ ಒಂದು ರಾಗ: ಯಮನ್ ಅಥವಾ ಯಮನ್ ಕಲ್ಯಾಣ್. "ಅದು ಯಮನ್ ಅಲ್ಲ ಯವನ ಕಲ್ಯಾಣ್ ಎಂದು, ಅದನ್ನೇ ಮ್ಲೇಚ್ಛ ಕಲ್ಯಾಣ್ ಎಂದೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ" ಎಂಬುದು ಶತಾವಧಾನಿ ಗಣೇಶರ ಹೇಳಿಕೆ. ಅಮೀರ ಖುಸ್ರು ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಹಲವರು ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆಯೇ ಹೊರತು ಆತ ಹಿಂದೆ ಇಂದಿನ ಕಾಬೂಲ್ ಕಡೆಗೆ ಬದುಕಿದ್ದವ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಗಣೇಶರು. ಅಮೀರ್ ಖುಸ್ರು ಭಾರತೀಯ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಒದೆರಡು ವಾದ್ಯ ಪರಿಕರಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ,  ಮುಸಲ್ಮಾನ ಜನಾಂಗದಿಂದ  ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನೀ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆಗಳು ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ ಎಂಬುದು ಸುಳ್ಳು ಎಂಬುದನ್ನು ಸಾಧಾರವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದರು.

ಬೇತಾಳ-ತ್ರಿವಿಕ್ರಮರ ಕಥೆಯನ್ನು ಪ್ರಾಯಶಃ ವೇತಾಲ ಭಟ್ಟನೇ ರಚಿಸಿರಬೇಕೆಂಬುದು ಸಂಶೋಧಕರ ಅನಿಸಿಕೆ; ಅದು ಇನ್ನೂ ನಿರ್ಧರಿತವಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಅಂತಹ ಯಾವುದೇ ಕೃತಿ ನಮಗೆ ಕಂಡು ಬರುವುದಿಲ್ಲ.  ಮಹಾಪಂಡಿತನಾಗಿದ್ದ ವೇತಾಲ ಭಟ್ಟ, ಆಶ್ರಯದಾತನಾದ ರಾಜಾ ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯನನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ, ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ಅದ್ಭುತ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ’ವೇತಾಲ ಪಂಚವಿಂಶತಿ’ಯನ್ನು ರಚಿಸಿರಬೇಕು.  ಕವಿ-ಪಂಡಿತ-ಕಲಾವಿದ-ಸಂಗೀತಜ್ಞ-ನ್ಯಾಯತತ್ಪರ-ಪ್ರಜಾರಂಜಕ-ಆಡಳಿತ ಸಮರ್ಥ-ಶೂರ-ಧೀರ-ಮಹಾಪರಾಕ್ರಮಿಯಾಗಿದ್ದ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಚಂದ್ರಗುಪ್ತ-ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯನ ಬಗೆಗೆ ಆ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ದಂತಕಥೆಗಳು ಹುಟ್ಟಿದವಂತೆ! ವಿಶಾಖದತ್ತನೆಂಬ ಪಂಡಿತ ’ದೇವಿಚಂದ್ರಗುಪ್ತ’ಸಂಸ್ಕೃತ ನಾಟಕವನ್ನೂ ಬರೆದಿದ್ದು ಗೋಚರವಾಗುತ್ತದೆ. ರಾಜಾ ವಿಕ್ರಮನ ನ್ಯಾಯ ಸಿಂಹಾಸನವೆಂಬುದು ಈ ದೇಶ ಕಂಡ ಇನ್ನೊಂದು ಬೆರಗು!   ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯನ ನ್ಯಾಯದಾನದ ಹಲವು ಕಥೆಗಳು ಇಂದಿಗೂ ನಮಗೆ ಲಭ್ಯವಿದ್ದು, ಆತ ಕೈಗೊಂಡ ನಿರ್ಣಯಗಳು ಚಕಿತರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ.

ದೀಪಕ ರಾಗ ಎಂದು ಹುಟ್ಟಿತು ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಮಾಹಿತಿ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ! ಭಾರತೀಯ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಸಂಧ್ಯಾ ಅಥವಾ ಸಂಜೆಯ ವೇಳೆಗೆ ದೀಪ ಮುಡಿಸುವ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಹಾಡುವ ಅನೇಕ ರಾಗಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಿ ಥಾಟ್ ನಿಂದ ಆರಂಭಗೊಳ್ಳುವ ರಾಗಗಳೂ ಸೇರಿವೆ. ಸಂಜೆಯ  ಅಥವ ಸಂಧ್ಯಾ ರಾಗಗಳನ್ನೇ ದೀಪ ಹೊತ್ತಿಸುವ ವೇಳೆಯ ರಾಗಗಳಾದುದರಿಂದ "ದೀಪಕ ರಾಗ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಿರಬೇಕೆ ಎಂಬುದು ಅವಧಾನಿಗಳ ಅನಿಸಿಕೆ. ತಾನ್ ಸೇನ್ನ ನಂತರದ ತಲೆಮಾರುಗಳಲ್ಲಿ ದೀಪಕ ರಾಗವೆಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ರಾಗದ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯಾಗಲೀ, ಹಾಡುವಿಕೆಯಾಗಲೀ ಅಷ್ಟಾಗಿ ನಡೆಯಲಿಲ್ಲ. ೬ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಸಿಗುವ ಸಂಗೀತ ಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ದೀಪಕ ರಾಗದ ಪ್ರಸ್ತುತಿ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತದೆಯೇ ವಿನಃ, "ಅದು ಇದೇ ರಾಗ" ಎಂಬುದನ್ನು  ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಲು ಯಾವ ಆಧಾರಗಳೂ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ!!  ಆಳವನ್ನು  ಅಗೆಯುತ್ತ ಹೋದರೆ ಭಾರತೀಯ ಸಂಗೀತವೆಂಬುದು ಕ್ರಿಸ್ತಪೂರ್ವ ೨೫೦೦ರಲ್ಲೂ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದುದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ! ೧೯೬೩ರಲ್ಲಿ, ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಮಠದ ಪ್ರಜ್ಞಾನಾನಂದ ಸ್ವಾಮಿಗಳು 'A History of Indian Music: Ancient period'  ಎಂಬ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.  The Classical Music of North India  ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ೭೫ ತಂತಿಗಳ ಸರೋದ್ ವಾದಕನೆಂದೇ ಖ್ಯಾತನಾದ ಅಲಿ ಅಕ್ಬರ್ ಖಾನ್ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.

ಅಜಂತಾ ಗುಹೆ ೯ ರಲ್ಲಿನ ಗೋಡೆಯಲ್ಲಿರುವ ಚಿತ್ರ

ಸಂಗೀತವೆಂಬುದು ಭಾರತೀಯ ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯ್ತೆಂಬುದು ಯಾರಿಗೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಿಲ್ಲ! ಆದರೆ, ಕ್ರಿಸ್ತ ಪೂರ್ವ ೨೫೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಸಂಗೀತ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಕಲವು ಆಧಾರಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಸಾಮವೇದದ ಸಾಮಗಾಯನವೇ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಮೂಲಾಧಾರ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮವೇದದ ಪದೋಚ್ಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಅನುದತ್ತ[ದೀರ್ಘ], ಉದತ್ತ[ಶೀಘ್ರ] ಮತ್ತು ಸ್ವರಿತ [ಮಧ್ಯಮ] ಪ್ರಕಾರದ ಉಚ್ಚರಣೆಗಳಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಮುಂದೆ ಸ ರಿ ಗ ಮ ಪ ದ ನಿ ಎಂಬ ಸ್ವರಗಳ ಸಮ್ಮಿಲನ ಮಾತ್ರ ಯಾವಾಗ ಅಳವಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಎಂಬುದು ತಿಳಿದುಬರುವುದಿಲ್ಲ! ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಅಜಂತಾ ಗುಹೆಗಳ ಪೈಕಿ ೯ನೇ ಗುಹೆಯೈ ಗೋಡೆಯಲ್ಲಿ, ಅಜಮಾಸು  ಕ್ರಿಸ್ತಪೂರ್ವ ೫೦೦ ರಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿತವಾದ  ಚಿತ್ರವೊಂದರಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತದ ಪರಿಕರಗಳೊಟ್ಟಿಗೆ ಹಾಡುತ್ತಿರುವ ಮಹಿಳೆಯರ ಗಾಯವ್ನವನ್ನು ಆಲಿಸುತ್ತಿರುವ ರಾಜನೊಬ್ಬನ ಚಿತ್ರವೊಂದಿದೆ!  ಚಾಣಕ್ಯನ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸಂಗೀತದ ಬಗೆಗೆ ಹೇಳಿಕೆಯಿರುವುದು ಇನ್ನೊಂದು ದಾಖಲೆ. ಋಷಿ ವಾತ್ಸಾಯನನ ಹೇಳಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಸಂಗೀತವೆಂಬುದು ಗೀತಂ, ವಾದ್ಯಂ, ನೃತ್ಯಂ ಎಂಬ ಮೂರು ಅಂಗಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಸಾರಂಗದೇವನ ’ಸಂಗೀತ ರತ್ನಾಕರ’ ಎಂಬ ಹೊತ್ತಗೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಅದಕ್ಕೂ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವ ಗ್ರಂಥಗಳೂ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ೬ನೇ ಶತಮಾನದ ನಂತರ ಒಂದು ಲಿಖಿತ ರೂಪವಿರುವುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ೭ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಆಳಿದ ರಾಜರುಗಳ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತಗಾರರು ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದುದಕ್ಕೆ ಆಧಾರಗಳು ಸಿಗುತ್ತವೆ. ಸಿಂಧೂ ನಾಗರಿಕತೆ ಎಂದು ಇತಿಹಾಸ ತಜ್ಞರು ಹೇಳುವ ಕಾಲಘಟ್ಟದ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿತವಾದವುಗಳಲ್ಲಿ, ಲಂಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ವಿದ್ವಾಂಸ ರಾವಣನಿಂದ ರೂಪಿತವಾಯ್ತೆಂಬ ’ರಾವಣಾಹತ’ವೆಂಬ ವಾದ್ಯವೂ ಸೇರಿದೆ! ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಇದ್ದರೂ ಭಾರತೀಯ ಸಂಗೀತವೆಂಬುದು, ಬಹುಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ಗುರುವಿನಿಂದ ಶಿಷ್ಯನಿಗೆ [ಗುರು-ಶಿಷ್ಯ ಪರಂಪರೆ]ಬಾಯಿಂದ ಬಾಯಿಗೆ ಹೇಳಿಕೊಡಲ್ಪಟ್ಟು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತಷ್ಟೆ. ಈ ಪರಂಪರೆ ಸುಮಾರು ೧೮ನೇ ಶತಮಾನದ ವರೆಗೂ ಮುಂದುವರಿಯಿತು ಎಂಬುದು ಕಾಣುತ್ತದೆ.

ಭಾರತೀಯ ಬಹುಪ್ರಾಚೀನ ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯ:  ರಾವಣಾಹತ

೧೮ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಗಮನವಾದಮೇಲೆ, ಬ್ರಿಟಿಷರು ಭಾರತದ ಈ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ಅಪರಾಧವೆಂಬಂತೆ ಕಂಡಿದ್ದರಿಂದ,  ಸಂಗೀತ ವಿದ್ವತ್ತುಳ್ಳವರು ತಮ್ಮ ಮನೆಯ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗಳಲ್ಲಿನ ಸಂಗೀತಾಸಕ್ತರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಕಲಿಸಿಕೊಡುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಯ್ತು! ಸಂಗೀತವೆಂಬುದು ಕೇವಲ ಮನೋರಂಜನೆಯ ಮಾಧ್ಯಮವೆಂದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪ್ರೇರಿತ ಅನ್ಯ ರಾಜ್ಯಗಳವರು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಗ್ವಾಲಿಯರ್, ಬರೋಡಾ ಮತ್ತು ಅಯೋಧ್ಯಾ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮಾತ್ರ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಪುರಸ್ಕರಿಸುತ್ತಲೇ ಬಂದವು. ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬದುಕಿದ್ದ ಪಂಡಿತ್ ವಿಷ್ಣು ನಾರಾಯಣ ಭಾತ್‍ಖಂಡೆ [ಆಗಸ್ಟ್ ೧೦, ೧೮೬೦-ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯, ೧೯೩೬]  ಎಂಬವರು ಆಧುನಿಕ ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನೀ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ಬಗ್ಗೆ ನಿಖರವಾಗಿ ಪುಸ್ತಕವೊಂದನ್ನು ಬರೆಯುವವ ವರೆಗೂ ಸಂಗೀತ ಬಳಲುತ್ತಲೇ-ತೆವಳುತ್ತಲೇ ಬಂತು. ಮುಂಬೈಯ ಚಿತ್ಪಾವನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಭಾತ್‍ಖಂಡೆ, ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ಪದವಿಯನ್ನು ಓದಿದವರು. ಆಗಲೇ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ತಳೆದು ಸಿತಾರ್ ನುಡಿಸತೊಡಗಿದ್ದರು. ಮುಂದೆ, ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾಗಿ ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿ ಮತ್ತು ಮಗಳ ಸಾವನ್ನು ಕಂಡ ಅವರು, ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನಿ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ತನ್ನ ಜೀವನವನ್ನು ಮುಡಿಪಾಗಿಟ್ಟರು. ಬ್ರಿಟಿಷರ ಸೊಕ್ಕಿನಿಂದ ಸೊರಗಿದ್ದ ಭಾರತೀಯ ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನೀ ಪ್ರಕಾರದ ಸಂಗೀತದ ಅಳಿದುಳಿದ  ಭಾಗಗಳನ್ನು ಕಲೆಹಾಕಿ ಅದಕ್ಕೊಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸ್ವರೂಪ ಪರಿಕಲ್ಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಮುಂದಾದ ಅವರು ವಕೀಲಿ ವೃತ್ತಿಯನ್ನೂ ತೊರೆದುಬಿಟ್ಟರು.  ಹಲವು ಸಂಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡ ಅವರ ಪ್ರಬಂಧ ’ಸ್ವರ ಮಾಲಿಕಾ’ ಮೊದಲು ಪ್ರಕಟವಾಯ್ತು. ನಂತರ ೧೯೦೯ ರಲ್ಲಿ, ’ಶ್ರೀ ಮಲ್ಲಕ್ಷಯ ಸಂಗೀತಂ’ ಎಂಬ ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಯ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಹೊರತಂದರು; ನಂತರ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ಅದು ಅರ್ಥವಾಗುವಂತೆ ಅವರ ಈ ಕೃತಿಗೆ ಅವರೇ ಭಾಷ್ಯ[ಅರ್ಥ ವಿವರಣೆ]ಗಳನ್ನು ಬರೆದರು. 

ಭಾತ್‍ಖಂಡೆಯವರ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ದೀಪಕ ರಾಗದ ಬಗೆಗೆ ಶ್ಲೋಕ ವೊಂದು ಈ ರೀತಿ ಇದೆ:

ಪೂರ್ವೀ ಮೇಲ ಸಮುತ್ಪನ್ನೋ ದೀಪಕೋ ಗುನಿ ಸಮ್ಮತಃ

ಆರೋಹಣೇ ರಿ-ವರ್ಜ್ಯಂಸ್ಯಾದ್ ಅವರೋಹೇ ನಿ-ವರ್ಜಿತಂ |

ಷಡ್ಜ ಸ್ವರೋ ಭವೇದ್ವಾದಿ ಕೈಶ್ಚಿತ್ ಪಂಚಮರ್ಹರಿತಃ

ಗಾನಂ ಸುಸಮ್ಮತಂ ಚಾಸ್ಯ ದಿನೇ ಯಾಮೇ ತುರೀಯಕೇ ||

ಆರೋಹಣದಲ್ಲಿ ’ರಿ’ ಸ್ವರವನ್ನೂ ಮತ್ತು ಮತ್ತು ಅವರೋಹಣದಲ್ಲಿ ’ನಿ’ಸ್ವರವನ್ನೂ  ಬಳಸಬಾರದು. ಷಡ್ಜವನ್ನು ವಾದಿಯನ್ನಾಗಿಯೂ ಪಂಚಮವನ್ನು ಸಂವಾದಿಯನ್ನಾಗಿಯೂ ಬಳಸಬೇಕು [ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತ್ಯಯದ ಹೇಳಿಕೆಗಳೂ ಕೆಲವರಲ್ಲಿವೆ!] ಎಂಬುದು ಶ್ಲೋಕದ ತಾತ್ಪರ್ಯ.

ದೀಪಕರಾಗದ ಜಾಡನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಹೊರಟಾಗ ಕೆಲವು ಸಂಗೀತ ವಿದ್ವಾಂಸರನ್ನು ನಾನು ಕೇಳಿಕೊಂಡೆ. ಆ ಪೈಕಿ ಕೆರೆಮನೆ ರಾಮ ಹೆಗಡೆಯವರು ಮಾತ್ರ ಸ್ಪಂದಿಸಿ ಕೆಲವು ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿದರು; ಉಳಿದವರಿಗೆ ಈ ರಾಗದ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವ ಆಸಕ್ತಿಯೂ ಇರದಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ನನ್ನ ಕೋರಿಕೆ ಅವರ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಾರದೇ ಇದ್ದಿರಬಹುದು. ರಾಮ ಹೆಗಡೆಯವರಿಂದಲೂ ಕೆಲವು ಪ್ರಶ್ನಾವಳಿಗಳು ಹೊರಟಾಗ  ಅವಧಾನಿಗಳೆಡೆಗೆ ಮುಖಮಾಡಿದೆ, ಅಲ್ಲೊಂದಷ್ಟು ಮಾಹಿತಿ ದೊರೆಯಿತು. ಹಲವು ಹೊತ್ತಗೆಗಳನ್ನು ತಡಕಾಡಿದ ನಂತರವೂ ಬೇತಾಳ-ತ್ರಿವಿಕ್ರಮನೆನಿಸಿದ ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯ, "ನನ್ನ ಪರಾಕ್ರಮದ ಮುಂದೆ ನೀನೇನು? ಯತ್ನಿಸುತ್ತಲೇ ಇರು" ಎಂಬಂತೆ ಚಂದ್ರಗುಪ್ತ-ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯ  ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಕಂಡ ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯರಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರೂ ಅವರೇ ಆಗಿರಬಹುದೋ ಅಥವಾ ಇಬ್ಬರೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆಯೋ ಎಂಬುದು ಖಂಡಿತ ಅರ್ಥವಾಗಲಿಲ್ಲ!

ಹೀಗೇ, ದೀಪಕ ರಾಗದ ಬೆನ್ನತ್ತಿ ಹೊರಟಾಗ, ಅಖಂಡ ಭಾರತೀಯ ಸಂಗೀತದ ಆಮೂಲಾಗ್ರ ದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆಯುವಂತಾಯ್ತು. ಇಂದು ನಮ್ಮಲ್ಲಿನ ಉತ್ತರಾದಿ-ದಕ್ಷಿಣಾದಿ ಎಂಬೆರಡೂ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಕಾರಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ಹಲವು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಬರೆದ ಪುಸ್ತಕಗಳಿವೆ. ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೆಲ್ಲೋ ದೀಪಕರಾಗ ಅಡಗಿಹೋಗಿದೆ! "ಅದು ಇದೇ" ಎಂದು ನಿಖರವಾಗಿ, ನಿಚ್ಚಳವಾಗಿ ಹೇಳಲು ಯಾರಿಂದಲೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದಂತಾಗಿದೆ. ಅನ್ಯ ದೇಶಗಳವರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿ-ಪರಂಪರೆಗೆ ಆದ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟು, ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಂಡರೆ,  ಪರಕೀಯರ ದಾಳಿ-ಆಳ್ವಿಕೆಗಳಿಂದ ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧಗೊಂಡ, ಮಲಿನಗೊಂಡ ಭಾರತೀಯರ ಮನಸ್ಸುಗಳಲ್ಲಿ ನಿಜದ ಅರಿವಿರದೇ ಇರುವುದನ್ನು ಕಂಡಾಗ ಖೇದವಾಗುತ್ತದೆ.  ಅನ್ಯರ ಒಡೆದಾಳುವ ನೀತಿಗೆ ಬಲಿಯಾದ ನಾವು ಇನ್ನಾದರೂ ಎಚ್ಚೆತ್ತುಕೊಂಡು ನಮ್ಮ ಅಮೂಲ್ಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಕಾಪಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿದೆ, ನಮಸ್ಕಾರ.   

ಅಲಮೇಲಮ್ಮನ ಶಾಪವೇ ಅಷ್ಟೊಂದು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾದರೆ ಬ್ರಹ್ಮಶಾಪದ ಪರಿಣಾಮ ಹೇಗಿರಬೇಡ!

ಅಲಮೇಲಮ್ಮನ ಶಾಪವೇ ಅಷ್ಟೊಂದು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾದರೆ ಬ್ರಹ್ಮಶಾಪದ ಪರಿಣಾಮ ಹೇಗಿರಬೇಡ!

ಅದೊಂದು ಸುದೀರ್ಘ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಥೆ! ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಪತನಗೊಳ್ಳುವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಅವರ ಪಾಳೇಗಾರರು, ಸಾಮಂತರು ಎಲ್ಲರೂ ಬೆಳೆಯುತ್ತ ಸಬಲರಾಗತೊಡಗಿದ್ದರು. ವಿಜಯನಗರ ವಂಶಸ್ಥನಾಗಿದ್ದ ಶ್ರೀರಂಗರಾಯ ವಿರೋಧಿಗಳಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಬಂದು ನೆಲೆಸಿದ್ದ. ಬರುವಾಗ ಆತನ ರಾಣಿ ಅಲಮೇಲಮ್ಮ ಪಾರಂಪರಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಾಪ್ತವಾದ ಬಂಗಾರ, ಮುತ್ತು-ರತ್ನ-ಒಡವೆ ವಸ್ತುಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದಳು. ಮೈಸೂರು ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಯದುವಂಶದ ಅರಸ ಶ್ರೀರಂಗ ಪಟ್ಟಣದಮೇಲೆ ದಂಡೆತ್ತಿಹೋದ. ನಡೆದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀರಂಗರಾಯ ಮಡಿದ. ಗತಿಸಿದ ಶ್ರೀರಂಗರಾಯನ ಪತ್ನಿ ಅಲಮೇಲಮ್ಮನಲ್ಲಿ ಇರುವ ಅನರ್ಘ್ಯ ರತ್ನಗಳನ್ನು ಬಯಸಿದವರು ಮೈಸೂರು ಅರಸರು. ತನ್ನ ಮುಂದಿನ ಉಪಜೀವಿತಕ್ಕೆ ಆಪದ್ಧನವಾದ ಅದನ್ನು ಕೊಡೆನೆಂದ ಆಕೆಯನ್ನು ಅರಸನ ಸೈನಿಕರು ಅಟ್ಟಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋದರು. ಓಡುತ್ತಾ ಓಡುತ್ತಾ ಆಕೆ ಕಾವೇರಿ ನದಿಯ ಮಾಲಂಗಿ ಎಂಬ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಬಂದಳು. ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಾಗ ಅಟ್ಟಿಸಿ ಬಂದ ಸೈನಿಕರು ಆಕೆಯ ತಲೆಗೂದಲನ್ನು ಹಿಡಿದೆಳೆದರೂ ಸಹ, ಅವರ ಕಪಿಮುಷ್ಠಿಯಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಯತ್ನಿಸಿದ ರಾಣಿಯ ಕೂದಲುಗಳ ಒಂದಷ್ಟು ಭಾಗ ತುಂಡಾಗಿ, ಸೈನಿಕನೊಬ್ಬನ ಕೈಯ್ಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೇ ಉಳಿಯಿತು. ಕೋಪೋದ್ರಿಕ್ತಳಾದ ಆ ತಾಯಿ, ತನ್ನ ಅಶಾಯಕತೆಯಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ಅರಸರು ಕೊಟ್ಟ ಹಿಂಸೆಯನ್ನು ನೆನೆದು,  "ತಲಕಾಡು ಮರಳಾಗಲಿ, ಮಾಲಂಗಿ ಮಡುವಾಗಲಿ, ಮೈಸೂರು ಅರಸರಿಗೆ ಸಂತಾನ ಆಗದೇ ಹೋಗಲಿ" ಎಂದು ಶಪಿಸಿ ಕಾವೇರಿ ನದಿಯಾಳಕ್ಕೆ ಜಿಗಿದು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಳು.  

ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ರಾಜರಿಗೆ ಏನೂ ಅನ್ನಿಸಲಿಲ್ಲ; ಶಾಪವೆಲ್ಲ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಕೂಡ ಅವರಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ನಂತರ ನಡೆದುಬಂದ ಮೈಸೂರು ಯದುವಂಶದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಗಮನಿಸುವಾಗ, [ಪಾಂಡವರ ಯುಧಿಷ್ಠಿರ ಬಳಸಿದ್ದ ಸಿಂಹಾಸನವೆಂಬ ಪ್ರತೀತಿ ಇದೆ]ವಿಜಯನಗರದಿಂದಲೇ ಬಂದಿತೆನ್ನಲಾದ  ಬಂಗಾರದ ಸಿಂಹಾಸನದಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಾಭಿಷಿಕ್ತನಾಗಿ ಅರಸನೆನಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಮಕ್ಕಳು ಆಗಲೇ ಇಲ್ಲ! ದತ್ತು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಪಟ್ಟಾಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬರುವ ಅರಸರಿಗೆ ಒಂದು ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಮಕ್ಕಳು ಇನೊಂದು ಪೀಳಿಗೆ ಬರುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲ!  

ಮೈಸೂರು ಅರಸರ ಮಹಾ ಸಂಸ್ಥಾನ ಕಳೆಗುಂದುವುದಕ್ಕೆ ಅಲಮೇಲಮ್ಮನ ಶಾಪ ಕೂಡ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ನಂಬಬಹುದಾದ ವಿಷಯ; ಅದನ್ನು ಸ್ವತಃ ಶ್ರೀಕಂಠದತ್ತ ನರಸಿಂಹ ರಾಜ ಒಡೆಯರ್ ಅವರೇ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರು-ಅದು ಅವರ ತಪ್ಪಲ್ಲ, ಅವರ ವಂಶದ ಪೂರ್ವಜರ ತಪ್ಪು.

ನಿಕಟಪೂರ್ವ ಮಹಾರಾಜರಾಗಿದ್ದ ಜಯಚಾಮರಾಜೇಂದ್ರ ಒಡೆಯರಿಗೆ ಮದುವೆಯಾಗಿ ಕೆಲವುಕಾಲ ಪುತ್ರಸಂತಾನವಾಗಲೇ ಇಲ್ಲ. ಜಯಚಾಮರಾಜೇಂದ್ರ ಒಡೆಯರ್ ಅವರು ಅವರ ದೊಡ್ಡಪ್ಪನಿಂದ ದತ್ತು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟು ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನೇರಿದ್ದರು. ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರಿಗೆ ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಬಂದಿದ್ದರು. ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ಶಿಷ್ಯರಿಂದ ತನ್ನರಿವಿಗಿಲ್ಲದೇ ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಲಾಗಿದ್ದ-[ಎರಡು ಕಡೆಗೂ] ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜರುಗುತ್ತದೆಂದು ಘೋಷಿತವಾಗಿದ್ದ ಪ್ರವಚನ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಏಕಕಾಲಕ್ಕೆ ಎರಡು ಶ್ರೀಧರರಾಗಿ ಪ್ರವಚನ ನಡೆಸಿದ ಸಂನ್ಯಾಸ ಶಿಖರ ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು! ಅಂತಹ ಮಹಾತ್ಮರು ಮೈಸೂರಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದನ್ನು ತಿಳಿದು, ಜಯಚಾಮರಾಜೇಂದ್ರ ಒಡೆಯರ್ ಅವರ ಭಾವ ಸ್ವಾಮಿಗಳಿದ್ದೆಡೆ ಬಂದು, ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ತನ್ನ ಸಹೋದರಿಗೆ ಪುತ್ರಸಂತಾನವಾಗಬೇಕೆಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದ. ಎರಡು ನಿಮಿಷ ಮೇಲ್ಮುಖವಾಗಿ ಏನನ್ನೋ ಯೋಚಿಸಿದ ಶ್ರೀಧರರು ಸ್ವಲ್ಪ ನೀರನ್ನು ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿಟ್ಟರು. ಆಮೇಲೆ ತೆಂಗಿನಕಾಯೊಂದನ್ನು ಅಭಿಮಂತ್ರಿಸಿ ಅವರಿಗೆ ಕೊಟ್ಟು, ರಾಜ-ರಾಣಿಗೆ ಅದನ್ನು ಬಳಸಲು ಹೇಳುವಂತೆ ತಿಳಿಸಿದರು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಮಗುವಿನ ಹೆಸರಿನ ಮಧ್ಯೆ ’ದತ್ತ’ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಶ್ರೀಧರರು ಸಾಕ್ಷಾತ್ ದತ್ತಾವತಾರಿಯಾದುದರಿಂದ ಆ ಹೆಸರು ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಶ್ರೀಧರಸ್ವಾಮಿಗಳ ಚರಿತ್ರೆಯಿಂದ ಈ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ತಮಗೆ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ.

ವರ್ಣಭೇದ ಎಂಬುದನ್ನು ಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣ ಹೇಗೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ:

ಚಾತುರ್ವಣ್ಯಂ ಮಾಯಸೃಷ್ಟಂ ಗುಣಕರ್ಮ ವಿಭಾಗಶಃ |

ತಸ್ಯ ಕರ್ತಾರಮಪಿ ಮಾಂ ವಿದ್ಧ್ಯಕರ್ತಾರಮವ್ಯಯಮ್ ||

ಜಾತಿ ಪದ್ಧತಿ, ವರ್ಣ ಪದ್ಧತಿ ಇವೆರಡೂ ಒಂದೇ ಅಲ್ಲ! ಜಾತಿ ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ಬಂದದ್ದು; ವರ್ಣ ಮನುಷ್ಯನ ಸ್ವಭಾವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟದ್ದು. ಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣ ಹೇಳುವ "ಚಾತುರ್ವಣ್ಯಂ ಮಯಾಸೃಷ್ಟಂ ಗುಣಕರ್ಮ ವಿಭಾಗಶಃ"[ಗೀತಾ 4.13] ಎಂಬುದು ಮನುಷ್ಯನ ಸ್ವಭಾವದ ವರ್ಗೀಕರಣವಷ್ಟೆ. ಮನುಷ್ಯನ ಮನಸ್ಸಿನ ಜಾಯಮಾನಗಳು ಜಾತಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟಿದ್ದಲ್ಲ. "ನ ವರ್ಣಾನಾಂ ಭೇದಃ ನಾಸ್ತಿ | ಸರ್ವಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಂ ಇದಂ ಜಗತ್" [ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಒಂದೇ ಸಮನಾಗಿ ಕಾಣು ಏಕೆಂದರೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ವರ್ಣದವರನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದು ಭಗವಂತನೇ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.]ಎನ್ನುವ ಮಹಾಭಾರತದ ಮಾತು ಭೀಷ್ಮ ಧರ್ಮರಾಯನಿಗೆ ತಿಳಿಸುವ ಬುದ್ಧಿ ಮಾತು. ’ವರ್ಣ’ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ದೇಹದ ಬಣ್ಣ ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನಂತೂ ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಲ್ಲ. "ಅವರ ಬಣ್ಣ ಬಯಲಾಯ್ತು" ಎಂದರೆ, ಅದು ನಾಮ ನಮೂದಿತರ ದೇಹದ ಬಣ್ಣದ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿರುವುದಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಯಾರಿಗಾದರೂ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ. ಮನುಷ್ಯ ವಸಾಹತುಳ್ಳ ಪ್ರಪಂಚದ ಎಲ್ಲ ಭಾಗಗಳಲ್ಲೂ ವರ್ಣ ಪದ್ಧತಿ ಇದ್ದೇ ಇದೆ. ಆದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಒಂದು ರೂಪಕೊಟ್ಟು ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಅವರವರ ಸ್ವಭಾವಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಿ ಹೆಸರು ಕೊಟ್ಟವರು ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದ ಬುದ್ಧಿ ಜೀವಿಗಳು. ಬುದ್ಧಿಯ ಬಲದಿಂದ ಬಾಳುವವರ ಗುಂಪು, ತೋಳ್ಬಲದಿಂದ ಆಳುವವರ ಗುಂಪು, ವ್ಯಾಪಾರ- ವ್ಯವಸಾಯದಲ್ಲಿ ನುರಿತು ನಾಡನ್ನು ಶ್ರೀಮಂತಗೊಳಿಸುವವರ ಗುಂಪು, ಮತ್ತು ಒಂದಲ್ಲ ಒಂದು ಕಸುಬಿನಲ್ಲಿ ಪರಿಣತಿ ಹೊಂದಿದ ಶ್ರಮಜೀವಿಗಳ ಗುಂಪು-ಈ ರೀತಿಯ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಗವಿಲ್ಲದ ಸಮಾಜ ಎಲ್ಲಿದೆ? ದುರ್ದೈವದಿಂದ ಜಾತಿ ಮತ್ತು ವರ್ಣ ಎರಡೂ ಒಂದೇ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಬಂದುಬಿಟ್ಟಿದೆ. ವಿಭಿನ್ನ ಆಚಾರ-ವಿಚಾರ-ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು  ಹೊಂದಿದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ, ಒಂದೇತೆರನಾದ ಆಚಾರ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲೇ ಮದುವೆಯಾಗುವ ರೂಢಿ ಬಂದು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಜಾತಿಯ ಬಿಗಿತ ಬಂದು ಬಿಟ್ಟಿತು. ಇದರ ಪರಿಹಾರ ಕ್ರಮೇಣ ಸಮಾಜ ತನ್ನನು ತಾನೇ ತಿದ್ದಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಆಗಬೇಕು. ಇನ್ನು ಹಿಂದೂ ಎನ್ನುವ ಶಬ್ದ ‘ಸಿಂಧೂ’[ನದಿಯ ಹೆಸರು] ಎಂಬ ಶಬ್ದದಿಂದ ಬಂದದ್ದು. ಈ ಶಬ್ದ ಧರ್ಮದ ಹೆಸರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಒಂದು ಪ್ರದೇಶದ ಹೆಸರನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಆ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡಿದರೆ ಭಾರತವಾಸಿಗಳೆಲ್ಲ- ಅವರು ಯಾವ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರಾದರೂ- ಹಿಂದುಗಳೇ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.

ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವುದರಲ್ಲೂ ವೈವಿಧ್ಯಗಳಿವೆ. ಮಾನವ ಜನಾಂಗದಲ್ಲಿ 5,000 ವಿಭಿನ್ನ ವಂಶಾವಳಿಗಳಿವೆ ಎಂದು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳೇ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಸಮಸ್ಯೆಯೊಂದರ ಕುರಿತ ಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ತಿರುಗಿ ಈಗಾಗಲೇ 8,000 ವಿಭಿನ್ನ ಜನಾಂಗದ ಜನರ ಡಿ.ಎನ್.ಎ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ! ಭತ್ತದಿಂದ ಭತ್ತ, ತೆಂಗಿನಿಂದ ತೆಂಗು, ಮಾವಿನಿಂದ ಮಾವು, ಬೇವಿನಿಂದ ಬೇವು ಹೀಗೇ ಫಲಗಳಲ್ಲಿ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಜಾಜಿ, ಜೂಜಿ, ಮಲ್ಲಿಗೆ, ಸಂಪಿಗೆ, ಸೇವಂತಿಗೆ, ಕರವೀರ, ದಾಸವಾಳ, ನಾಗಲಿಂಗ, ಕದಳಿ ....ಹೀಗೇ ನೂರಾರು ವೈವಿಧ್ಯದ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಭೇದ, ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಭೇದ, ಕೀಟಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಭೇದ, ಅದೆಲ್ಲಾ ಹಾಗಿರಲಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕವಾಗಿ ಒಂದೇ ಭೂಮಿಯ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲೇ ಪ್ರಭೇದಗಳಿವೆ! ಎಂದಾಗ, ಮನುಷ್ಯರ ನಡೆ-ನುಡಿ ವಂಶಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಇರುವುದು ಸಹಜ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿ ನಿರ್ಮಿತ! "ಮಾನವಕುಲ ತಾನೊಂದೆವಲಮ್" ಎಂಬ ಮಾತು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಬಾಳುವುದಕ್ಕಷ್ಟೇ ಬಿಟ್ಟರೆ ನಮ್ಮ ದಿನನಿತ್ಯದ ನಡತೆಯಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನತೆಗಳು ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತವೆ. ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕತೆಗಳ ಕುರಿತು ನಾನು ಈ ಹಿಂದೆ ಬರಿದಿದ್ದೆ. ನಾಗರಿಕತೆ ಮನುಷ್ಯರೆಲ್ಲಾ ಒಂದೇ ಎನ್ನುತ್ತದೆ-ಅದು ಸರಿ; ಒಂದೇ ಎಂಬ ಮನುಷ್ಯರು ಹೇಗಿರಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಬೋಧಿಸುತ್ತದೆ-ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲು ’ಅಧುನಿಕ ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳು’ ಸಿದ್ಧರಿಲ್ಲ! ಮಾಂಸಾಹಾರ ತ್ಯಜಿಸಿ ಎಂದು ಬಿಟ್ಟರೆ ಮೈಮೇಲೆ ಬೀಳುವ ಮಂದಿ ಅದೆಷ್ಟಿಲ್ಲ? ಮಾಂಸಾಹಾರದಲ್ಲೂ ಹಿಂದೂಗಳಿಗೆ ಪೂಜ್ಯವಾದ ದನದಮಾಂಸವನ್ನು ತಿನ್ನುವ ಜನಾಂಗವನ್ನೂ ನೋಡುತ್ತೇವೆ. ಹೀಗೆಲ್ಲಾ ಇರುವಾಗ ’ಮಾನವಕುಲ ತಾನೊಂದೇವಲಮ್’ ಎಂಬುದು ಅಪ್ರಾಕೃತಿಕವಾಗುತ್ತದೆ-ಇದು ನನ್ನ ನೇರ, ಸ್ಪಷ್ಟ ದೃಷ್ಟಿಯ ನುಡಿ. ಯಾವಾಗ ಮನುಷ್ಯರೆಲ್ಲರ ಆಹಾರ-ವ್ಯವಹಾರ-ಆಚಾರ-ವಿಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಚಿಂಚೂ ಹೋಲಿಕೆಯಿರುತ್ತದೋ ಆಗ ಮಾತ್ರ ಮನುಷ್ಯರೆಲ್ಲರೂ ಒಂದೇ ಆಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ-ಅಲ್ಲೀವರೆಗೂ ಗುಂಪುಗಳು ಹಾಗೇ ಇರುತ್ತವೆ, ಜಾತಿಗಳು ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ. ಈಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ಜಾತ್ಯಾತೀತ ಎಂದು ಚೀರಾಡಿಬಿಟ್ಟರೆ ಅದು ತಿಪ್ಪೆಸಾರಿಸಿದ ಕೆಲಸವಾಗಿ, ಒಳಗೆ ಹಾಗೇ ಕುಳಿತಿರುವ ತಿಪ್ಪೆಯ ಗಬ್ಬು ನಾತ ಹೊರಗಿರುವವರ ಮೂಗಿಗೆ ಹೊಡೆಯುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ! ಎಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ನಾನು ಹೇಳಿದ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮ್ಯತೆಯಿಲ್ಲವೋ ಅಲ್ಲೀವರೆಗೂ ಜಾತೀಯತೆ ಬದುಕುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬಲಿಯುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಮನುಷ್ಯರಾಗಿ ನಾವು ಮೊದಲು ಮನಗಾಣಬೇಕು.

ವರ್ಣವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಭಗವಂತ ಸ್ವತಃ ತಾನೇ ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ ಎಂದಿದ್ದಾನೆ. ಒಂದೊಮ್ಮೆ ಗೀತಾಚಾರ್ಯ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಗೀತೆ ಮಹಾಭಾರತದ ನಡುವೆ ಬಂದಿರುವುದೆಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಅದು ’ಬ್ರಾಹ್ಮಣ’ನೇ ಬರೆದಿದ್ದು ಎಂಬುದಾದರೆ ವ್ಯಾಸರು ಜಾತಿಯಿಂದ ಶೂದ್ರ ತಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವರು. ಹಾಗಾದರೆ ಅವರು ಹಡೆದ ಮಾತೆಗೆ ದ್ರೋಹ ಬಗೆದರೇ? ಖಂಡಿತಕ್ಕೂ ಇಲ್ಲ. ಜಾತಿ ಪದ್ಧತಿಗೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೇ ಕಾರಣ ಎಂಬ ಅಪನಂಬಿಕೆ ಹುಟ್ಟಲಿಕ್ಕೆ ಇನ್ನೊಂದು ಕಾರಣ: ರಾಜರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದ ರಾಜಾಶ್ರಯ ಮತ್ತು ಮರ್ಯಾದೆ. ರಾಜರುಗಳಿಗೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ್ಯವೆಂಬುದರ ಮಹತ್ವ ಗೊತ್ತಿತ್ತು-ಹಾಗಾಗಿ ಅವರು ಅದಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರು! ಇಂದು ಪ್ರಜೆಗಳೇ ತಲೆಯಿಲ್ಲದ ಪ್ರಭುಗಳು, ರಾಜಕೀಯ ಅತಂತ್ರ ಸ್ಥಿತಿಗಳು, ಮಿತಿಮೀರಿದ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ, ದೇಶವನ್ನೇ ಅಡವಿಡುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬಂದಿರುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ರಾಜರಲ್ಲಿದ್ದ ಆಡಳಿತ ವೈಖರಿ ಪ್ರಜಾರಾಜರಲ್ಲಿಲ್ಲ! ಗೂಂಡಾಗಳೇ ಹಣಬಲ, ಜನಬಲ, ತೋಳ್ಬಲಗಳಿಂದ ಗೆದ್ದು ರಾಜಕೀಯ ಮಾಡುವಾಗ ಆಡಳಿತದ ಅನುಭವ ಅವರಿಗೆ ಹೇಗೆ ಬರಲು ಸಾಧ್ಯ? ಅಥವಾ ಪ್ರಜೆಗಳ ಸಂಕಷ್ಟವನ್ನು ಅರಿಯುವ ಮನಸ್ಸು ಅವರಿಗಾದರೂ ಹೇಗೆ ಬಂದೀತು? ಪ್ರಜಾತಂತ್ರದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಇಂದು ನಾವು ಕಾಣತೊಡಗಿದ್ದೇವೆ; ಇದು ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ-ಮುಂದೊಂದು ದಿನ ಘನಘೋರ ಯುದ್ಧ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ-ಅದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವೇ ಇಲ್ಲ!

ಉತ್ತರಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ, ರಾಜರಿಗೆ ಇನ್ನೂ ಮಾನ್ಯತೆಯಿದೆ. ವಿನಾಕಾರಣ ಯಾರೂ ಅವರನ್ನು ದೂಷಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಕರ್ನಾಟಕದ ತುಂಬೆಲ್ಲ ರಾಜದ್ವೇಷಿಗಳು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ದ್ವೇಷಿಗಳು  ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ತಮ್ಮನ್ನು ತುಳಿದರು ಎಂಬ ತಪ್ಪು ಕಲ್ಪನೆಯಿಂದ ಪರಬ್ರಹ್ಮೋಪಾಸನೆಯನ್ನು ನಡೆಸುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಬೈದು-ಜರಿದು-ಹೀಗಳೆದು ಪರೋಕ್ಷ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನೇ ದೂಷಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ರಾಜಸ್ತ್ರೀಯಾದ ಅಲಮೇಲಮ್ಮನ ಶಾಪವೇ ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಕೆಲಸಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದಾದಮೇಲೆ, ಆಚಾರವಂತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಶಾಪ [ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಶಾಪ ಹಾಕುತ್ತಿಲ್ಲ ಅದು ಬೇರೆ ಪ್ರಶ್ನೆ]ತಟ್ಟಿದರೆ ಏನಾಗಬಹುದೆಂದು ನೀವೇ ಊಹಿಸಿ!

ಒಂದೊಮ್ಮೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಎಂದುಕೊಂಡವರು ಏನನ್ನೂ ಹೇಳದೇ ಹೋಗಿದ್ದರೆ, ಕಲಿಸದೇ ಹೋಗಿದ್ದರೆ ಇಂದು ಮಾತನಾಡಲು ಬರುವ ಅದೆಷ್ಟೋ ಜನರಿಗೆ ಈ ಅರ್ಹತೆ ಕೂಡ ಇರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ! ಇದು ಕೆಲವು ಓದುಗರ ಸ್ವಾಭಿಮಾನಕ್ಕೆ ವಿರೋಧವೆನಿಸಬಹುದು; ಆದರೆ ಸತ್ಯ ಎಂದೂ ಸುಳ್ಳಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಪಂಕ್ತಿ ಭೇದವನ್ನು ಮಾಡುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಯಾಕೆ ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದರು ಎನ್ನುವ ಚಿಂತನೆ ಯಾರಿಗೂ ಇಲ್ಲ, ಬೇಕಾಗಿಯೂ ಇಲ್ಲ. ’ಬ್ರಾಹ್ಮಣ್ಯ’ ಎಂಬುದೊಂದು ಹುಟ್ಟಿದಾರಭ್ಯ-ಅಜೀವ ಪರ್ಯಂತ ನಡೆಯುವ ವ್ರತ ಎಂಬುದನ್ನು ಬಹಳ ಜನ ಅರಿತಿಲ್ಲ. ರಾಜಾಶ್ರಯ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ, ಉದರನಿಮಿತ್ತವಾಗಿ ಅನ್ಯವೃತ್ತಿಗಳತ್ತ ಮುಖಮಾಡಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು. ಇದರಿಂದ ಎಲ್ಲರ ಸಂಪರ್ಕ-ಸಂಸರ್ಗ ಆರಂಭವಾಯ್ತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಜಾತಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಕೆಲವರನ್ನು ಬಾರ್ ಅಂಡ್ ರೆಸ್ಟಾರೆಂಟುಗಳಲ್ಲೂ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೀರಿ! ಇದೆಲ್ಲಾ ಆಗಬಾರದು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಪೂಜೆ, ಪೂಜೆಗೆ ಬಳಸುವ ಪರಿಕರಗಳು, ದೇವಸ್ಥಾನ/ಪೂಜಾ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಇವೆಲ್ಲಾ ಪರಿಶುದ್ಧವಾಗಿರಬೇಕೆಂಬ ಸದುದ್ದೇಶದಿಂದ ಅವರು ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಯಲ್ಲಿರುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರ ಸಂಖ್ಯೆಯೂ ಕೂಡ ತೀರಾ ಕಡಿಮೆ.

ಇಂದು ಸಂಸರ್ಗ, ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನು, ಗಾಡಿ, ವ್ಯವಹಾರ ಇದೆಲ್ಲಾ ಹೆಚ್ಚಿದ್ದರಿಂದ ನಿಜವಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗಿಂತ ಜೋರಾಗಿ ಮೆರೆಯುವ ಅರ್ಚಕ-ವ್ಯಭಿಚಾರಿಗಳು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ-ಇದು ಕಾಲದ ಮಹಿಮೆ. ಊಟಕ್ಕೆ-ಕೂಟಕ್ಕೆ-ಚಟಕ್ಕೆ ಇಂಥಾದ್ದಕ್ಕೆಲ್ಲಾ ಸಾವಿರದೋಪಾದಿಯಲ್ಲಿ ಹಣ ಸುರಿಯುವ ಮಂದಿ ಆರತಿ ತಟ್ಟೆಗೆ ಕಾಸು ಹಾಕುವ ಸುದ್ದಿ ಬಂದಾಗ ಮಾತ್ರ ಕಣ್ಣು ಕೆಂಪಗೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಆಶ್ಚರ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಅದು ವೃತ್ತಿಗೊಂದು ಗೌರವ, ಪುಣ್ಯಕ್ಕೆ ಸಾಧನವೆಂದು ತಿಳಿದೂ, ದಾನವೆಂಬುದನ್ನು ಅರಿತೂ ಹಿಂದಿಗಡೆಯಿಂದ ಈ ರೀತಿ ಆಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಹೋದಾಗ ಹತ್ತೋ ಇಪ್ಪತ್ತೋ ರೂಪಾಯಿ ಹಾಕಿದರೆ ಅದರ ಫಲ ಹಾಕಿದವರಿಗೆ ಲಭಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಕುವ ಮನಸ್ಸುಳ್ಳವರು ಹಾಕಬಹುದು-ಅದರಿಂದ ಪಡೆದವ ಹೇಗೇ ಇದ್ದರೂ ಕೊಟ್ಟವನಿಗೆ ಫಲ ಲಭ್ಯ. ಚಂದದ ಹುಡುಗಿಯನ್ನು ನೋಡುತ್ತ ಮನಸ್ಸು ಕೆಡಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಅಂತಹ ಅರ್ಚಕನ ಕರ್ಮಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಫಲವನ್ನು ಆತ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ. ನೀವು ಹೇಳಿದ್ದಷ್ಟೇ ಸತ್ಯವೆಂದು ವಾದಿಸುವ ಮೊದಲು ನಾನು ಹೇಳುವ ಮುಖವನ್ನೂ ತಿಳಿದುಕೊಂಡರೆ ನಾನು ಏನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ಎಂಬ ಅರಿವುಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

ಇವತ್ತು ಪ್ರಧಾನಿ, ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ, ರಾಜ್ಯಪಾಲ ಇವೆಲ್ಲಾ ಗೌರವದ ಹುದ್ದೆಗಳು. ಮಾನವರೆಲ್ಲರೂ ಒಂದೇ ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರೂ ಎಲ್ಲರೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತುಬಿಡಲಿ ನೋಡೋಣ. ಅದು ಹಾಗಿರಲಿ, ಒಂದು ಸಣ್ಣ ತಾಲೂಕು ಮಟ್ಟದ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೊಡನೆ ಬೆರೆಯುವುದಿಲ್ಲ; ಹಾಗೆ ಬೆರೆತರೆ ನ್ಯಾಯದಾನ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇಂತಹ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಗಳು ಯಾಕೆಂದರೆ ಉನ್ನತ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಆದರ್ಶಮಯವಾಗಿ ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿಯುವುದಕ್ಕೆ. ವೇದ-ಶಾಸ್ತ್ರ-ಪುರಾಣ-ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳು ಅಷ್ಟು ಸುಲಭಕ್ಕೆ ಲಭ್ಯವಾಗುವ ಬದನೆಕಾಯಿಗಳಲ್ಲ! ಅವುಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸಲು ಪೂರಕ ವಾತಾವರಣ ಬೇಕು, ಪೂರಕ ತಯಾರಿ ಬೇಕು, ಮನಸ್ಸು ನಿರುಮ್ಮಳವಾಗಿರಬೇಕು, ತ್ಯಾಗಜೀವನ ಬೇಕು, ಇದನ್ನೆಲ್ಲಾ ಹಿಂದಿನಿಂದ ನಡೆಸಿ ಬಂದವರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು. ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನವೇ ಅವರ ಪರಮೋಚ್ಚ ಆಸ್ತಿ. ಅವರ ಪ್ರವಚನ ಧಾರೆಗಳೇ ಉಳಿದ ಹಿಂದೂ ಜನರ ಕಲಿಕೆಗೆ ಆಧಾರವಾಗಿದ್ದು. ಇದನ್ನೆಲ್ಲಾ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳದೇ ಕೇವಲ ಒಂದೇ ನೇರಕ್ಕೆ ’ಮಾನವಕುಲ ತಾನೊಂದೆವಲಮ್’ ಎಂದುದನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಲು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ್ಯವನ್ನು ಬಿಡಲು ಸಿದ್ಧರಿಲ್ಲ, ನಿಜ, ಅದೊಂದು ಪಾರಂಪರಿಕ ವ್ರತ, ಅದನ್ನು ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟರೆ, ಬಿಡುವವರ ಕುಲ ನಶಿಸಿ ಹೋದೀತು!
’ಬ್ರಾಹ್ಮಣ್ಯ’ ಎಂದರೇನು ಎಂದು ತಿಳಿಯಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಓದಿ :   ಆ ಮುಖ

ಹಾಗಂತ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ನಾನು ದೂಷಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಹಳೇ ಮೈಸೂರು ಪ್ರಾಂತದ ಒಕ್ಕಲಿಗರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಜರ ಭಾವಚಿತ್ರಗಳು ಪೂಜೆಗೊಳುತ್ತವೆ. ಅವರಿಗೆ ರಾಜರು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯನವರ ಭಾವಚಿತ್ರಗಳು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇರಲೇಬೇಕು ಯಾಕೆಂದರೆ ಅವರು ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಸಮಾಜ ಸೇವೆ ಬೆಲೆಕಟ್ಟಲಾಗದ್ದು. ಆದರೂ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ರಾಜರನ್ನು ಸೋಲಿಸಲು ಮುಂದಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಅಲಮೇಲಮ್ಮನ ಶಾಪವೇ,  ಆ ಶಾಪದ ಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಶ್ರೀಕಂಠದತ್ತರು ಬಹಳ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದರು,  ಆದರೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ! ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಏರಲೈನ್ಸ್, ರೇಷ್ಮೆ ಸೀರೆ ವ್ಯಾಪಾರ, ಪಂಚತಾರ ಹೋಟೆಲ್ ಮೊದಲಾದ ಉದ್ದಿಮೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. ಎಲ್ಲಿಗೇ ಹೋದರು ವಿಧಿ ತನ್ನ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆಯುವುದು ಅವರಿಗೆ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿತ್ತು! ಆದರೂ ಅವರ ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆ ಜಗನ್ನಿಯಾಮಕ ಶಕ್ತಿ ಅವರ ವೈಯ್ಯಕ್ತಿಕದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೊಂದು ದೊಡ್ಡ ಗೌರವ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದೆ; ಜನ್ಮಾಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಜರು ಬಹುದೊಡ್ಡ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಎತ್ತರವನ್ನು ಏರಲಿದ್ದಾರೆ-ಅವರೊಬ್ಬ ಸಂನ್ಯಾಸಿಯಾಗಿ ಮರುಜನ್ಮ ತಾಳುವ ಲಕ್ಷಣಗಳು ನನಗೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಯಾಕೆಂದರೆ ೮೦ನೇ ಇಸವಿಯಿಂದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕವಾಗಿ ಅವರು ಬಹಳ ಮುನ್ನಡೆದಿದ್ದರು.

ಸಂವತ್ಸರವೊಂದರಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟೂ ಐದು ನವರಾತ್ರಿಗಳು ಬರುತ್ತವೆ: ವಸಂತ ನವರಾತ್ರಿ, ಗುಪ್ತನವರಾತ್ರಿ,  ಶರನ್ನವರಾತ್ರಿ, ಪೌಷ ನವರಾತ್ರಿ ಮತ್ತು ಮಾಘ ನವರಾತ್ರಿ. ಅವರು ವೈಭವೋಪೇತವಾಗಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾಗಿ ಆಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಶರನ್ನವರಾತ್ರಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ನಾವೆಲ್ಲ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಮೂಲಕ ಅಷ್ಟಿಷ್ಟು ಕಂಡಿದ್ದೇವೆ, ಆದರೆ ಅವರು ಆಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಇನ್ನುಳಿದ ಎರಡು ನವರಾತ್ರಿಗಳ ದೃಶ್ಯಗಳು ನಮಗೆ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ. ದೇವರ ಪೂಜೆ ಅರಸರಲ್ಲಿ ಬಹಳ ರಕ್ತಗತವಾಗಿತ್ತು. ಇಷ್ಟೆಲ್ಲ ಇದ್ದೂ ಸಹ, ಅವರು ಮಾಡುವ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಆಗಾಗ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದುದು ಅಲಮೇಲಮ್ಮನ ಶಾಪ! ಇದು ವಿಷಾದದ ಸಂಗತಿ.      

ದೀಪಕ ರಾಗದ ಬೆನ್ನತ್ತಿ.......

ಚಿತ್ರಋಣ: ಅಂತರ್ಜಾಲ
ದೀಪಕ ರಾಗದ ಬೆನ್ನತ್ತಿ.......

ಮನಸ್ಸು ಉತ್ತರಭಾರತದ ದೇವಭೂಮಿಯೆಡೆಗೆ ತೆರಳಿದ್ದಾಗ, ಒಂದನೆಯ ಶತಮಾನಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಬದುಕಿದ್ದನೆನ್ನಲಾದ ಉಜ್ಜಯಿನಿಯ ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯನನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳತೊಡಗಿತ್ತು. ಆತನ ಸಾಧನೆ, ಪರಾಕ್ರಮಗಳು ಕಮ್ಮಿಯೇನಲ್ಲ.

ಭವ್ಯ ಭಾರತದ ಸಂಸ್ಕೃತ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಪೌರಾಣಿಕ-ಚಾರಿತ್ರಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿರುವ ರಾಜಾ ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯ ಬಹು ಜನಪ್ರಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿ. ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕಥೆಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಆ ಹೆಸರಿನ ಜೊತೆ ಘಟನೆ ಅಥವಾ ಸ್ಮಾರಕಗಳು ಸಂಯೋಗಗೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಅವುಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವಿವರಗಳು ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯನ ಕಾಲ ಇಂಥಾದ್ದೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಹೇಳಲು ಮುಂದಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಸಂಸ್ಕೃತದ ಎರಡು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಥಾನಕಗಳಾದ 'ವೇತಾಲ ಪಂಚವಿಂಶತಿ' ಅಥವಾ 'ಬೈತಾಳ್ ಪಚಿಸಿ' ಮತ್ತು 'ಸಿಂಹಾಸನ-ದ್ವಾತ್ರಿಂಶಿಕಾ' ಅಥವಾ 'ಸಿಂಹಾಸನ್ ಬತ್ತೀಸೀ' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಗ್ರಂಥಗಳು ವಿವಿಧ ಬರಹಗಾರರ ನಿರೂಪಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತ ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತವೆ.

ವೇತಾಲ ಪಂಚವಿಂಶತಿಯಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ಕಥೆಗಳಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ, ರಾಜ ಪಿಶಾಚಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಂಡಾಗ,  ಆ ಪಿಶಾಚಿ ಒಗಟಿನಂಥ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳಿ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ರಾಜನಿಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆಯೊಂದನ್ನು ಮುಂದಿಡುತ್ತದೆ. ವಾಸ್ತವಾಗಿ ಇದಕ್ಕೂ ಹಿಂದೆ ಸಾಧುವೊಬ್ಬರು ರಾಜನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ, ತುಟಿ ಎರಡು ಮಾಡದೆ, ಒಂದು ಮಾತೂ ಆಡದೆ, ಆ ಪಿಶಾಚಿಯನ್ನು ಕರೆತರಲು ಹೇಳಿರುತ್ತಾರೆ; ಮಾತನಾಡಿದಲ್ಲಿ ಆ ಪಿಶಾಚಿ ತನ್ನ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹಾರಿ ಹೋಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ ಎಂದೂ ಎಚ್ಚರಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ರಾಜನಿಗೆ ಉತ್ತರ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಸುಮ್ಮನಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಅವನ ತಲೆ ಸಾವಿರ ಹೋಳಾಗುತ್ತದೆ. ದುರಾದೃಷ್ಟವಶಾತ್ ರಾಜನಿಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಉತ್ತರವೂ ಗೊತ್ತಿತ್ತು ಆದುದರಿಂದ ಉತ್ತರಿಸುವ ಮುಖಾಂತರ ಪಿಶಾಚಿ ಮರಳಿ ಮರದ ಕೊಂಬೆಗೆ ಸೇರುತ್ತಿತ್ತು!  ಇಪ್ಪತ್ನಾಲ್ಕು ಸಾರಿ ನಡೆದು ಕೊನೆಯ ಕಥೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆ ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯನಿಗೆ ಒಗಟಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು. ಕಥಾ-ಸರಿತ್ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಈ ಕಥೆಗಳ ನಿರೂಪಣೆಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ.

ಇಪ್ಪತ್ತೈದನೆಯ ಕಥೆಯಾಗಿ ಬೇತಾಳ ರಾಜಾ ವಿಕ್ರಮನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ: ಘನಘೋರವಾಗಿ ನಡೆದು ಮುಗಿದ ಯುದ್ಧರಂಗಕ್ಕೆ ಅಪ್ಪ-ಮಗ ಇಬ್ಬರು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿ ಆ ರಾಜ್ಯದ ರಾಣಿ ಮತ್ತು ರಾಜಕುಮಾರಿ ಇನ್ನೂ ಜೀವದಿಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ತಮ್ಮೊಳಗೇ ಮಾತನಾಡಿಕೊಂಡು ಅಪ್ಪ ರಾಜಕುಮಾರಿಯನ್ನೂ ಮತ್ತು ಮಗ ರಾಣಿಯನ್ನೂ ಕೈಹಿಡಿದು ತಮ್ಮ ಮನೆಗೆ ಕರೆತಂದು, ನಂತರ ಮದುವೆಯಾಗುತ್ತಾರೆ. ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಮಗ-ರಾಣಿಯರ ದಾಂಪತ್ಯದಿಂದ ರಾಣಿ ಗಂಡುಮಗುವೊಂದನ್ನು ಹಡೆಯುತ್ತಾಳೆ. ಅದರಂತೆ ಅಪ್ಪ-ರಾಜಕುಮಾರಿಯರ ದಾಂಪತ್ಯದಿಂದ ರಾಜಕುಮಾರಿಗೊಬ್ಬಳು ಮಗಳು ಜನಿಸುತ್ತಾಳೆ. ನವಜಾತ ಶಿಶುಗಳ ಸಂಬಂಧವೆಂಥದು ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸುವಂತೇ ಬೇತಾಳ ರಾಜನಿಗೆ ತಾಕೀತು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ರಾಜಾ ವಿಕ್ರಮನಿಗೆ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಉತ್ತರ ನಿಜಕ್ಕೂ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ. ಆತ ಮೌನಕ್ಕೆ ಶರಣಾದ. ಬೇತಾಳ ಅವನ ಹೆಗಲೇರಿ ಸಾಗಿಬಂತು; ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ತನ್ನ ಜನ್ಮವೃತ್ತಾಂತವನ್ನೆಲ್ಲ ರಾಜ ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯನಿಗೆ ಅರುಹಿತು:

ಹಿಂದೆ ಬೇತಾಳನ ಪಾಲಕರಿಗೆ ಮಕ್ಕಳಿರಲಿಲ್ಲ. ಮಾಂತ್ರಿಕನನ್ನು ಭೇಟಿಮಾಡಿ ಆತನ ಆಶೀರ್ವಾದದಿಂದ ತನ್ನಪ್ಪ-ಅಮ್ಮ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಪಡೆದರೆಂದೂ ಒಬ್ಬ ತಾನು, ಇನೊಬ್ಬ ತನ್ನ ಸಹೋದರನೆಂದೂ ಹೇಳಿತು. ಮಕ್ಕಳು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವಾಗ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ ಆ ತಾಂತ್ರಿಕ ತನ್ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುವಂತೇ ಪಾಲಕರಿಗೆ ಹೇಳಿದನಂತೆ. ಅದರಂತೇ ಮಕ್ಕಳಿಬ್ಬರನ್ನೂ ಆ ಪಾಲಕರು ತಾಂತ್ರಿಕನಲ್ಲಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದರು. ಬೇತಾಳನಿಗೆ ಜಗತ್ತಿನ ಸಕಲ ವಿದ್ಯೆಗಳನ್ನೂ ಹೇಳಿಕೊಟ್ಟ ಮಾಂತ್ರಿಕ, ಬಹಳ ಕೆಟ್ಟದಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದನಂತೆ. ಬೇತಾಳನ ಸಹೋದರನಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ವಿದ್ಯೆಗಳನ್ನು ಕಲಿಸಿಕೊಟ್ಟು ಆತನನ್ನು ಬಹಳ ಚೆನ್ನಾಗಿ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದನಂತೆ. ಸಹೋದರನನ್ನು ಪಾಲಕರಿಗೆ ಮರಳಿಸಿ, ತನ್ನನ್ನು ಮಾಂತ್ರಿಕ ತನ್ನ ದೇವತೆಗೆ ಬಲಿಕೊಡಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿದ್ದ ಎಂಬುದನ್ನು ಬೇತಾಳ ಹೇಳಿತು. "ರಾಜನ್, ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಿರುವ ಮಾಂತ್ರಿಕನ ಮನೆಯೊಳಗೆ ಹೋದಾಗ, ಅಲ್ಲಿ ನಿನಗೂ ಸಹಿತ ತಲೆಯನ್ನು ಬಗ್ಗಿಸುವಂತೇ ಆ ಮಾಂತ್ರಿಕ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ತಲೆ ಬಗ್ಗಿಸಿದೆಯಾದರೆ ನಿನ್ನನ್ನೂ ಬಲಿಹಾಕಿಬಿಡುತ್ತಾನೆ. ನೀನೊಂದು ಉಪಾಯಮಾಡು: ಹೇಗೆ ಬಗ್ಗಬೇಕೆಂದು ಕೇಳುತ್ತಾ ಆತ ತಲೆಯನ್ನು ಬಗ್ಗಿಸಿದಾಗ ನೀನೇ ಆತನನ್ನು ಬಲಿಹಾಕಿಬಿಡು." ಎಂಬ ಸಲಹೆಯನ್ನಿತ್ತು ಸುಮ್ಮನಾಯಿತು. 

ರಾಜಾ ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯ ಬೇತಾಳದ ಆದೇಶದಂತೇ ನಡೆದುಕೊಂಡ. ಅದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಕಾಳೀ ದೇವಿ ರಾಜನಿಗೆ ಆಶೀರ್ವದಿಸಿದರು. ಖುಷಿಗೊಂಡ ಬೇತಾಳ "ರಾಜನೇ ನಿನಗೊಂದು ವರವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತೇನೆ. ಏನು ಬೇಕು ಕೇಳು" ಎಂದಿತು. "ಮಾಂತ್ರಿಕನನ್ನು ಪಾಪಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿ, ಆತನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಿ ಆತನಿಗೆ ಜೀವದಾನ ನೀಡುವಂತೆ ಮಾಡು" ಎಂದು ರಾಜಾ ವಿಕ್ರಮ ಬೇತಾಳನಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದ. ಮಾಂತ್ರಿಕನಿಗೆ ಮರುಜೀವ ನೀಡಿದುದರ ಜೊತೆಗೆ, ರಾಜಾ ವಿಕ್ರಮನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿದ ಬೇತಾಳವು, ಮುಂದೆಂದಾದರೂ ತನ್ನ ಅಗತ್ಯ ಬಿದ್ದಲ್ಲಿ, ನೆನೆದಾಗ ಬಂದು ಸಹಾಯಮಾಡುವೆನೆಂದು ರಾಜನಿಗೆ ವಾಗ್ದಾನ ಮಾಡಿತು.           

ಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಈ ಕಥೆಗಳನ್ನು ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯನ ಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕೆ ನಂಟು ಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಸಿಂಹಾಸನ ಕಳೆದು ಹೋಗಿತ್ತು, ಅನೇಕ ಶತಮಾನಗಳ ತರುವಾಯ ಧಾರ್ ನ ಪರಂಪರಾಗತ ರಾಜ, ರಾಜಾ ಭೋಜನು ಅದನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಿದ. ಈ ಉತ್ತರೋತ್ತರ ರಾಜನೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧನು ಮತ್ತು ಅವನು ಸಿಂಹಾಸನವನೇರುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳೇ ಕಥೆಗಳ ಕಟ್ಟು. ಈ ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನು 32 ಹೆಣ್ಣು ಶಿಲೆಗಳೊಡನೆ ಸಿಂಗರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆ ಶಿಲೆಗಳು ಮಾತನಾಡಬಲ್ಲವು, ತಾವು ಹೇಳುವ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವ ರಾಜ ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯನಷ್ಟು ಉದಾತ್ತವಾದವರು ಯಾರಾದರೂ ಇದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಸಿಂಹಾಸನವೇರಬಹುದೆಂದು ಸವಾಲನ್ನು ಒಡ್ದುತ್ತವೆ. ಇದು ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯನ 32 ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಅಂದರೆ 32 ಕಥೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಬಾರಿಯೂ ಭೋಜ ತನ್ನ ನಿಕೃಷ್ಟತೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊತ್ತಾನೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಆ ಶಿಲೆಗಳು, ರಾಜಾ ಭೋಜನು ವಿನಮ್ರ ಭಾವನೆ ತಾಳುವುದರಿಂದ, ಸಂತಸಗೊಂಡು ಅವನನಿಗೆ ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನೇರಲು ಅವಕಾಶ ಕೊಡುತ್ತವೆ. ಈ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ನೀತಿಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಪೂರ್ವಜರ ಕರ್ತೃತ್ವ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಅರಿವು ನಮಗಾಗುತ್ತದೆ.

ರಾಜಾ ವಿಕ್ರಮಾರ್ಕನಿಗೆ ಶನಿಮಹಾತ್ಮ ತಗುಲಿಕೊಂಡು ಕಾಡಿದ ಕಥೆಯನ್ನು ಬಹುಸಂಖ್ಯಾಕರು ಕೇಳಿರುತ್ತೀರಿ. ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯನ ನ್ಯಾಯನಿರ್ಣಯ-ಸಿಂಹಾಸನದ ಬಗ್ಗೆ ಕೂಡ ಅನೇಕ ಕಥೆಗಳನ್ನು ತಾವೆಲ್ಲ ಕೇಳಿರುತ್ತೀರಿ. ಅದೇ ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯ ಮಹರ್ಷಿ ವ್ಯಾಸರು ಬರೆದ ಭವಿಷ್ಯ ಪುರಾಣದಲ್ಲೂ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತಾನೆ. ಬಹುಶಃ ವ್ಯಾಸರು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವನ್ನು ಪೇರಿಸಿ ’ಭವಿಷ್ಯ ಪುರಾಣ’ವನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ ಎನಿಸುತ್ತದೆ. ಬಹುದೊಡ್ಡ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯಾಗಿದ್ದ ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯನ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ,

धन्वन्तरिः क्षपणको मरसिंह शंकू वेताळभट्ट घट कर्पर कालिदासाः।
ख्यातो वराह मिहिरो नृपते स्सभायां रत्नानि वै वररुचि र्नव विक्रमस्य॥

ಧನ್ವಂತರೀ ಕ್ಷಪಣಕೋಮರಸಿಂಹ ಶಂಕು ವೇತಾಲಭಟ್ಟ ಘಟಕರ್ಪರ ಕಾಳಿದಾಸಃ |
ಖ್ಯಾತೋ ವರಾಹ ಮಿಹಿರೋ ನೃಪತೇ ಸ್ಸಭಾಯಾಂ ರತ್ನಾನಿ ವೈ ವರರುಚಿ ರ್ನವ ವಿಕ್ರಮಸ್ಯ||

ಮಹಾಕವಿಗಳಾದ ಧನ್ವಂತರಿ, ಕ್ಷಪಣಕ, ಅಮರಸಿಂಹ, ಶಂಕು, ವೇತಾಲಭಟ್ಟ, ಘಟಕರ್ಪರ, ಕಾಳಿದಾಸ, ವರರುಚಿ ಮತ್ತು ವರಾಹಮಿಹಿರ ಎಂಬ "ನವರತ್ನಗಳು" ಆಸ್ಥಾನ ಕವಿಗಳಾಗಿದ್ದರಂತೆ!! ಅಂತಹ ದೊರೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಅವರು ಅದೆಷ್ಟು ಪುಣ್ಯಮಾಡಿರಬೇಡ! ವರಾಹಮಿಹಿರ ಅಂದಿನ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಜ್ಯೋತಿಷಿಯಾಗಿದ್ದ-ಖಗೋಲ ಗಣಿತಜ್ಞನಾಗಿದ್ದ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಈತ ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯನ ಮಗನ ಸಾವಿನ ಬಗ್ಗೆ ಭವಿಷ್ಯ ನುಡಿದಿದ್ದನಂತೆ! ಹದಿನಾರು ಚರಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ’ನೀತಿ ಪ್ರದೀಪ’ವೆಂಬ ಕೃತಿಯನ್ನು ಮಾಘಬ್ರಾಹ್ಮಣನಾದ ವೇತಾಲಭಟ್ಟ ರಚಿಸಿದ್ದನಂತೆ. ಬೇತಾಳನ ಕಥೆಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಆತನೇ ರಚಿಸಿದನೋ ತಿಳಿಯದು. ಸಕಾ ಎಂಬಾತನನ್ನು ಜಯಿಸಿದ್ದ ನೆನಪಿಗೆ ಹೊಸ ಶಕೆಯನ್ನೇ ಆರಂಭಿಸಿದವನು ರಾಜಾ ವಿಕ್ರಮ; ಅದನ್ನೇ ನಾವು ಇಂದಿಗೂ ವಿಕ್ರಮಾರ್ಕ ಶಕೆ ಎನ್ನುತ್ತೇವೆ. ಈಗ ನಾವು ಶ್ರೀವಿಕ್ರಮಾರ್ಕ ಶಕ 2069-70ರಲ್ಲಿದ್ದೇವೆ. ಅಂದರೆ ಇಂದಿಗೆ 2070 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ರಾಜಾ ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯ ಈ ಭರತಖಂಡದಲ್ಲಿ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಸಂಸ್ಥಾನಿಕನಾಗಿ ರಾಜ್ಯಭಾರ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಎಂಬುದು ಖಚಿತಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ಕಾಳಿದಾಸ ಭೋಜರಾಜನ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲೂ ಇದ್ದನಲ್ಲವೇ? ಹಾಗಾದರೆ ಅಂದಿನವರ ಆಯುರ್ಮಾನ ಬಹಳ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಇದ್ದಿರಬೇಕು. ಇಂದಿಗೂ ೧೧೦-೧೩೦ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಬದುಕಿರುವವರು ಇದ್ದಾರಲ್ಲ. ಉತ್ತರಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಾಧುವೊಬ್ಬನಿಗೆ ಆದಾಗಲೇ ಆರುನೂರು ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಅಧಿಕ ಆಯಸ್ಸು ಆಗಿದೆಯಂತೆ. ಅಂತೆಯೇ ಕಾಳಿದಾಸ ಮೊದಲು ವಿಕ್ರಮಾರ್ಕನಲ್ಲಿ ಅಶ್ರಯಪಡೆದಿದ್ದು, ಅವನ ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಭೋಜರಾಜನ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲೂ ಇದ್ದಿರಬೇಕು. ಇತಿಹಾಸ ಸಂಶೋಧಕರಿಗೆ ಇವೆಲ್ಲ ಹೊಸ ಹೊಸ ಸರಕುಗಳಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಸವಾಲನ್ನೊಡ್ಡುತ್ತವೆ.

ಶನಿಪೀಡಿತನಾಗಿ ನಂದಿಶೆಟ್ಟಿಯ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯಪಡೆದಿದ್ದ ರಾಜಾ ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯ ತಾನು ಯಾರು ಎಂಬುದನ್ನು ನಂದಿಶೆಟ್ಟಿಗೆ ಹೇಳಿರಲಿಲ್ಲ. ಕೈಕಾಲುಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ದುರವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಸಹಕಾರವಿಲ್ಲದೇ ಓಡಾಡಲಾಗದ ದೈನ್ಯಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ನಂದಿಶೆಟ್ಟಿಯ ಮನೆಗೆ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುವಂತಾಗಿತ್ತು. ತಿರುಗುವ ಗಾಣದ ನೊಗದಮೇಲೆ ಕುಳಿತ ರಾಜಾವಿಕ್ರಮ ತಾನನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದ ದುಃಖದ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ತನ್ನ ನೋವನ್ನು ಮರೆಯಲು ದೀಪಕರಾಗವನ್ನು ಹಾಡಿದ್ದನಂತೆ. ಹಾಗೆ ಆತ ದೀಪಕರಾಗವನ್ನು ಹಾಡಿದಾಗ ನಂದಿಶೆಟ್ಟಿಯ ಮಹಲಿನಲ್ಲಿ ದೀಪಗಳೆಲ್ಲ ತಂತಾನೇ ಉರಿದವು ಎಂಬುದು ಐತಿಹ್ಯ. ಇಂದಿಗೂ ದೀಪಕರಾಗವಿದೆ; ಆದರೆ ಆ ರಾಗವನ್ನು ಸಂಗೀತಗಾರರು ಯಾಕೋ ಅಷ್ಟಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿಲ್ಲ. ದೀಪಕರಾಗಕ್ಕೆ ಹೊಂದುವ ಪದ್ಯಗಳ ರಚನೆಗಳೂ ಸಹ ತೀರಾ ಕಮ್ಮಿ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನಡೆದಿವೆ. ಪ್ರಸಕ್ತ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಹೆಸರುಮಾಡಿರುವ ಭಾರತೀಯ ಕಲಾವಿದರು ವಿಕ್ರಮಾರ್ಕ ಹಾಡಿದ್ದ ದೀಪಕರಾಗವನ್ನು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಿರಬೇಕೆಂಬುದು ನನ್ನ ಆಗ್ರಹಪೂರ್ವಕ ವಿನಂತಿ.

ದೀಪಕರಾಗವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತ ನಡೆದ ನನಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದು ಒಂದೆರಡು ಹಾಡುಗಾರರ ಹಾಡುಗಳು ಮಾತ್ರ. ಒಬ್ಬರು ಪಂಡಿತ್ ರಾಮ್ ಚತುರ್ ಮಲ್ಲಿಕ್ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ಉಸ್ತಾದ್ ಗುಲಾಮ್ ಮುಸ್ತಾಫಾ ಖಾನ್. ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ಬೆರಳೆಣಿಕೆಯ ಸಂಗೀತಗಾರರು ಅದನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾರೆ. ಯಾಕೆ ನಮ್ಮ ಸಂಗೀತಗಾರರು ಅದನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಿಲ್ಲವೆಂಬುದು ಯಕ್ಷಪ್ರಶ್ನೆ. ಇನ್ನಾದರೂ ದೀಪಕರಾಗವನ್ನು ಊರ್ಜಿತಾವಸ್ಥೆಗೆ ತರಬೇಕು, ತಾವೂ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಮುಂದಿನ ನಮ್ಮ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಅದನ್ನು ಕಲಿಸಿಕೊಡಬೇಕು. ಮೇರುಸದೃಶ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯನ ನೆನಪು ನಮ್ಮೆಲ್ಲರಲ್ಲಿ ಚಿರಸ್ಥಾಯಿಯಾಗಿರುವುದರ ಜೊತೆಜೊತೆಗೆ ಆತ ಹಾಡಿದ ದೀಪಕರಾಗದ ಮೂಲಕ ಆತನಿಗೊಂದು ಗೌರವ ಸಮರ್ಪಣೆ ನಡೆಯುತ್ತಲೇ ಇರಬೇಕು ಎಂಬುದು ನನ್ನ ಅಪೇಕ್ಷೆಯಾಗಿದೆ, ನಮಸ್ಕಾರ.     

ಕಕ್ಷೆ ಸೇರುವ ವರೆಗೆ ಕಾಂತ ಸೆಳೆಯುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ!

ಚಿತ್ರಋಣ : ಅಂತರ್ಜಾಲ 

ಕಕ್ಷೆ ಸೇರುವ ವರೆಗೆ ಕಾಂತ ಸೆಳೆಯುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ!

ಭೂಮಿಯಿಂದ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ನಿಂತಲ್ಲಿಂದ ಮೇಲ್ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಏನನ್ನೇ ಎಸೆದರೂ ಕೆಲವೇ ಸೆಕೆಂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ಮರಳಿ ಭೂಮಿಗೆ ಬರುವುದು ಯಾರಿಗೂ ಯಾರೂ ಹೊಸದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿಕೊಡದ, ತಾನಾಗಿಯೇ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಬರುವ ಸಹಜ ವಿಷಯ. ಹಾಗೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ತಲೆಕೆಡಿಸಿಕೊಂಡವರು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ವಿಶಿಷ್ಟವೆಂದು ಗ್ರಹಿಸಿದವರು ಕೆಲವೇ ಮಂದಿ. ಹಾಗಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಹುಡುಕಿದವರು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು. ಆದರೆ ಭಾರತೀಯ ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ಅದರ ಪರಿವೆ ಮೊದಲೇ ಇದ್ದಿತ್ತು; ಮಡಿಯೆಂದೂ ಮೂಢನಂಬಿಕೆಯೆಂದೂ ಹೀಯಾಳಿಸಲು ಮಾತ್ರ ಕಲಿತ ನಾವು ಅದನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಲೇ ಇಲ್ಲ! ವಸ್ತು ಮೇಲಕ್ಕೆಸೆಯಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಭೂಮಿಯ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣಾ ಬಲ ಅದರಮೇಲೆ ಪ್ರಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ; ನಮ್ಮ ಬಲವನ್ನುಪಯೋಗಿಸಿ ಮೇಲಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಿದ ವಸ್ತುವಿನ ಬಲದ ಪರಿಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕುಸಿತ ಕಂಡಾಗ ಭೂಮಿಯ ಆಕರ್ಷಕ ಬಲದ ಕೈ ಮೇಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಗ ಆ ವಸ್ತು ಕೆಳಕ್ಕೆ ಅಂದರೆ ಭೂಮಿಗೇ ಮರಳಿ ಬರುತ್ತದೆ.

ವಿಜ್ಞಾನಿಯೊಬ್ಬನಿಗೆ ತಲೆಯಮೇಲೆ ಹಣ್ಣುಬಿದ್ದಾಗ ಸೂತ್ರವೊಂದರ ಅರಿವು ಮೂಡಿತ್ತಂತೆ; ಅದೇ ಸೂತ್ರವನ್ನು ಅದಕ್ಕೂ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ನಮ್ಮ ಆರ್ಷೇಯ ಮುನಿಜನರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಹೇಳಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ನಾವು ಗ್ರಹಿಸಿರಲೇ ಇಲ್ಲ! ಹಾಗಾಗಿ ಹೊಸಸೂತ್ರವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಕ್ರೆಡಿಟ್ಟು ಫಾರಿನ್ ವಿಜ್ಞಾನಿಗೆ ಕೊಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಭಾರತೀಯ ವೇದ, ಆಯುರ್ವೇದ, ಯೋಗ ಎಲ್ಲವೂ ಅನುಭವಗಳ ಗಂಟುಗಳು ಎಂಬುದನ್ನು ನಾವು ಮೊದಮೊದಲು ಒಪ್ಪಲೇ ಸಿದ್ಧರಿರಲಿಲ್ಲ; ಯಾಕೆಂದರೆ ಮಧ್ಯಯುಗದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಮಧ್ಯೆ ನುಸುಳಿದ ಮೌಢ್ಯಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಅವಾಂತರಗಳೇ ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣಗಳು ಎನ್ನಬಹುದು. ಭೂಮಿಗೊಂದು ಕಾಂತವಿದೆ, ಆ ಕಾಂತದ ಅಧಿನಿಯಮದಂತೇ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ತಕೆಹಾಕಿ ಮಲಗುವುದರಿಂದ ಮೆಮರಿ ಲಾಸ್ ಆಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ನಮ್ಮ ಪುರಾಣಿಕರು ಗಜಾನನಾವತಾರದ ಕಥೆ ಹೇಳಿದರು; ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ತಲೆಹಾಕಿ ಮಲಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಆನೆಯ ತಲೆಯೇ ಕಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟು ಗಜಮುಖನ ಮುಂಡಕ್ಕೆ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಎಂದು ಹೇಳಿದರು; ಕಥೆಯ ಹಿಂದಿನ ತತ್ವವನ್ನಾಗಲೀ, ತಥ್ಯವನ್ನಾಗಲೀ, ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನಾಗಲೀ ನಾವು ಅವಲೋಕಿಸುವುದಿಲ್ಲ! 

ಸುಜ್ಞಾನವೆನಿಸಿದ ವೇದೋಪನಿಷತ್ತುಗಳು ಪ್ರಸಕ್ತ ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದಲೂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಪೂಜಾದಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲು ಬಳಸುವ ಮಂತ್ರಗಳು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದಲೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಮೇಲಿನ ಕೋಪದಿಂದ, ದ್ವೇಷದಿಂದ ’ವೇದಸುಳ್ಳಾದರೂ ಗಾದೆ ಸುಳ್ಳಾಗದು’ ಎಂಬ ಕುಹಕವನ್ನು ಹೊಸೆಯುತ್ತೇವೆಯೇ ಹೊರತು ಒಳಿತಿನ ಬಗ್ಗೆ ನಮ್ಮ ಗಮನವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೇ ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರೆಂದೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೇ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬರೆದುಕೊಂಡರೆಂದೂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೇ ಮಿಕ್ಕೆಲ್ಲರನ್ನೂ ಹತ್ತಿಕ್ಕಿ ತಾವು ಲಾಭ ಪಡೆದರೆಂದೂ ಆಡಿಕೊಳ್ಳುವ ವರ್ಗ ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದು ಅದನ್ನು ಆಚರಿಸಿದವರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಾಗುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ಸತ್ಯವನ್ನೇ ಮರೆತುಬಿಟ್ಟಿತು. ಸಹಸ್ರಮಾನಗಳ ಕಾಲ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ, ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತವಾಗಿ ಆಚರಿಸಿಕೊಂಡುಬಂದ, ಅನುಸರಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದ, ಕಾಪಿಟ್ಟುಕೊಂಡುಬಂದ ಅನುಭವಗಳ ಗಂಟು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ಲೋಕಕ್ಷೇಮಕರ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಹೆಣೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಅರಸೊತ್ತಿಗೆಯವರಿಗೆ ಗೊತ್ತಿತ್ತು.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣ್ಯವನ್ನೇ ಆಚರಿಸಿಕೊಂಡಿರುವವರಿಗೆ ಹೊಲಕ್ಕೆ ತೆರಳಿ ಕೃಷಿಮಾಡಲಾಗಲೀ, ಅನ್ಯವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಲೀ ಸಮಯವಿರುವುದಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಅವರ ಉಪಜೀವನ ಕಷ್ಟಕರವೆಂಬುದೂ ಆಳರಸರಿಗೆ ಗೊತ್ತಿತ್ತು. ’ರಾಜಾ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ದೇವತಾ’ ಎಂಬಂತೆಯೇ ಅನಾದಿಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ನಮ್ಮ ಮೈಸೂರು ಅರಸರ ಆಡಳ್ತೆಯ ಕಾಲ ಮುಗಿಯುವವರೆಗೂ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ರಾಜಾಶ್ರಯವಿತ್ತು. ಹಾಗಂತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಶ್ರೀಮಂತರೇನೂ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಆಗಬಯಸಲಿಲ್ಲ. ನಾವು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹೇಳುವ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ "ಒಂದಾನೊಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಬಡ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿದ್ದನಂತೆ" ಎಂತಲೇ ಸಹಜವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇವಲ್ಲಾ? ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಶ್ರೀಮಂತನಾಗಿದ್ದರೆ ಕಥೆಯಲ್ಲೂ ಅದರ ಚಹರೆ ಸಿಗಬೇಕಿತ್ತು-ಸಿಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ಬೆರಳೆಣಿಕೆಯ ಜನ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರಿಯೋ ದಿವಾನರೋ ಆಗಿ ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿಗೆ ಲೌಕಿಕವಾಗಿ ಆಡಂಬರದ ಜೀವನವನ್ನು ನಡೆಸಿರಬಹುದು-ಅದನ್ನು ನಾನು ಅಲ್ಲಗಳೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಬಹುತೇಕ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಬಡವರಾಗಿಯೇ ಬದುಕಿದರು. ತಮಗೆ ಬಡತನವೆಂದು ಅವರೆಂದೂ ಕರುಬಲಿಲ್ಲ, ಹಳಹಳಿಸಲಿಲ್ಲ. ದೇವರು ಇಟ್ಟಹಾಗೆ ಇರುವುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರು ಪಾಲಿಸಿಕೊಂಡು ಜೀವನ ಸಾಗಿಸಿದರು. ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಶ್ರೀಮಂತರಾಗಿದ್ದರೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ್ಯವನ್ನು ಆಚರಿಸುವುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ರಾಜಸ ಮನೋವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ತಾವು ವಂಶಪಾರಂಪರಿಕವಾಗಿ ನಂಬಿಬಂದ ಅನುಭವಗಳ ಗಂಟುಗಳ ಸರ್ಪಗಾವಲಿಗಾಗಿ, ಅದರಿಂದ ಮುಂದಿನ ಜನಾಂಗಗಳಿಗೆ ಒಳಿತನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಸಾತ್ವಿಕ ಮನೋವೃತ್ತಿಯನ್ನೇರ್ ಆತುಕೊಂಡರು. ಎಲ್ಲರೊಡನೆ ಹೊರಗೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಬೆರೆತರೆ, ಅವರೊಡನೆ ಜೀವನ ಹಂಚಿಕೊಂಡರೆ ಮೂಲ ವಿಷಯಗಳ ಮೌಲ್ಯ ಕಳೆದುಹೋಗುತ್ತಿತ್ತು; ಅದಕ್ಕೇ ತಮ್ಮದು ’ಮಡಿ’ಯೆಂದರು, ಉಳಿದವರಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರು. ಎಲ್ಲರೊಡನೆ ಬೆರೆತರೆ ಏನಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಜಾತಿಯಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿ ನಾನ್-ವೆಜ್ ತಿನ್ನುತ್ತಾ ’ಬ್ರಾಹ್ಮಣ’ರೆಂದು ಬೋರ್ಡುಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವ ಕೆಲವರಿಂದ ಇಂದು ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ!! ತ್ಯಜಿಸಬೇಕಾದ ವಸ್ತುಗಳು, ತಿನಿಸುಗಳು, ಸುಖೋಪಭೋಗಗಳು, ಅದನ್ನು ಉಪಭೋಗಿಸುತ್ತಿರುವವರ ಅತಿಯಾದ ಸಂಗದಿಂದ, ಸಹ-ವಾಸದಿಂದ, ಸಂಸರ್ಗದಿಂದ ತಮ್ಮನ್ನೂ ಅತ್ತ ಸೆಳೆಯುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಅವರಿಗೆ ಗೊತ್ತಿತ್ತು. ಅದು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ್ಯಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆ ತರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದೂ ಕೂಡ ಗೊತ್ತಿತ್ತು. ಅದೊಂದೇ ಕಾರಣದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಯೇ ವಿನಃ ತಮ್ಮ ಪಂಕ್ತಿಗೆ ಮೃಷ್ಟಾನ್ನವಿರಲಿ ಉಳಿದವರ ಪಂಕ್ತಿಗೆ ಏನೋ ಒಂದಷ್ಟು ಕೂಳಿರಲಿ ಎಂದು ಊಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ-ಇದನ್ನು ಅಂದಿನ ಅರಸರು ಅರಿತಿದ್ದರು. [ವಿಮಾನವನ್ನು ಚಲಾಯಿಸುವ ಪೈಲಟ್ಗೆ ಕೆಲವು ಹಕ್ಕುಬಾಧ್ಯತೆಗಳಿವೆ-ನೀತಿಸಂಹಿತೆಗಳಿವೆ, ಆತ ಎಲ್ಲರೊಟ್ಟಿಗೆ ಬೆರೆಯುವಂತಿಲ್ಲ, ಕೋರ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರೂ ಸಹ ಎಲ್ಲರೊಟ್ಟಿಗೆ ಬೆರೆಯುವಂತಿಲ್ಲ-ಬೆರೆತರೆ ನ್ಯಾಯರಕ್ಷಣೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಇಂದು ನಡೆಯುವ ಉಪದ್ವ್ಯಾಪಗಳನ್ನು ಬಿಡಿ, ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರಜೆಗಳೇ ಜವಾಬ್ದಾರರು.]            

ಹೂಳಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಹೊಲಸು ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಹೊಲಗೇಡಾದ ಸಾಮಾಜಿಕರ ಮನದ ಕಡಲಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೇ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕಬಳಿಸಿದರು ಎಂಬ ಹುನ್ನಾರದ ಹಡಗನ್ನು ತೇಲಿಬಿಟ್ಟವರು ಇಂದಿನ ಕೆಟ್ಟ ಆಳರಸರು. ಇವತ್ತಿನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ-ದೇಶದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರವೇ ತುಂಬಲು ಕಾರಣ ಅಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ್ಯದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವಿಲ್ಲ! ಯಾವುದು ನೀತಿ ಯಾವುದು ಅನೀತಿ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಹೇಳುವ ಪ್ರಬುದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಲ್ಲ. ಸ್ವಾರ್ಥಿಗಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಮನೋಭಾವದಿಂದ ಕೆಲಸಮಾಡುವ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ಬೆರಳೆಣಿಕೆಯಷ್ಟು-ಅಲ್ಲಿ ಅಂಥವರ ಮಾತಿಗೆ ಬೆಲೆಯೇ ಇಲ್ಲ! ಇದು ಇಂದಿನ ಯುಗಧರ್ಮ. ಮೌಲ್ಯಗಳ, ಅನುಭವಗಳ ಗಂಟುಗಳನ್ನು ಮಡಿಯೆಂಬ ಪಾರಂಪರಿಕ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಕಾಪಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಮರ್ಯಾದೆಯ ಜೀವನ ನಡೆಸುವುದಕ್ಕೆ ಆಳರಸರು ಬಿಡುತ್ತಿಲ್ಲ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ರಾಜಾಶ್ರಯವಂತೂ ಇಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅವರಪಾಡಿಗೆ ಅವರಿದ್ದರೂ ಸಹ ಅವರ ವಿರುದ್ಧದ ಕೂಗು ಮಾತ್ರ ನಿಲ್ಲಲೇರ್ ಇಲ್ಲ.

ಹೋಮ-ಹವನಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸಿವುದು ವೇಸ್ಟು ಎಂಬವರೆಷ್ಟು, ಮೈಬಗ್ಗಿಸಿ ಕೆಲಸಮಾಡಲಾಗದೇ ದಾನ ಕೇಳುತ್ತಾರೆ ಎಂಬವರೆಷ್ಟು, ಪೂಜೆ-ಆರತಿಮಾಡಿ ದಕ್ಷಿಣೆಗೆ ಕೈಯ್ಯೊಡ್ಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ದೂರುವವರೆಷ್ಟು ಅಲ್ಲವೇ? ಎಲ್ಲಾ ವೃತ್ತಿಗಳಂತೇ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡಿ ಪುರಕ್ಕೆ ಹಿತವಾದ ಕೆಲಸ-ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಡಲು ಪುರೋಹಿತರಾಗಿರುವವರಿಗೆ ಉಪಜೀವನವಿದೆ, ಸಂಸಾರವಿದೆ, ಹೆಂಡತಿ-ಮಕ್ಕಳು ಇದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಸಮಾಜಯಾಕೆ ಗಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ? ರಾಜಾಶ್ರಯ ತಪ್ಪಿದ ನಂತರ ಉಪಜೀವನ ಕಷ್ಟವೆಂದು ಬಗೆದು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ್ಯವನ್ನೇ ತೊರೆದು ಅನ್ಯವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡ ಅದೆಷ್ಟು ಬ್ರಾಹ್ಮಣಜಾತಿಯವರು ಇಂದಿಲ್ಲ? ಒಂದೊಮ್ಮೆ ಅಖಂಡ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ್ಯವನ್ನೇ ತೊರೆದರೆ ಭಾರತೀಯರು ಶಾಂತಿಯನ್ನರಸಿ, ಸುಭಿಕ್ಷ-ಸಮೃದ್ಧಿಗಳನ್ನರಸಿ ಬೇರಾವ ದೇಶಗಳತ್ತಲೋ ಮುಖಮಾಡಿ ಹುಡುಕಬೇಕಾದೀತು.[ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಹಾಗಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಇರುವುದರಲ್ಲೇ ಸಮಾಧಾನ ಪಟ್ಟುಕೊಳ್ಳೋಣ]ಇಡೀ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಶಾಂತದೇಶವೆಂದರೆ ಭಾರತಮಾತ್ರ ಎಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪುತ್ತೀರೇ? ಹೌದಲ್ಲವೇ? ಹಾಗಿದ್ದರೆ ಭಾರತಮಾತ್ರವೇ ಅತ್ಯಂತ ಶಾಂತ, ಸಮೃದ್ಧ ದೇಶವಗಲು ಕಾರಣವನ್ನು ಯಾರಾದರೂ ಹುಡುಕಿದಿರೇ? ಇಲ್ಲ. ಭಾರತಕ್ಕೆ ನಮ್ಮ ಮನುಕುಲದ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಆವಿರ್ಭವಿಸಿದ್ದ ಋಷಿಮುನಿಗಳ ಅನುಭವಗಳ ಬೆಂಬಲವಿದೆ, ಅವರು ನಡೆಸಿದ್ದ ಘೋರ ತಪಸ್ಸಿನ ಪರಿಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯರು ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೂ ಸುಭಿಕ್ಷದಿಂದಿರಬೇಕೆಂಬ ಸಂಕಲ್ಪವಿದೆ, ಹಂಬಲವಿದೆ. ಅವರ ಸಂತತಿಗಳ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವೇ ಆನಾದಿಯಿಂದ ರಾಜರುಗಳ ಆಳ್ವಿಕೆಯನ್ನು ಸರಿದಾರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸುತ್ತಿತ್ತು. ಇಂದು ಅದಿಲ್ಲ, ಹೀಗಾಗಿ ಭ್ರಷ್ಟರು ಎಲ್ಲೆಡೆಯೂ ತುಂಬಿದ್ದಾರೆ.

ಯಾವುದೇ ರಂಗದಲ್ಲೂ ಔನ್ನತ್ಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವವರೆಗೆ ಸಮಾಜ ಕಾಲೆಳೆಯುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಔನ್ನತ್ಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದಮೇಲೆ ಕಾಳೆಳೆಯುವವರು ಸುಸ್ತಾಗಿ ತಂತಾನೇ ಕೈಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಉಪಗ್ರಹವನ್ನು ಕಕ್ಷೆಗೆ ಸೇರಿಸುವವರೆಗೆ ತಯಾರಿಸಿದ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಪಡುವ ಪಾಡು ದೇವರಿಗೇ ಗೊತ್ತು. ಉಪಗ್ರಹ ನಡುದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಟ್ಟರೆ, ಹಿಂದುರಿಗಿದರೆ, ಬಿದ್ದುಹೋದರೆ ಸಮಾಜದ ನಿಂದನೆಯನ್ನು ಮುಂದಾದ ಆ ಜನ ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು; ಆದರೂ ಅವರು ಉಪಗ್ರಹಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಕಕ್ಷೆಗೆ ಹಾರಿಬಿಡುವುದು ಸಮಾಜದ ಒಳಿತಿಗಾಗಿ, ಅನುಕೂಲಕ್ಕಾಗಿ. ಮೊಬೈಲಿನಿಂದ ಹಿಂದಿದು ವಿಮಾನಯಾನ, ಗಗನಯಾನದವರೆಗೆ ಇಂದು ನಾವು ಪಡೆದ ಸಕಲ ಸೌಲತ್ತುಗಳ ಹಿಂದೆ ಲಕ್ಷಾಂತರ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಲೌಕಿಕ ಪರಿಶ್ರಮವಿದೆ; ಅದಕ್ಕೆ ಮುನ್ನವೇ ಮೂಲಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಋಷಿಗಳ ಜಪ-ತಪ-ಉಪವಾಸಾದಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಅಲೌಕಿಕ ಪರಿಶ್ರಮವಿದೆ. ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದ್ದನ್ನು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೂ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವನ್ನು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅರಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ತಮ್ಮ ಸಂತತಿಗೆಂದೂ ಸುಳ್ಳನ್ನು ಹೇಳುವ ಇರಾದೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಪಾಲಕರಿಗೆ ಇರಲಿಕ್ಕಿಲ್ಲವಲ್ಲಾ? ಅದರಂತೆಯೇ ಮುನಿಜನರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಸುಳ್ಳುಕಂತೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ-ಕಟ್ಟಿಕೊಟ್ಟು ಹೋಗುವ ಅಗತ್ಯತೆ ಇರಲಿಲ್ಲ; ಅಂತಹ ಋಷಿಗಳು ಕಂಡಿದ್ದೆಲ್ಲವೂ ಸತ್ಯ, ಅದನ್ನು ನಾವು ಕಾಣಲಾಗದ್ದೂ ಸತ್ಯ. ಎವರೆಸ್ಟ್ ಏರಲಾಗದ ಮಂದಿ ಊರ ಪಕ್ಕದ ಬೆಟ್ಟವನ್ನೇರಿ "ಓಹೊ ಇಷ್ಟೇ ಬಿಡು, ಇದಕ್ಕಿಂತಾ ಬೇರೆ ಇನ್ನೇನಿರಲು ಸಾಧ್ಯ?" ಎಂದು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವೇ ಸಮಾಧಾನಿಸಿಕೊಂಡಂತೇ ಬಲಹೀನರಾದ ನಾವು ನಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರನ್ನು ನಮ್ಮ ಮಟ್ಟಕ್ಕೇ ಅಳೆದುಬಿಟ್ಟೆವು. ಅಷ್ಟಕ್ಕೇ ಮುಗಿಯಲಿಲ್ಲ, ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದರಲ್ಲಿ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಮುಂದಾಗಿ ’ಬುದ್ಧಿಜೀವಿ’ಗಳಾಗಿಬಿಟ್ಟೆವು.[’ಬುದ್ಧಿಜೀವಿ’ ಪದಕ್ಕೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ’ಅನಂತಮೂರ್ತಿ’ಗಳಾಗಿಬಿಟ್ಟೆವು ಎಂದುಕೊಂಡರೂ ಸರಿಯೇ] ಹಾರುವ ಮೊಲಕ್ಕಿರುವುದು ನಾಲ್ಕುಕಾಲು, ಆದರೆ ಅನಂತಮೂರ್ತಿಗಳಂಥವರಿಗೆ ಲೆಕ್ಕಕ್ಕೆ ಸಿಗುವುದು ಮೂರೇಕಾಲು! ನಾಲ್ಕನೇ ಕಾಲನ್ನು ಕಾಣದವರು ಸುಳ್ಳನ್ನೇ ಸತ್ಯವೆಂದು ಬೋಧಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಸಮಾಜಘಾತುಕತನದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತಾರೆ.    

ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಬಯಸುವವರೂ ಕೂಡ ಭುವಿಯ ಕಕ್ಷೆಯಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ಋಷಿಜನ ಸಾರಿದರು. ಮೋಹ ಕ್ಷಯಗೊಳ್ಳುವುದೇ ಮೋಕ್ಷ. ನಾನು ಎಂಬ ನನ್ನದೇಹದ ಮೇಲಿನ ಮೋಹ, ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿ, ನನ್ನ ಪ್ರೇಯಸಿ, ನನ್ನ ರೂಪಸಿ, ನನ್ನ ಮಗ, ನನ್ನ ಮಕ್ಕಳು, ನನ್ನ ಕಾರು, ನನ್ನ ಬಂಗಲೆ ಎಂಬೀ ಮೊದಲಾದ ಮೋಹ ನಮ್ಮನ್ನು ಸೆಳೆಯುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ. ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಬಿಎಂಡಬ್ಲ್ಯೂ ಕಾರಿದ್ದರೆ ನನಗೆ ಕೊಡುತ್ತೀರೋ? ನಿಮಗೆ ಯಥೇಚ್ಛವಾಗಿ ಬಳಕೆಮಾಡುವಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೆ ನನಗೆ ಹಳತೊಂದನ್ನು ಕರುಣಿಸಲು ನೀವು ರೆಡಿಯಾಗಬಹುದಷ್ಟೆ. ನೀವು ಕೋಟ್ಯಂತರ ಹಣ ವ್ಯಯಿಸಿ ಬಂಗಲೆ ಕಟ್ಟಿದ್ದೀರಿ, ಏನೂ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳದೇ ಅದರ ಮಾಲೀಕತ್ವವನ್ನು ನನಗೆ ಕೊಟ್ಟುಬಿಡಿ? ಸುತರಾಂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಅಲ್ಲವೇ? ಹೆಜ್ಜೆಹೆಜ್ಜೆಯಲ್ಲೂ ಮೋಹವನ್ನೇ ಆತುಕೊಂಡಿರುವ ನಾವು ಮೋಹದ ಪರಿಧಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಾ ಸ್ವಜನ-ಸ್ವಜಾತಿ, ಮತ, ಧರ್ಮ ಹೀಗೇ ಕವರೇಜ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ. ಆರ್ಥಿಕ ಅನುಕೂಲಕ್ಕಾಗಿ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಭದ್ರತೆಗಾಗಿ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಸ್ವಾಮಿಯೊಬ್ಬನನ್ನು ಪೀಠಕೊಟ್ಟು ಕೂರಿಸುತ್ತೇವೆ. ಸ್ವಾಮಿಯಾಗುವವನಿಗೆ ಅವನ ಪೂರ್ವಾಪರಗಳೇ ಸರಿಯಾಗಿ ಗೊತ್ತಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಏನು ಮಾಡಬೇಕೆಂಬುದೂ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ, ವೇದ-ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಾಗಲೀ ಅದಕ್ಕಿಂತಾ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಂನ್ಯಾಸಧರ್ಮದ ಸಂಹಿತೆಗಳಾಗಲೀ ಗೊತ್ತಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಪೀಠದಲ್ಲಿ ಕೂತ ಸ್ವಾಮಿ ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಬಂದುನಿಂತ ಪ್ರಾಯದ ಹುಡುಗಿಗೆ ಕಣ್ಣುಹೊಡೆಯುತ್ತಾನೆ, ಕತ್ತಲರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಸಾರಿಗಳಿಗಿಂತ ಅಧಿಕವಾಗಿ ಹಲವಾರು ಹೆಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಕಾಮಕ್ಕೆ ಕಬಳಿಸುತ್ತಾನೆ! ಹಗಲುವೇಷಧಾರಿಗಳು ಪಾತ್ರನಿರ್ವಹಿಸಿದಂತೇ ಬೆಳಗಾದೊಡನೆಯೇ ಪೀಠ-ಕಾವಿಬಟ್ಟೆ-ಜಾತಿಜನ-ಜೈಕಾರ-ವಿಧಾನಸೌಧಕ್ಕೆ ಮುತ್ತಿಗೆ ಈ ಥರದ ಚಲಾವಣೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಹಾಗಾದರೆ ಸ್ವಾಮಿಯಾದವನು ಮೀಸಲಾತಿ ಕಾಯುವ ಕೆಲಸದವನೇ? ಹೌದೆನ್ನುತ್ತದೆ ಕಳೆದ ದಶಕದ ಇತಿಹಾಸ! ಲೌಕಿಕ ವ್ಯಾಮೋಹವನ್ನು ಕಳಚಿಕೊಂಡು/ಕ್ಷಯಿಸಿಕೊಂಡು ಭೂಕಕ್ಷೆಯಿಂದ ಅಲೌಕಿಕವಾಗಿ ಉಡಾವಣೆಗೊಂಡರೆ ಮಾತ್ರ ನಾವು ಮೋಕ್ಷ ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯ. ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ ಮೋಹವೆಂಬ ಕಾಂತ ನಮ್ಮನ್ನು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಸೆಳೆಯುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ.

ಉಪಗ್ರಹ ಕಕ್ಷೆಗೆ ಸೇರಿದಮೇಲೆ ಜನ ಚಪ್ಪಾಳೆ ತಟ್ಟುತ್ತಾರೆ. ಒಂದಷ್ಟು ಜನ ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ, ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಿಗೆ ಹಾರ-ತುರಾಯಿ ಹಾಕುತ್ತಾರೆ ಹೇಗೋ ಹಾಗೆಯೇ ಉನ್ನತಿಗೇರಿದಾಗ ಸಮಾಜದ ಬಹುತೇಕರು ಉನ್ನತನಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಜಯಕಾರ ಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ಉನ್ನತಿಗೇರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಾಗ ಉನ್ನತಿಯ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಖರೀದಿಸಬಹುದೆಂದು ಕೆಲವು ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ! ಆದರೆ ಉನ್ನತಿಯ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಖರೀದಿಸಿದ ಕ್ಷಣದಿಂದ ಆತ್ಮಬಲ ಕುಗ್ಗುತ್ತದೆ; ಆತ್ಮ ಜರಿಯತೊಡಗುತ್ತದೆ "ಯಾಕಯ್ಯಾ? ಅರ್ಹವಲ್ಲದ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಖರೀದಿಯಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಂಡೆಯಲ್ಲಾ ನಿಜಕ್ಕೂ ನೀನದಕ್ಕೆ ಅರ್ಹನೇ?"--ಈ ದ್ವಂದ್ವಗಳು ಕೊನೆಯುಸಿರಿನ ತನಕ ಸಾಯುವುದಿಲ್ಲ! ಭಂಡತನದಿಂದ ಅದನ್ನು ಬಡಿದು ಮಲಗಿಸಿದರೂ ಮತ್ತೆ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಆತ್ಮ ಮೇಲೆದ್ದು ಕೇಳುತ್ತದೆ:"ಯಾಕಯ್ಯಾ? ಅರ್ಹವಲ್ಲದ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಖರೀದಿಯಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಂಡೆಯಲ್ಲಾ ನಿಜಕ್ಕೂ ನೀನದಕ್ಕೆ ಅರ್ಹನೇ?" ಲೌಕಿಕವಾಗಿ ಹೊರಗೆ ಅಂಧಾಭಿಮಾನಿಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಸ್ವಾರ್ಥಿಗಳು ಹಾರ-ತುರಾಯಿಗಳನ್ನು ಹಾಕುತ್ತಾರೆ, ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಸಭೆ-ಸಮಾರಂಭಗಳ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸೀಟು ಸಿಗುತ್ತದೆ, ಭ್ರಷ್ಟ ಆಳರಸರು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಗೌರವಿಸುತ್ತಾರೆ-ಎಲ್ಲವೂ ಹೌದು, ಆದರೆ ಪ್ರತೀನಿತ್ಯ ಒಳಗಿರುವಾತ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಕೇಳುತ್ತಾನೆ: "ಯಾಕಯ್ಯಾ? ಅರ್ಹವಲ್ಲದ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಖರೀದಿಯಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಂಡೆಯಲ್ಲಾ ನಿಜಕ್ಕೂ ನೀನದಕ್ಕೆ ಅರ್ಹನೇ?" ಹೀಗಾಗಿ ಖರೀದಿಸಿದ ಗೌರವ ಆತ್ಮ ಘಾತುಕವಾಗಿ ಮೋಹವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ, ಲೌಕಿಕವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿನ ಕಕ್ಷೆಗೇ ಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ.

ಯಾವುದನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು, ಯಾವುದನ್ನು ಮಾಡಬಾರದು, ಯಾವುದನ್ನು ಮಾಡುವುದರಿಂದ ತನಗೂ ಮತ್ತು ಲೋಕಕ್ಕೂ  ಒಳಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ನಮ್ಮ ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿಹೋದರು. ’ಲೋಕಹಿತಂ ಮಮಕರಣೀಯಂ’-ನನ್ನ ಕರಣಗಳಿಂದ, ನನ್ನ ಆಚರಣೆಗಳಿಂದ, ನನ್ನ ಜೀವನ ಧಾರಣೆಯಿಂದ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಹಿತವಾಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎನ್ನುತ್ತದೆ ಸನಾತನ ಜೀವನಧರ್ಮ. ಯಾರನ್ನೋ ಪರಿವರ್ತಿಸು, ಪರಿವರ್ತಿತರಾಗದ ಕಾಫಿರ್ ರನ್ನು ಬಾಂಬುಗಳನ್ನು ಹಾಕುವ ಮೂಲಕ ಬೆದರಿಸು ಪರಿವರ್ತಿಸು, ಕೊಲೆ-ಸುಲಿಗೆ-ಅತ್ಯಾಚಾರ-ಜಿಹಾದ್-ಅಪಚಾರಗಳ ಮೂಲಕ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸಿ ಘಾಸಿಗೊಳಿಸಿ ಪರಿವರ್ತಿಸು-ಎಂದು ಸನಾತನ ಜೀವನಧರ್ಮ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂಥಾದ್ದಕ್ಕೆ ಆಸ್ಪದವನ್ನೂ ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ. ತಾನು ಬದುಕುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಇತರರಿಗೆ ಏನೂ ತೊಂದರೆಯಾಗದಂತೇ ತಾನು ಬದುಕುವ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಸನಾತನತೆ ಹೇಳಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಸನಾತನ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಅರಿಯಲಾಗದ ದುರ್ಬಲ ಮನಸ್ಕರು ಜಾತೀಯತೆಯ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ತೇಲುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವರು ಅನ್ಯಮತಗಳಲ್ಲಿನ ಮಾನೆಟರಿ ಬೆನಿಫಿಟ್ ಕಂಡು ಬಿಸಿಲ್ಗುದುರೆಯ ಬೆನ್ನೇರಿ ಅದಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಭಾರತೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಅರಿತರೆ ಜೀವನ ದುರ್ಭರವೆನಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ. ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನೇ ಮೈಲಿಗೆಮಾಡಲು ಮುಂದಾದ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳ ಉದ್ಘೋಷಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಲ ಜೀವನಕ್ರಮದ ರಹದಾರಿ ತಪ್ಪಿಹೋಗಿದೆ.    

ಸನಾತನತೆ ಕರೆಕೊಡುತ್ತದೆ:"ಮನುಜ, ನಿನಲ್ಲಿಯೇ ಇರುವ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಪ್ರತಿಭೆಯಿಂದ ನಿನ್ನ ಕಕ್ಷೆಗೆ ನೀನು ಸೇರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸು. ಕಕ್ಷೆಗೆ ಸೇರುವ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಬರುವ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ, ಅದನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸಹಿಸಿ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನಿವಾರಿಸಿ ಜೀರ್ಣಿಸಿಕೊಂಡು ಸಾಧನೆಮಾಡು. ಸಾಧನೆಯಿಂದಲಷ್ಟೇ ಕಕ್ಷೆಯನ್ನು ತಲ್ಪಲು ಸಾಧ್ಯ, ಗಮ್ಯವನ್ನು ತಲ್ಪಲು ಸಾಧ್ಯ. ಸಾಧಿಸುವವರೆಗೂ ಸಮಾಜದ ಕೀಳುಜನ ನಿನ್ನ ಕಾಲೆಳೆಯುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತಾರೆ. ನಿನ್ನಲ್ಲಿನ ಬಲ ವೃದ್ಧಿಸಿದಾಗ, ನಿನ್ನಲ್ಲಿನ ತೇಜಃಪುಂಜ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದಾಗ, ಅವರ ಕಾಲೆಳೆತಗಳಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಕಕ್ಷೆಗೆ ನೀರು ಸೇರುತ್ತೀಯೆ, ನಿನ್ನ ಗುರಿಯನ್ನು ನೀನು ತಲ್ಪುತ್ತೀಯೆ."

ರಾಮನ ಗುರಿ ರಾವಣನ ವಧೆ ಮಾಡುವುದಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಅನ್ಯಾಯವನ್ನು ಅಧರ್ಮವನ್ನು ವಧೆಮಾಡುವುದಾಗಿತ್ತು. ಕೃಷ್ಣನ ಗುರಿ ಕೌರವನ ವಧೆಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಧರ್ಮಸಂಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಇಂದಿನ ಕಲುಷಿತ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಮಧ್ಯೆ ರಾವಣನನ್ನೂ ಕೌರವನನ್ನೂ ಹೊಗಳುವ ಜನ ಇದ್ದಾರೆ! ಅಂತಹ ಹೆಸರುಗಳನ್ನೇ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ವಿಜೃಂಭಿಸುವವರಿದ್ದಾರೆ. ಭೀಷ್ಮ-ಕರ್ಣರಂತಹ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿ ಭಾರತಕಥೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸರು ತಪ್ಪುಮಾಡಿದರೆಂದು ದೂಷಿಸುವ ದುಶ್ಶಾಸನರಿದ್ದಾರೆ; "ವ್ಯಾಸರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಾಗಿದ್ದರು-ಅದಕ್ಕೇ ಹಾಗೆ ಬರೆದರು" ಎಂದು ವದಂತಿ ಹಬ್ಬಿಸುವ ಧೂರ್ತರಿದ್ದಾರೆ! ಪಾತ್ರಗಳ ಔಚಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಪಾತ್ರಗಳ ಹುಟ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣಗಳು ಲಭ್ಯವಿದ್ದರೂ ಪೂರ್ಣಕಥೆಯನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಅನೇಕರಿಗೆ ಸಮಯವಿಲ್ಲ. ರಾಮ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣರು ಕಕ್ಷೆಗೆ ಸೇರಲು ಅವರಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಭೆಯೇ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು; ಅವರು ಅನುಸರಿಸಿದ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ಮಾರ್ಗ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ಕಾಲೆಳೆಯುವ ಜನ ಅಂದೂ ಇದ್ದರು, ಆದರೆ ಜೀವನಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಅರಿತ ಮಹನೀಯರು ಹೆಚ್ಚಿನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದರು. ನಾವಿಂದು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು: ನಮ್ಮಲ್ಲಿಯೇ ರಾಮನಿದ್ದಾನೆ, ನಮ್ಮಲ್ಲಿಯೇ ಕೃಷ್ಣನೂ ಇದ್ದಾನೆ, ಅಂತಹ ಮಹನೀಯರು ತುಳಿದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಆದರ್ಶಗಳನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸಿ ಬಲವನ್ನು ಗಳಿಸಬೇಕು, ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಗಳಿಸಬೇಕು, ಆಗ ಕಕ್ಷೆ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ! ಹಾರ-ತುರಾಯಿ ಯಾವುದೂ ಬೇಡ, ಅಲೌಕಿಕವಾದ ಆನಂದ, ತೃಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಅನನ್ಯಭಾವ ನಮ್ಮದಾದರೆ ಅಂತಹ ದೊಡ್ಡ ಗೌರವ ಇನ್ನಾವುದಿರಲು ಸಾಧ್ಯ? ಕಾಲೆಳೆತಕ್ಕೆ ಹೆದರಬೇಡಿ; ಕಕ್ಷೆಯ ಕಡೆಗೆ ತೆರಳದೇ ಇರಬೇಡಿ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೆಲುವಿನ ಕಕ್ಷೆ ಸಿಗಲಿ, ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುಭಿಕ್ಷವಾಗಲಿ, ಲೋಕಕ್ಕೆ ಹಿತವಾಗಲಿ. ಶುಭದಿನ.   

      

ಪ್ರತೀ ಸರ್ತಿ ಎದುರಾದಾಗಲೂ ಹೊಸದಾಗಿ ಪರಿಚಿತರಾದ ತಾಜಾತನವಿದ್ದರೆ ವಿಶ್ವಾಸವಿದೆಯೆಂದೇ ಅರ್ಥ!

ಚಿತ್ರಋಣ: ಅಂತರ್ಜಾಲ 

ಪ್ರತೀ ಸರ್ತಿ ಎದುರಾದಾಗಲೂ ಹೊಸದಾಗಿ ಪರಿಚಿತರಾದ ತಾಜಾತನವಿದ್ದರೆ ವಿಶ್ವಾಸವಿದೆಯೆಂದೇ ಅರ್ಥ!

ಸ್ವರರಾಗಗೀತಿಗಳು ನಾಟ್ಯಾಭಿನೀತಿಗಳು

ಕರೆದೇಳಿಸುವುವು ಮನಸಿನಲಿ ನಿದ್ರಿಸುವಾ

ಪರಿಪರಿಯ ಭಾವಗಳ ಗೂಢಸ್ವಭಾವಗಳ

ಪರಮೇಷ್ಠಿ ಟೀಕುಕಲೆ-ಮಂಕುತಿಮ್ಮ

ಮುಂಗಾರಿನ ಹಂಗಾಮು ಹಿಂಗಾರಿನವರೆಗೂ ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡಂತೇ, ಸುರಿಯುತ್ತಿರುವ ಮಳೆಯಲ್ಲೂ ಜನ ಜಾಗವಿಲ್ಲದೇ ನಿಂತು ನೋಡುವಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಜಮಾಯಿಸಿದ್ದರು!  ಬೆಂಗಳೂರು-ಮಲ್ಲೇಶ್ವರದ ಸೇವಾಸದನದಲ್ಲಿ ಮೊನ್ನೆ ಶನಿವಾರ 03.08.2013ರಂದು ಸಾಯಂಕಾಲ ಆರರಿಂದ ಒಂಬತ್ತರ ವರೆಗೆ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ರಾಗಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಡೆಸಿಕೊಟ್ಟವರು ಶತಾವಧಾನಿ ಗಣೇಶ್. ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಸುಶ್ರಾವ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದವರು ವಿದುಷಿ ರಂಜನಿ ವಾಸುಕಿ. ಎಪ್ಪತ್ತೆರಡು ಮೇಳಕರ್ತ ರಾಗಗಳ ಹುಟ್ಟಿನ ಬಗೆಗೆ ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾ, ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟು, ಶೈಶವ, ಯೌವ್ವನ, ಮುಪ್ಪು, ಮರಣಗಳ ವರೆಗೆ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿ ಯಾವಯಾವ ರಾಗಗಳ ಬಳಕೆ ಆಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಿದ ಶೈಲಿ ಬಹಳ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿತ್ತು. ಆಯುರ್ವೇದ ವೈದ್ಯರು ವಾತ-ಪಿತ್ತ-ಕಫ ಈ ಮೂರು ದೇಹ ಪ್ರಕೃತಿಯವರು ಇರುತ್ತಾರೆ ಎಂದರೆ ನಮ್ಮಬಗ್ಗೆ ನಾವು ಅಳೆಯತೊಡಗಿದಾಗ ನಾವು ಯಾವ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿದವರು ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ಕಷ್ಟ! ಯಾಕೆಂದರೆ ವಾತ-ಪಿತ್ತ-ಕಫಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದು ಅಂಶ ಅತಿಯಾಗಿದ್ದು ಮಿಕ್ಕುಳಿದವು ಕಮ್ಮಿಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತವೆ. ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮೂಲ ಸ್ವರ-ರಾಗಗಳ ಗೃಹಬದಲಾಣೆಯಿಂದ ಮತ್ತು ಹೊಸಹೊಸ ಮಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದರಿಂದ ಹೇಗೆ ಹೊಸಹೊಸ ರಾಗಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು ಎಂಬುದು ಸಂಗೀತ ವಿದ್ವಾಂಸರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಗೊತ್ತೇ ಹೊರತು ಅವುಗಳ ವಿಭಜನೆ ಮತ್ತು ಮೂಲ ಚಹರೆಯನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವ ಕೆಲಸ ಮಿಕ್ಕವರಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಸ್ವತಃ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಬಲ್ಲ ಗಣೇಶರು ಅವುಗಳನ್ನು ಎಳೆಯೆಳೆಯಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿ ತೋರಿಸಬಲ್ಲರು! ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಬಹಳ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸಂಪನ್ನವಾಯ್ತು.     

ಅತ್ಯಂತದುತ್ಕಟದ ಸನ್ನಿವೇರ್ಶಗಳ ಭರ

ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷದರ್ಶನದಿನಲ್ಲದೆಂತಹುದು?

ಪುಸ್ತಕದ ಚಿತ್ರದಿಂದೂಹಿಪೆಯ ಹಿಮಗಿರಿಯ

ವಿಸ್ತಾರದದ್ಭುತವ?-ಮಂಕುತಿಮ್ಮ

ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ತರುವಾಯ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಶತಾವಧಾನಿಗಳು ಹೇಳಿದ[ಈ ಲೇಖನದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾದ]ಮಾತು ಅನುಭವದ ಮೂಸೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ್ದಲ್ಲವೇ ಎನಿಸಿತು. ಡಾ|ರಾ.ಗಣೇಶರ-ನನ್ನ ನೇರ ಪರಿಚಯವಾಗಿದ್ದು ೧೯೯೭ರಲ್ಲಿ. ಅಲ್ಲಿಂದೀಚೆಗೆ ಅದೆಷ್ಟೋ ಸರ್ತಿ ನಾನು ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಲೇ ಇದ್ದೇನೆ. ವೈಯ್ಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನದ ತಮ್ಮ ಕಷ್ಟಗಳೇನೇ ಇದ್ದರೂ ಮನೆಯ ಹಿರಿಯಣ್ಣನಿಗಿಂತ ತುಸು ಗಾಢವಾದ ಆಪ್ತ ಮಾತುಗಳು ಹೊರಬರುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತವೆ. ಕೇವಲ ಕಾಟಾಚಾರಕ್ಕಾಗಿ ಕೇಳದೇ, ಕರುಳಿನಾಳದಿಂದ "ಎಲ್ಲಾ ಕ್ಷೇಮವೇ?" ಎಂದು ಅವರು ಪ್ರತೀ ಸರ್ತಿ [ನಾನು ಅವರಲ್ಲಿ ಕೇಳದಿದ್ದರೂ] ನನ್ನಲ್ಲಿ ಕೇಳುತ್ತಾರೆ! ಗಣೇಶರ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಹಲವು ಸಾವಿರ ಜನರಿಗೆ ಎಲ್ಲರಲ್ಲೂ ಗಣೇಶರ ಬಗ್ಗೆ ಇದೇ ಅನಿಸಿಕೆ ಇರುವುದು ವಿಶೇರ್ಷ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟ. ಹದಿನೇಳು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನಾವು ಅನೇಕಾವರ್ತಿ ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ ಇದಕ್ಕೆ ಚ್ಯುತಿಯಿಲ್ಲ; ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರತೀ ಸಲದ ಮಾತುಕತೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೋ ಹೊಸ ಅಂಶವನ್ನು ಅವರಿಂದ ಕಲಿತುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ. ಪರಿಚಿತರಾದಮೇಲೆ ಬಹುಕಾಲ ಅದೇ ತಾಜಾತನ ಇರುವುದು ಕಷ್ಟ-ಜಗತ್ತಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಯಮ ಅದು.

ತರಣಿದರ್ಶನಕಿಂತ ಕಿರಣಾನುಭವ ಸುಲಭ

ಪರಮಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕಿಂತ ಸರಿಯುದಾಹರಣೆ

ಪರಮತತ್ತ್ವವ ಕಂಡ ಗುರುವನರಸುವುದೆಲ್ಲಿ?

ದೊರೆತಂದು ನೀಂ ಧನ್ಯ-ಮಂಕುತಿಮ್ಮ

ಖ್ಯಾತನಾಮರೊಡನೆ ಸಂಭಾಷಿಸುವುದು, ಪರಿಚಯ ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಅವರ-ನಮ್ಮ ನಡುವೆ ಬಹಳ ಸ್ನೇಹವಿದೆ ಎಂದು ಇತರರಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಾದ ನಮಗೆ ಸಹಜವೇ; ಅಂಥವರ ಸ್ನೇಹಿಗಳು ಎಂದು ತೋರಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ನಮ್ಮ ’ತೂಕ’ ಜಾಸ್ತಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದು ಅಡಕವಾಗಿರುವ ಅಂಶ. ಎಲ್ಲರೂ ಇದೇ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧರ ಹೆಸರನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ಮಾತ್ರ ಸುಳ್ಳು; ಕೆಲವರಲ್ಲಿ ಸಹಜವಾಗಿ ಉಕ್ಕಿ ಹರಿವ ಪ್ರೀತಿಯೂ ಸಹ ಹಾಗೆ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ಪ್ರಸಿದ್ಧರೆಲ್ಲರೂ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಲಭ್ಯರೋ ಸ್ನೇಹಿತರೋ ಆಗಿರಬೇಕಾದ ನಿಯಮವೇನಿಲ್ಲ. ಪ್ರಸಿದ್ಧರು ತಮ್ಮ ಅಭಿಮಾನೀ ಬಳಗವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಲುವಾಗಿ ಹಾಗೊಮ್ಮೆ ಕೆಲವರನ್ನು ಸ್ನೇಹಿತರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿರಲೂ ಸಾಕು. ಆದರೆ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಹರಿಕಾರರಿಗೆ ಈ ಲೌಕಿಕ ಕಾರಣಗಳು ಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಗಣೇಶರ ಪರಿಚಯಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಗಣೇಶರ ಪ್ರೌಢಿಮೆಯ ಬಗ್ಗೆ ನಾನು ನಂಬಿರಲೂ ಇಲ್ಲ, ಒಪ್ಪಿರಲೂ ಇಲ್ಲ! ಅವರೊಡನೆ ಸಂಭಾಷಿಸಿದ ಮೇಲೆ, ಅವರ ಕಾರ್ಯವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಅರಿತುಕೊಂಡಮೇಲೆ, ಅವರ ಅಧ್ಯಯನ ಸಾಗರದ ಆಳಗಲ ಅಳೆಯದಾದಮೇಲೆ, ಅವರ ನೆನಪಿನ ಅಗಾಧತೆಯ ಸುಳಿಗೆ ಸಿಲುಕಿದ ಮೇಲೆ ನನಗೆ ಅನಿಸಿದ್ದಿಷ್ಟೇ: ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪುನಾರಚನೆಗಾಗಿ, ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಉಳಿವಿಗಾಗಿ ಅದರ ಹರಿಕಾರರಾಗಿ, ಹಳೆಬೇರು-ಹೊಸಚಿಗುರು ಎಂಬುದನ್ನು ಸಿದ್ಧಮಾಡಿ ತೋರಿಸಲಿಕ್ಕಾಗಿ ಗಣೇಶರಂತಹ ದಾರ್ಶನಿಕರ ಅವತಾರವಾಗುತ್ತದೆ-ನನ್ನ ಅನುಭವದ ಪ್ರಕಾರ ಇದು ಅಕ್ಷರಶಃ ಸತ್ಯ. ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಅಪರಿಮಿತ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಸಹಜವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ ಭಾವಗಳಿಗೆ ಅಕ್ಷರರೂಪ ಕೊಟ್ಟು ಈ ಲೇಖನ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತೇ ಹೊರತು ಇದರ ಹಿಂದೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಲೋಭನೆಯ ಸ್ವಾರ್ಥವಿಲ್ಲ.

ಧನ್ಯತಮವಾಘಳಿಗೆ ಪುಣ್ಯತಮವಾಘಳಿಗೆ

ನಿನ್ನ ಮಮತೆಯ ನೂಲ ವಿಧಿಯೆ ಪರಿದಂದು

ಉನ್ನತಿಯಿನಾತ್ಮವನು ತಡೆದಿಡುವ ಪಾಶಗಳು

ಛಿನ್ನವಾದಂದೆ ಸೊಗ-ಮಂಕುತಿಮ್ಮ

ಪೂರ್ವಜರು ಉಪಜೀವನ ಎಂದು ನಮ್ಮ ಖಾಸಗೀ ಜೀವನವನ್ನು ಹೆಸರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ದುಡಿಯುವುದು, ಗಳಿಸುವುದು, ಉಣ್ಣುವುದು, ನಿದ್ರಿಸುವುದು, ಬಟ್ಟೆತೊಟ್ಟುಕೊಂಡು ಹಾಯಾಗಿ ಓಡಾಡುವುದು ಇವೆಲ್ಲಾ ಎಲ್ಲರೂ ಮಾಡುವ ಕೆಲಸಗಳೇ. ಅದನ್ನಷ್ಟೇ ಮಾಡುವುದು ಮನುಷ್ಯ ಜೀವನದ ಗುರಿಯಲ್ಲ. ಹಾಗಾದರೆ ಮುಖ್ಯ ಜೀವನಯಾವುದು? ಅಥವಾ ಮನುಷ್ಯನ ಗುರಿಯಾವುದು? ಎಂದರೆ ನಿಜ-ಜ್ಞಾನದ ದರ್ಶನವೇ ಮುಖ್ಯ ಜೀವನ. ನಿಜ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಗಳಿಸುವುದು ತಿಳಿದಷ್ಟು ಸುಲಭದ ಕೆಲಸವಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾದ ವೇರ್ದಿಕೆ, ಪರಿಕರಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಪ್ರಥಮ ಹಂತದಲ್ಲಾಗಬೇಕಾದ ಕೆಲಸ. ನಂತರ ಅದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾಗಬಹುದಾದ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಹದಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮುಂದಿನ ಕೆಲಸ. ಮನಸ್ಸನ್ನು ಹದಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ಬರುವುದು ನಮ್ಮ ಸನಾತನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ-ಇದು ಅನನ್ಯ! ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಎಂದರೇನು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಆದರೆ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಿಲ್ಲದೇ ಹೇಗಾದರೂ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಬದುಕುವಂತೇ ಬದುಕುವುದು ಮಾನವನ ಮುಖ್ಯಜೀವನವಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಅನುಭವದಿಂದ ಮನಗಂಡ ಪೂರ್ವಜರು ವೈಯ್ಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನಕ್ಕೆ "ಉಪಜೀವಿತ" ಎಂದು ಹೆಸರು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಗಳಿಕೆಯೇ ತಮ್ಮ ಜೀವಿತದ ಪರಮೋದ್ದೇಶ ಎಂಬುದನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ,  ಅತ್ಯಂತ ಸರಳವಾದ ಜೀವನಕ್ರಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾ ಸಾಧ್ಯವಾದ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುವುದು ಬೆರಳೆಣಿಕೆಯ ತ್ಯಾಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ಉದ್ದೇಶ.  

ಆವ ಗಾಳಿಯದಾವ ಧೂಳ್ಕಣವ ಪೊತ್ತಿಹುದೊ

ಆವ ಧೂಳಿನೊಳಾವ ಚೈತನ್ಯಕಣವೋ!

ಜೀವವಿಂತಜ್ಞಾನ ಸೂತ್ರದಾಟದ ಬೊಂಬೆ

ಭಾವಿಸಾ ಸೂತ್ರಗಳ-ಮಂಕುತಿಮ್ಮ

ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ ಬರುವ ತ್ರಿಜಟಾ ಎಂಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಕಥೆ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಎಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ. ತ್ರಿಜಟಾ ಒಬ್ಬ ಬಡ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ. ಅವನಿಗೆ ಹನ್ನೊಂದು-ಹನ್ನೆರಡು ಮಕ್ಕಳು. ಸಂಸಾರದ ಭಾರ ಹೆಂಡತಿಯಮೇಲಿತ್ತು. ತ್ರಿಜಟಾ ಸೋಮಾರಿಯೋ ಎಂದುಕೊಂಡರೆ ಅಲ್ಲ, ಆದರೆ ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಅತಿಯಾದ ಆಸೆಯನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡವನಲ್ಲ. ಇದ್ದರೆ ಉಣ್ಣುವ ಇರದಿದ್ದರೆ ಹಸಿವನ್ನೇ ಆನಂದಿಸುವ ಅವಧೂತರಂತಹ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ! ಹುಟ್ಟಿದ್ದ ಆ ಪುಟ್ಟ ಮಕ್ಕಳಕನ್ನೆಲ್ಲಾ ಸಲಹುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತ ಆತನ ಹೆಂಡತಿಯ ಕಥೆ ಏನಾಗಬೇಡ! ಚಿಕ್ಕಮ್ಮ ಕೈಕೇಯಿಗೆ ತಂದೆ ದಶರಥನಿತ್ತ ವರ ಮೂಕ ಆಜ್ಞೆಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿ ಶ್ರೀರಾಮ ವನವಾಸಕ್ಕೆ ಹೊರಟುನಿಂತಿದ್ದ. ರಾಮ ತನ್ನ ಮೈಮೇಲಿದ್ದ ಆಭರಣಗಳು ಮತ್ತು ತನಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಲವನ್ನು ದಾನವಾಗಿ ಕೊಟ್ಟು ಆತ ಕಾಡಿಗೆ ಹೋಗುವುದೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬ ಸುದ್ದಿ ತ್ರಿಜಟನ ಹೆಂಡತಿಗೆ ಹೇಗೋ ತಿಳಿಯಿತು; ಗಂಡನಿಗೆ ಹೇಳಿ"ನೋಡಿ, ಬಡತನದಲ್ಲಿ ಈ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಸಾಕುವುದು ಬಹಳ ಕಷ್ಟ. ಶ್ರೀರಾಮ ತನ್ನ ವಡವೆ-ವಡ್ಯಾಣ ಮೊದಲಾದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ದಾನಮಾಡುತ್ತಾನಂತೆ. ನೀವೂ ಹೋಗಿ ಏನಾದರೂ ಪಡೆದುಬನ್ನಿ" ಎಂದಳು.

ನಗುನಗುವ ಕಣ್ಗಳಿಗೆ ಹೊಗೆಯನೂದಲುಬೇಡ

ಜಗವ ಸುಡುಗಾಡೆನುವ ಕಟುತಪಸು ಬೇಡ

ಮಗುವು ತಾಯ್ತಂದೆಕಣ್ಮುಂದೆ ನಡೆವಂತೆ ನಡೆ

ಮಿಗೆಚಿಂತೆ ತಲೆಹರಟೆ-ಮಂಕುತಿಮ್ಮ

ಹೆಂಡತಿಯ ಒತ್ತಾಯಕ್ಕೆ ತ್ರಿಜಟಾ ಅಯೋಧ್ಯಾ ನಗರವನ್ನು ತಲ್ಪಿದ. ಹಾಗೆ ತಲ್ಪುವ ಮೊದಲೇ ಶ್ರೀರಾಮ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ದಾನಮಾಡಿ ಮುಗಿಸಿಯಾಗಿತ್ತು. "ಅಯ್ಯಾ, ಶ್ರೀರಾಮ, ದಾನಕೊಡುವ ಸುದ್ದಿ ತಿಳಿದು ಏನಾದರೂ ಸಿಗಬಹುದೇ ಎಂದುಕೊಂಡು ಬಂದೆ" ಎಂದಿದ್ದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರವಾಗಿ ಶ್ರೀರಾಮನೆಂದ:"ವಿಪ್ರೋತ್ತಮರೇ, ಬಹಳ ತಡವಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದೀರಿ, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ದಾನವಾಗಿ ಕೊಟ್ಟು ಮುಗಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಆದರೊಂದುಮಾತು, ಅಗೋ ನೋಡಿ ಅಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಗೋವುಗಳ ಮೆಂದೆಯನ್ನು, ಕೋಲೊಂದನ್ನು ಬೀಸಿ ಎಸೆಯಿರಿ, ಆ ಕೋಲು ಹೋಗಿಬಿದ್ದ ಜಾಗದವರೆಗಿನ ಹಸುಗಳನ್ನು ತಮ್ಮದೆಂದು ತಮಗೆ ದಾನವಾಗಿ ನೀಡುತ್ತೇನೆ." ತ್ರಿಜಟಾ ತನ್ನಿಂದಾಗುವಷ್ಟೂ ದೂರಕ್ಕೆ ಕೋಲೊಂದನ್ನು ಬೀಸಿ ಎಸೆದ. ಸಾಕಷ್ಟು ಹಸುಗಳು ಕೋಲುಬಿದ್ದ ಜಾಗದೊಳಭಾಗದಲ್ಲೇ ಇದ್ದವು. "ಪರವಾಗಿಲ್ಲ ವಿಪ್ರೋತ್ತಮರೇ, ತಮಗೆ ಶಕ್ತಿಯೇ ಇಲ್ಲವೆಂದುಕೊಂಡಿದ್ದೆ" ಎಂದ ಶ್ರೀರಾಮ "ತಮ್ಮಂಥಾ ವಿಪ್ರರನ್ನು ಹಾಸ್ಯಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕೆ ಕ್ಷಮೆಯಿರಲಿ" ಎಂದು ಕೇಳಿಕೊಂಡು, ಮೆಂದೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಎಲ್ಲಾ ಗೋವುಗಳನ್ನೂ ತ್ರಿಜಟನಿಗೆ ದಾನವಾಗಿ ನೀಡಿ ಕಾಡಿ, ಗೋವುಗಳನ್ನು ಸಲಹುವ ಗೋವಳನನ್ನು ಕರೆದು"ನೋಡಪ್ಪಾ, ಇಂದಿನಿಂದ ಈ ಎಲ್ಲಾ ಹಸುಗಳು ಈ ವಿಪ್ರೋತ್ತಮರಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದು. ಇಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಅವರ ಜೊತೆಗೂ ಇದ್ದು ಗೋವುಗಳನ್ನು ಪಾಲನೆಮಾಡಿಕೊಂಡಿರು" ಎಂದು ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿ ಕಾಡಿಗೆ ಹೊರಟುಹೋದ.

ಸುತ್ತಿ ಸುತ್ತುವ ಖಗವ ಗೂಢ ನೆನಪೆಳೆಯುವುದು

ಗೊತ್ತು ನೂಲ್ ಪಿಡಿದಿಹುದು ದನವ ಬಯಲಿನಲಿ

ತತ್ತ್ವವೊಂದರ ಹಿಡಿತಕೊಗ್ಗದಿಹ ಬಾಳೇನು?

ಕಿತ್ತ ಗಾಳಿಯ ಪಟವೊ-ಮಂಕುತಿಮ್ಮ

ತ್ರಿಜಟಾ ಗೋವುಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ. ಆತನ ಹೆಂಡತಿ ಅವುಗಳ ಹಾಲು-ಹೈನಗಳಿಂದ ದೊರೆತ ಆದಾಯದಿಂದ ಮಕ್ಕಳನ್ನೂ ಕುಟುಂಬವನ್ನೂ ಪೊರೆದಳು. ಮಕ್ಕಳೆಲ್ಲಾ ಬೆಳೆದು ದೊಡ್ಡವರಾದರು. ಶ್ರೀರಾಮ ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ ವನವಾಸವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಮರಳುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ತ್ರಿಜಟಾ ಪೋಷಿಸಿದ ಗೋವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮೂರುಪಟ್ಟು ಜಾಸ್ತಿಯಾಗಿತ್ತು. ರಾಮ ಕಾಡಿನಿಂದ ಮರಳಿ ನಂದಿಗ್ರಾಮದೆಡೆಗೆ ಬರುತ್ತಿರುವ ಸುದ್ದಿ ತ್ರಿಜಟಾನ ಹೆಂಡತಿಗೆ ತಿಳಿದುಬಂತು. ಆ ವೇಳೆಗೆ ಬೆಳೆದೋರ್ವ ಮಗನೊಟ್ಟಿಗೆ ತ್ರಿಜಟಾ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಮಗನ ಮೂಲಕ ಸಂದೇಶ ರವಾನಿಸಿ ಮನೆಗೆ ಕರೆಸಿಕೊಂಡ ಹೆಂಡತಿ, "ಇಷ್ಟೊಂದು ಹಸುಗಳು ನಮಗೇಕೆ? ಶ್ರೀರಾಮ ಮೊದಲು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಗೋವುಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಮಿಕ್ಕಿದ್ದನ್ನು ಅವನಿಗೇ ಮರಳಿಸಬಾರದೇ?" ಎಂದಳು ತ್ರಿಜಟಾನ ಹೆಂಡತಿ. "ಗೋವುಗಳನ್ನು ನಾವೇ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದೇಕೆ ಬಯಸುತ್ತೀಯೆ? ಅವುಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಶ್ರೀರಾಮನಿಗೇ ಮರಳಿಸಿ, ಬೆಳೆದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕೆ ಏನಾದರೂ ಕೆಲಸಕೊಡಿ ಸಾಕೆಂದು ಮಹಾರಾಜ ಶ್ರೀರಾಮನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸೋಣ, ನಾನೂ ನೀನೂ ಕಾಡಿಗೆತೆರಳಿ ಮುಂದಿನ ಬದುಕನ್ನು ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕಳೆಯೋಣ"-ಎಂದುಬಿಟ್ಟ ತ್ರಿಜಟಾ.

ಎಷ್ಟು ನೀನುಂಡರೇಂ? ಪುಷ್ಟಿಮೈಗಾಗುವುದು

ಹೊಟ್ಟೆ ಜೀರ್ಣಿಸುವಷ್ಟೆ; ಮಿಕ್ಕುದೆಲ್ಲ ಕಸ

ಎಷ್ಟು ಗಳಿಸಿಟ್ಟೊಡಂ ನಿನಗೆ ದಕ್ಕುವುದೆಷ್ಟು?

ಮುಷ್ಟಿಪಿಷ್ಟವು ತಾನೆ?-ಮಂಕುತಿಮ್ಮ

ರಾಮಾಯಣದ ಈ ಕಥೆ ಇದ್ದುದರಲ್ಲಿಯೇ ತೃಪ್ತಿಪಡಬೇಕೆಂಬ ಸಂದೇಶದ ಜೊತೆಗೆ ಗೋವುಗಳಿಂದ ಉಪಜೀವನಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂಪತ್ತು-ಭೋಗಭಾಗ್ಯ ಹೆಚ್ಚಿದ್ದಷ್ಟೂ ಸಂಸಾರದ ನಂಟು ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ; ಸಂಸಾರದ ವ್ಯಾಮೋಹ ಅತಿಯಾದಷ್ಟೂ "ಇನ್ನೂ ಬೇಕು ಇನ್ನೂ ಬೇಕು" ಎಂಬುದು ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. "ಇನ್ನೂ ಬೇಕು ಇನ್ನೂ ಬೇಕು" ಎಂಬ ಇಂಗದ ಮನದ ದಾಹ ಅಸಂತೃಪ್ತಿಗೆ, ಅಸಂತೋಷಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. "ದೈವಾನುಗ್ರಹ ನಮ್ಮಮೇಲಿಷ್ಟಿದೆ" ಎಂದುಕೊಂಡು ಇದ್ದುದರಲ್ಲಿ ಸಂತೃಪ್ತಗೊಂಡರೆ ಚಕ್ರಾಧಿಪತಿಲ್ಲೂ ಇರದ ಸಂತೋಷ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ! ಆಚಾರದಲ್ಲಿ-ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ತ್ಯಾಗಮಯಿಯಾಗಿ ಬದುಕುತ್ತಿರುವವರು ಅವಧಾನಿ ಗಣೇಶರು; ಇದ್ದರೂ ಸಂತೋಷ, ಇರದಿದ್ದರೂ ಸಂತೋಷ. ಸಂನ್ಯಾಸಿಯ ವೇಷತೊಡುವವರು ಅನೇಕರು, ವೇಷಧರಿಸದೇ ಇರುವಲ್ಲಿಯೇ ಸಂನ್ಯಾಸಿಗಳಂತೇ ಬದುಕುವವರು ಕೆಲವರು. ಯೋಗಿಯಂತೇ ತ್ಯಾಗಿಯಾಗಿ ಬದುಕುತ್ತಿರುವ ಗಣೇಶರು ಒಬ್ಬ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಂತನೆಂದು ಹೇಳಲು ಏನೂ ತೊಂದರೆಯಿಲ್ಲ. 

ಪರಿಪರಿಯ ರೂಪದಲಿ ಪರದೈವ ಕಣ್ಮುಂದೆ

ಚರಿಸುತಿರೆ ನರನದರ ಗುರುತನರಿಯದೆಯೆ

ಧರೆಯದದು ತನ್ನಂದದ ಪ್ರಾಣಿಯೆಂದೆಣಿಸಿ

ತೊರೆಯುವನು ದೊರೆತುದನು-ಮಂಕುತಿಮ್ಮ       

"ನಳಿಕೆ ಹಾಕಿದರೆ ನಾಯಿಯ ಬಾಲ ನೆಟ್ಟಗಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಕಣೋ ಯಾಕೆ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸ್ತಾ ಇದೀಯಾ?" ಎಂದು ಬಾಲಕ ಗಣೇಶರಿಗೆ ಅವರಮ್ಮ ಹೇಳಿದ್ದರೆ, "ನಾಯಿಯ ಬಾಲ ನೆಟ್ಟಗೆ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲಮ್ಮಾ, ಬಾಲಕ್ಕೆ ಪೈಪು ಸಿಕ್ಕಿಸಿ ಬೆಂಡ್ ಮಾಡ್ಕೋತಾ ಇದೀನಿ" ಎಂಬ ಉತ್ತರ ಅಮ್ಮನಿಗೆ ಮಗನಿಂದ ದೊರೆತಿತ್ತಂತೆ!! ಗಣೇಶರು ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್ ಎಂಜಿನೀಯರಿಂಗ್ ಓದುವಾಗ ಸಹ ಪಂಚೆಉಟ್ಟುಕೊಂಡೇ ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರಂತೆ-ಇಂತಹ ಸಂಗ್ತಿಗಳನೇಕವು ನಮ್ಮನ್ನು ಅವರತ್ತ ಗಮನಹರಿಸುವಂತೇ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಅವರ ಆಯ್ಕೆಯ ವಿಷಯ ಯಾವುದು ಎಂದು ತಿಳಿಯಹೊರಟರೆ ಗಣೇಶರಿಗೆ ತಿಳಿಯದ ವಿಷಯ ಯಾವುದು ಎಂದು ಆಲೋಚಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ತಜ್ಞರಿಗೇ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಪಾಠಮಾಡಬಲ್ಲ ತಾಕತ್ತು ಗಣೇಶರದ್ದು! ರಾಜಕೀಯ ವಿದ್ಯಮಾನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ-ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ-ಸಾಹಿತ್ಯ-ಕಲೆ-ಸಂಗೀತ-ವೈದ್ಯಕೀಯ-ವೇದ-ವೇದಾಂತ-ಆಧ್ಯಾತ್ಮ-ಶಾಸ್ತ್ರ-ಸಂಪ್ರದಾಯ-ಗಣಿತ-ಇತಿಹಾಸ-ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನ-ಬಹುಭಾಷೆಗಳು ಹೀಗೇ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಬಲ್ಲವರು ಅವರಾಗಿದ್ದಾರೆ; ’ಸರ್ವಜ್ಞ’ ಎಂಬ ಪದವಿಯನ್ನು ಯಾವುದೇ ರಾಜಕೀಯ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವಿಲ್ಲದೇ, ಯಾವುದೇ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹವಿಲ್ಲದೇ, ಯಾವುದೇ ಪಟ್ಟಭದ್ರಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳ ಪ್ರಲೋಭನೆಯಿಲ್ಲದೇ ನೀಡುವುದಾದರೆ ಅಖಂಡ ಭಾರದಲ್ಲೇ ಅದು ನಿರ್ವಿವಾದವಾಗಿ ಸಲ್ಲಬೇಕಾದ್ದು ಶತಾವಧಾನಿ ಗಣೇಶರಿಗೆ. ಅಳಿದುಹೋಗಿದ್ದ ಅವಧಾನ ಕಲೆಯನ್ನು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ತೋರಿಸಿ, ಹೊಸ ಪ್ರಯೋಗವಾಗಿ ಶತಾವಧಾನಗಳನ್ನೂ ನಡೆಸಿದ ಅವರು ಸಹಸ್ರಾವಧಾನವನ್ನೂ ನಡೆಸಬಲ್ಲರು ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ-ಇಂತಹ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರತಿಭೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಗೌರವಿಸಿ ಅವರ ಉಪಜೀವಿತಕ್ಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಹೊಣೆಯನ್ನು ಹಿಂದೆ ರಾಜರುಗಳು ಸ್ವತಃ ತಾವೇ ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಇಂದು ರಾಜಕೀಯವೇ ಸ್ಥಾನಪಲ್ಲಟಗೊಂಡು ಪ್ರಜಾ ಸತ್ತೆ ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನೇರಿ ಕುಳಿತಿರುವುದರಿಂದ ಮಂತ್ರಿಗಳೆಲ್ಲಾ ಮಾಗಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ!

ರಾಮನುಂ ಭರತನುಂ ತಬ್ಬಿಕೊಂಡತ್ತಂದು

ಪ್ರೇಮಾಶ್ರುವುಕ್ಕಿ ನದಿಯಾಗಿ ಪರಿದಂದು

ಸೀಮೆಯಂ ಮುಟ್ಟಿತಲ ಬಾಂಧವ್ಯಸೌಂದರ್ಯ

ಕ್ಷೇಮವದು ಜೀವಕ್ಕೆ-ಮಂಕುತಿಮ್ಮ

ತಾಜಾ ಆಗಿಯೇ ಇರುವ ಸ್ನೇಹ-ಸಂಬಂಧಗಳಿಗೆ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ-ಕುಚೇಲರ ಉದಾಹರಣೆ ಉತ್ತಮವಾದುದು. ದ್ವಾರಕಾಧೀಶ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು, ಹೆಂಡತಿಯ ಒತ್ತಾಯದ ಮೇರೆಗೆ ಭೇಟಿಮಾಡಲು ಬಂದ ಸುಧಾಮನಿಗೆ ದ್ವಾರಕೆಯ ಸಿರಿವೈಭೋಗಗಳನ್ನು ಕಂಡು ಆಶ್ಚರ್ಯವಾಯ್ತು. ಸಾಂದೀಪನಿ ಗುರುಕುಲದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸಹಪಾಠಿಯಾಗಿದ್ದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಕಂಡು ಸಂತೋಷವೂ ಆಯ್ತು. ಅಭ್ಯಾಗತನಾಗಿ ಸ್ನೇಹಿತ ಕೃಷ್ಣನ ಅರಮನೆಯ ಉನ್ನತಾಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಪಾದಪೂಜೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಸುಧಾಮನಿಗೆ, ಬರಿಗೈಲಿ ಬಂದೆನಲ್ಲಾ ಎಂಬ ಕಾರಣದಿಂದ ನಾಚಿಕೆಯಾಗಿ ತಾನು ಬಂದ ಕಾರಣವೇ ಮರೆತೇಹೋಯ್ತು! ಗೆಳೆಯನ ಸ್ವಭಾವವನ್ನರಿತಿದ್ದ ರುಕ್ಮಿಣೀಪತಿಗೆ ತನಗಾಗಿ ತನ್ನಾತ್ಮ ಮಿತ್ರ ಏನನ್ನಾದರೂ ತಂದೇ ಇರುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಸಂದೇಹವಿರಲಿಲ್ಲ. ತೀರಾ ಒತ್ತಾಯಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಅಂಜುತ್ತಾ, ಅಳುಕುತ್ತಾ, ತನ್ನ ಹರುಕು ಪಂಚೆಯ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿದ್ದ ಹಿಡಿಯವಲಕ್ಕಿಯನ್ನು ಬಿಡಿಸಿಕೊಟ್ಟರೆ, ಅವಲಕ್ಕಿಯನ್ನೇ ಮೆದ್ದು- ಮೃಷ್ಟಾನವನ್ನೇ ಮೆಲುತ್ತಿರುವ ಸುಖದಿಂದ ಸಖ ಕೃಷ್ಣ ಆನಂದತುಂದಿಲನಾದನಂತೆ! ದಿನವೊಪ್ಪತ್ತು ಅಲ್ಲಿಯೇ ನಿಂತು ಆತಿಥ್ಯ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಕುಚೇಲ ಮನದಿಂಗಿತವನ್ನು ಹೇಳಲಾರದೇ ಹೊರಟುನಿಂತು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನಿಂದ ಬೀಳ್ಕೊಂಡ; ಊರಿಗೆ ತಲ್ಪುತ್ತಾ ನೋಡುತ್ತಾನೆ-ಮನೆ ಸ್ವರ್ಣಮಹಲಾಗಿದೆ, ಮಡದಿ-ಮಕ್ಕಳು ಬಂಗಾರದ ಆಭರಣಗಳನ್ನೂ, ಉತ್ತಮ ಪೋಷಾಕುಗಳನ್ನೂ ಧರಿಸಿ ಓಡಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ!! 

ಹೊಸತನವೆ ಬಾಳು; ಹಳಸಿಕೆಯೆಲ್ಲ ಸಾವು ಬಿಡು

ರಸವು ನವನವತೆಯಿಂದನುದಿನವು ಹೊಮ್ಮಿ

ಹಸನೊಂದು ನುಡಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲ್ಲಿ ನೋಟದಲಿ

ಪಸರುತಿರೆ ಬಾಳ್ ಚೆಲುವು-ಮಂಕುತಿಮ್ಮ

ಇಂದು ನಮಗೆ ಧನಿಕ ಸಹಪಾಠಿಗಳೋ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳೋ ಇದ್ದರೆ, ಒಂದೊಮ್ಮೆ ನಾವು ಅವರಲ್ಲಿ ಹೋದರೆ, ಅವರ ಸಿರಿವಂತಿಕೆಯ ನಡಾವಳಿ ನಮಗೆ ಬಹಳ ಇರುಸುಮುರುಸು ಉಂಟುಮಾಡಿ, ಯಾಕಾದರೂ ಹೋದೆವೋ ಅನಿಸುವಂತೇ ಮಾಡಿಬಿಡುತ್ತದೆ! ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಸಹಪಾಠಿಗಳಾಗಿದ್ದ ಧನಿಕರೂ ಆರ್ಥಿಕ ಬಡತನವಿದ್ದರೆ ಇಂದು ನಮ್ಮನ್ನು ಮಾತನಾಡಿಸಲು ಮನಸ್ಸು ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ; ಎಲ್ಲಾದರೂ ಸಹಾಯ ಕೇಳಿಬಿಟ್ಟರೆ ಎಂಬ ಅನುಮಾನವೇ ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿರಲೂ ಬಹುದು. ಕುಚೇಲನಷ್ಟು ಮರ್ಯಾದಿತರೂ ಇಂದು ಇರುವುದು ಕಷ್ಟ. ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಆಸೆಯಿಂದ ಬಡತನ ನಿವಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಆತ ಕೃಷ್ಣನಲ್ಲಿ ಹೋಗಲಿಲ್ಲ; ಇಂದು ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕರೆ ಮಾಗಧಮಂತ್ರಿಗಳ ಸ್ನೇಹ ಸಿಕ್ಕರೆ ಮರ್ಯಾದೆ ಎಂಬ ಪದದ ಗಂಧಗಾಳಿಯೂ ಇಲ್ಲದಂತೇ ಸಿಕ್ಕಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಮುಕ್ಕಿ ಕೊಬ್ಬಿ ಧನಾಢ್ಯರಾಗುವ ಜನರನ್ನು ನಾವು ನೋಡುತ್ತೇವೆ. ಉಪಜೀವಿತಕ್ಕಾಗಿ ಧರ್ಮದ ಮಿತಿಯನ್ನು ಮೀರದೇ ಬದುಕುವ ಸ್ನೇಹ ಜಗದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದದ್ದು. ಅಂತಲ್ಲಿ ಯಾವ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಇವತ್ತಿನ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ, ಪರಿಚಿತರಾಗುವ, ಸ್ನೇಹಿತರಾಗುವ ಅದೆಷ್ಟೋ ಮಂದಿಗಳ ನಡುವೆ ವ್ಯವಹಾರಿಕ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳು ಹುಸಿಯಾದಾಗ,  ಸ್ನೇಹ ಸೌಹಾರ್ದ ಹಳಸಿಹೋಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಕಂಡರೂ ಕಾಣದಂತೇ ಕೇಳಿಸಿದರೂ ಕೇಳಿರದಂತೇ ವರ್ತಿಸುವ ’ಜಾಣಕುರುಡು’, ’ಜಾಣಕಿವುಡು’ ಎಂಬ ಹಂತವನ್ನು ಜನ ತಲ್ಪುವುದು ಹೀಗೇ. ಪ್ರತೀ ಸರ್ತಿ ಭೆಟ್ಟಿಯಾದಾಗ, ಮುಖಾಮುಖಿಯಾದಾಗ ಪ್ರಥಮಸಲದ ತಾಜಾತನವನ್ನೇ ನಾವು ಕಂಡರೆ ಆ ಸ್ನೇಹ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಗಂಡ-ಹೆಂಡಿರ ಸ್ನೇಹದಾಂಪತ್ಯದಲ್ಲೂ ಇದೇತೆರನಾದ ತಾಜಾತನವಿದ್ದರೆ ಸ್ನೇಹವೆಂಬುದು ಪರಿಶುದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ನಿತ್ಯನೂತನವೆನಿಸುತ್ತದೆ; ಕೌಟುಂಬಿಕ ಕಲಹಗಳಿಗೆ ಆಸ್ಪದವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಮುಗಿಸುವ ಮುನ್ನ ಅವಧಾನಿ ಗಣೇಶರ ಮಾತನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ:"ಪ್ರತೀ ಸರ್ತಿ ಎದುರಾದಾಗಲೂ ಹೊಸದಾಗಿ ಪರಿಚಿತರಾದ ತಾಜಾತನವಿದ್ದರೆ ವಿಶ್ವಾಸವಿದೆಯೆಂದೇ ಅರ್ಥ!"  ನಮಸ್ಕಾರ.       
  

ಪಾರ್ವತಿ ವಿಗ್ರಹ ಪಾತಾಳಕ್ಕೆ ಇಳಿದು ಹೋದ ಕಥೆಯು!

 ಚಿತ್ರ ಋಣ : ಅಂತರ್ಜಾಲ
ಪಾರ್ವತಿ ವಿಗ್ರಹ ಪಾತಾಳಕ್ಕೆ ಇಳಿದು ಹೋದ ಕಥೆಯು!

ಪಂಚತಂತ್ರದ ಕಥೆಗಳಂತೇ ಇಂದೂ ಕೂಡ ಆಗಾಗ ಹೊಸ ಹೊಸ ಕಥೆಗಳನ್ನು ನಾವು ಬರೆಯುತ್ತಲೇ ಇರಬಹುದು! ಹೊಸ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸುವಲ್ಲಿ ನನ್ನಂಥವರ ಸಹಾಯಕ್ಕೆ ವಸ್ತುವಾಗುವವರು ಕಾಗೆ ಹಾರಿಸುವ ಟಿವಿ ಜ್ಯೋತಿಷಿಗಳು. ಕಾಗೆ ಕೂರುವುದಕ್ಕೂ ಕೋಲು ಮುರಿಯುವುದಕ್ಕೂ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿ ಹಲವರ ಬದುಕನ್ನು ಹಡಾಲೆಬ್ಬಿಸುವ ಜನರೇ ಟಿವಿ ಜ್ಯೋತಿಷಿಗಳು. Vedanga Jyotishya is much of an astronomical subject rather than an astrological.ವೇದಾಂಗ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯವೆಂಬುದು ಖಗೋಳ ಶಾಸ್ತ್ರ. ಅದರಲ್ಲಿ ಗ್ರಹ-ತಾರೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ, ಅವುಗಳ ನಡೆಯನ್ನು ಗುಣಿಸುವ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳೇ ತುಂಬಿವೆ. ಆಕಾಶಕಾಯಗಳ ಮತ್ತವುಗಳ ಚಲನವಲನಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಅಂದಿನ ಆಳವಾದ ಅಧ್ಯಯನವದು. ಫಲ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯವೆಂಬುದು ನಂತರ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ತುಲನಾತ್ಮಕ ಕಥೆ! ಫಲಜ್ಯೋತಿಷ್ಯವನ್ನು ನನ್ನಂಥವರು ಎಳ್ಳಷ್ಟೂ ನಂಬುವುದಿಲ್ಲ. ಫಲ ಜ್ಯೋತಿಷಿಗಳ ಹೇಳಿಕೆ ಕೆಲಮಟ್ಟಿಗೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗುವುದು ಅವರ ವೈಯ್ಯಕ್ತಿಕ ಧ್ಯಾನ-ಅನುಷ್ಠಾನ ಇವುಗಳ ಮೇಲೆ ಎನ್ನಬಹುದು.

ಫಲ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯವನ್ನು ಅತಿಯಾಗಿ ನಂಬಿದರೆ ಜೀವನ ಹಾಳಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ನೂರಾರು ಉದಾಹರಣೆ ಕೊಡಬಹುದು. ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಮೊದಲೇ ಅರಿಯುವ ಕೆಟ್ಟ ಹವ್ಯಾಸ ಮಾನವನನ್ನು ಈ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹಚ್ಚಿಕೂತಿದೆ. ಕೇದಾರನಾಥದಲ್ಲಿ ಜಲಪ್ರಳಯ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಾನು ಮೊದಲೇ ಹೇಳಿದ್ದಾಗಿ ಜ್ಯೋತಿಷಿಯೊಬ್ಬ ಕೊಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಆತ ಕಾಗೆ ಹಾರಿಸಿದ್ದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೊತ್ತಿದೆ. ಹಾಗೇನಾದರೂ ಆತನಿಗೆ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಟ್ಟುವಹಾಗೆ ಭವಿಷ್ಯ ಕಾಣಿಸಿದ್ದರೆ ಸರಕಾರವನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸಬಹುದಿತ್ತಲ್ಲಾ? ವರ್ಷ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಮೊದಲೇ ಹೇಳುವ ಕೆಲಜನ "ಈ ಸರ್ತಿ ಹಿರಿಯ ರಾಜಕಾರಣಿಯೊಬ್ಬರು ಸಾಯುತ್ತಾರೆ. ಮತ್ತು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಅವಘಡಗಳು ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ" ಎಂದು ಕಾಗೆ ಹಾರಿಸುತ್ತಾರೆ! ಅದು ಹೊಸದೇನೂ ಅಲ್ಲ ನಡೆಯುತ್ತಲೇ ಇರುವ ವಿಷಯ!! ಅದನ್ನೇನು ಅವರೇ ಹೇಳಬೇಕೆ? ನಾನೂ ಹೇಳಬಲ್ಲೆ. ಟಿವಿ ವಾಹಿನಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾದಷ್ಟೂ ಅವರಿಗೆ ಖಾಲೀ ಸಮಯವನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುವುದು ಕಷ್ಟವಾಯ್ತು; ಖಾಲೀ ಬಿದ್ದ  ಕೆಲವು ಸಮಯದ-ಸ್ಲಾಟ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಗೆಹಾರಿಸುವ ಜ್ಯೋತಿಷಿಗಳು ಬಂದು ಕೂತುಬಿಟ್ಟರು! ಭವಿಷ್ಯ ಹೇಳಿದ್ದು ಸರಿಯಾಗದಿದ್ದರೆ "ಅದಕ್ಕೆ ಪಾರ್ವತಿ ಶಾಪವಿದೆ" ಎಂದು ಭೋಂಗು ಬಿಡುತ್ತಾರೆ! ಪಾರ್ವತಿ-ಪರಮೇಶ್ವರರು ರತಿಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಾಗ, ಕೈಲಾಸಕ್ಕೆ ಭೇಟಿಯಿತ್ತ ಭೃಗು ಮಹರ್ಷಿ ಅದನ್ನು ಭವಿಷ್ಯದ ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ಅರಿತನಂತೆ! ಈ ವಿಷಯ ಪಾರ್ವತಿಗೆ ಅರಿವಾಗಿ "ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ ಸುಳ್ಳಾಗಲಿ" ಎಂದುಬಿಟ್ಟಳಂತೆ ಮಾರಾಯ್ರೆ! ಇದು ಜ್ಯೋತಿಷಿಗಳು ಪಾರ್ವತೀದೇವಿಯಮೇಲೆ ಗೂಬೆ ಕೂರಿಸಿದ ಕಥೆ!! 

ಕಾಕತಾಳೀಯಗಳನ್ನೇ ಬಂಡವಾಳಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಕೋಟಿಗಟ್ಟಲೆ ಹಣಮಾಡಿದ ವಿವಿಐಪಿ ಜ್ಯೋತಿಷಿಗಳೂ ಇದ್ದಾರೆ! "ಕಾಗೆ ತಲೆಯಮೇಲೆ ಕೂತರೆ ಮುಂದೆ ಗಂಡಾಂತರ ಕಾದಿದೆ." ಎಂದು ಯಾವುದೋ ಜ್ಯೋತಿಷಿ ಕಾಗೆ ಹಾರಿಸಿದ್ದನ್ನು ಕಂಡಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬ ಆತನ ತಲೆಯಮೇಲೆ ಕಾಗೆ ಕುಳಿತು ಹೋಯ್ತು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಹೆದರಿ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ನಗರಗಳ ರಸ್ತೆಗಳ ಇಕ್ಕೆಲಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ಮರಗಳ ಮೇಲೆ ಕಾಗೆಗಳು ಗೂಡು ಕಟ್ಟುತ್ತವೆ. ಮರಿಹಾಕಿದಾಗ ಮರಿಗಳಮೇಲಿನ ಮಮತೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅದೆಷ್ಟು ಇರುತ್ತದೆ ಎಂದರೆ ಸುತ್ತಲ ಅರ್ಧಫರ್ಲಾಂಗಿನಲ್ಲಿ ಬರುವ ಯಾವುದೇ ದೊಡ್ಡ ಜೀವಿಯನ್ನೂ ಕಾಗೆಗಳು ಅಟ್ಟಿಸಿ ಓಡಿಸುತ್ತವೆ. ಕರಾವಳಿಯ ಆಡುಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ "ಕಾಗೆ ಸೊಣೆಯುವುದು" ಎಂದು ಹೆಸರು. ಬಹಳ ಹಿಂದೆ ಕಾಗೆಗಳು ನನಗೂ ಕೆಲವಾರು ಸರ್ತಿ ಸೊಣೆದಿದ್ದಿದೆ, ಆದರೆ ನನಗೇನೂ ಆಗಲೇ ಇಲ್ಲ. ಕಾಗೆ ಸೊಣೆದಿದ್ದಕ್ಕೆ ನಾನು ಯಾರಲ್ಲೂ ಏನೂ ಹೇಳಲಿಲ್ಲ, ಯಾವ ಶಾಂತಿಯನ್ನೂ-ಹೋಮವನ್ನೂ ಮಾಡಿಸಲೇ ಇಲ್ಲ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವಿಷಯವನ್ನು ಕಾಗೆ ಹಾರಿಸುವ ಕಳ್ಳಜ್ಯೋತಿಷಿಗಳ ಕಿವಿಗೆ ಹಾಕಲೇ ಇಲ್ಲ! ಟಿವಿ ಜ್ಯೋತಿಷಿಗಳ ಕೆಟ್ಟ ಹೇಳಿಕೆಗಳ ಫಲವಾಗಿ ಅನ್ಯಾಯವಾಗಿ ಮುಗ್ಧನೊಬ್ಬ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ.

ಅಷ್ಟಮಂಗಲವೆಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ತಂತ್ರವೂ ಅಷ್ಟೇ. ನನಗೆ ಗೊತ್ತಿರುವ, ಈಗ ನವೀಕರಣಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ದೇವಸ್ಥಾನವೊಂದರಲ್ಲೂ ಅಷ್ಟಮಂಗಲ ಕೇಳಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದವನೂ ಈಶ್ವರನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಅಮ್ಮನವರ ಗುಡಿ ಇತ್ತೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದ. ದೇವಸ್ಥಾನದ ಪ್ರಾಕಾರದಲ್ಲೇ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಆ ವಿಗ್ರಹ ಹುದುಗಿದೆ, ಅಗೆದು ತೆಗೆದು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳಿ ಮರಳಿ ಹೋದ; ಜನ ಕೆಲಸ ಆರಂಭಿಸಿ ಅಗೆದೇ ಅಗೆದರು, ಅಗೆದೇ ಅಗೆದರು. ಎಷ್ಟು ಅಗೆದರೂ ಅಮ್ಮನವರ ವಿಗ್ರಹಮಾತ್ರ ಸಿಗಲೇ ಇಲ್ಲ! ಸುಸ್ತಾಗಿ ಅಷ್ಟಮಂಗಲದವನಿಗೆ ಫೋನು ಹಚ್ಚಿದರು. "ಅದು ನಿಮಗೆ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ, ಈಗ ಪಾತಾಳಕ್ಕೆ ಹೋಗಿಬಿಟ್ಟಿದೆ. ಹೊಸದಾಗಿ ಒಂದು ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಮಾಡಿಸಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ" ಎಂದಿದ್ದಾನಂತೆ! ಅದೇ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಸರೀ ಎದುರುಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಫರ್ಲಾಂಗಿನಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿ ಮಜಭೂತಾದ ಅಮ್ಮನವರ ದೇವಸ್ಥಾನವಿದೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿನ ಆಡಳಿತವೂ ಮೊದಲು ಹೇಳಿದ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಆಡಳಿತ ಸಮಿತಿಗೇ ಒಳಪಟ್ಟಿದೆ. ಹೀಗಿದ್ದೂ ಅಷ್ಟಮಂಗಲದವ ಇನ್ನೊಂದು ಅಮ್ಮನವರ ವಿಗ್ರಹದ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನೇಕೆ ಮಾಡಿದ? ಮತ್ತು ಸಿಗದಾದಾಗ ಪಾತಾಳಕ್ಕೆ ಹೋಯ್ತೆಂದು ಯಾಕೆ ಹೇಳಿದ? ಉತ್ತರ ಹೇಳುವುದಕ್ಕೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಅಷ್ಟಮಂಗಲದವರನ್ನೇ ಕರೆತರಬೇಕಾಗಬಹುದು!

ನಮ್ಮ ಕರಾವಳಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದು ಅಷ್ಟಮಂಗಲ ಹೇಳುವವರು ಬಹಳ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ! ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ವಾಹನಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಿ ಮೆರೆಯಲು ತೊಡಗಿದ್ದಾರೆ!  ಮಂತ್ರಿಮಹೋದಯರಿಗಾದರೂ ಸಮಯವಿರಬಹುದು ಅಷ್ಟಮಂಗಲದವರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸಮಯ ಸಿಗುವುದೇ ಕಷ್ಟ! ಏನೂ ಇಲ್ಲದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಏನೇನನ್ನೋ ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಹೇಳುವ ಜಾಯಮಾನ ಅಷ್ಟಮಂಗಲದವರದ್ದು. ಹಾಗೆ ನೋಡಿದರೆ ಅಷ್ಟಮಂಗಲವೊಂದು ಶಕುನ ಶಾಸ್ತ್ರ. ಅಲ್ಲಿ ಕರೆಯಲು ಬರುವ ವ್ಯಕ್ತಿ, ಆತ ತೊಟ್ಟ ಬಟ್ಟೆ, ಆತನ ಮೈಮೇಲಿನ ಆಭರಣ, ಆತನ ಮುಖಚಹರೆ, ಆತ ಬಂದ ಸಮಯ, ಆತ ವಿನಂತಿಸಿದ ರೀತಿ, ಆಮೇಲೆ ಅಷ್ಟಮಂಗಲದವ ಕರೆಸಿಕೊಂಡ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಬಂದಿಳಿದ ಸಮಯ, ಅಲ್ಲಿನ ಭೂಭೌತಿಕ ಲಕ್ಷಣ, ಜನರ ನಡಾವಳಿ, ಅಲ್ಲಿನ ಜನರಲ್ಲಿ ಇರುವ ಮೌಢ್ಯ, ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಾದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಮತ್ತು ಯಾರು ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಅಂಶ, ದೇವಸ್ಥಾನದ ಗರ್ಭಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಪೂಜಾ ಪರಿಕರಗಳ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಹೀಗೇ ಇವುಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಗ್ರಹಿಸಿ, ಕೆಲವನ್ನು ಅಲ್ಲಿನವರ ಬಾಯಿಂದಲೇ ತಿಳಿದುಕೊಂಡು ಹಲವನ್ನು ಊಹಿಸಿ ಹೇಳುವುದು ಅಷ್ಟಮಂಗಲ!!

ಅಷ್ಟಮಂಗಲ ಫಲಕಾರಿಯಾಗಬೇಕಾದರೆ ಹೇಳುವ ವ್ಯಕ್ತಿ ದೈವತ್ವ ಹೊಂದಿರಬೇಕು-ಬಹಳ ಅನುಷ್ಠಾನನಿಷ್ಠನಾಗಿರಬೇಕು. ಆಚಾರವಿಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ಆತ ಪರಿಶುದ್ಧ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಾಗಿರಬೇಕು. ಹಣಕ್ಕಾಗಿ ಅಷ್ಟಮಂಗಲವನ್ನು ಹೇಳುವ ಇರಾದೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡವನಾಗಿರಬಾರದು; ಗೌರವವಾಗಿ ಕೊಟ್ಟದ್ದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಮನೋಭಾವವುಳ್ಳವನಾಗಿರಬೇಕು. ಬಹಳ ಅಧ್ಯಯನ ಶೀಲನಾಗಿರಬೇಕು, ವೇದ-ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರಂಗತನಾಗಿರಬೇಕು. ಈಗೀಗ ಇದಾವುದೂ ಇರದ ಜನ ಅಷ್ಟಮಂಗಲ ಹೇಳಲು ಹೊರಟಿದ್ದಾರೆ. ಕಾಂಚಾಣದ ಹೊರತಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಯಾವ ಉಪಾಸನೆಯೂ ಇಲ್ಲ! ಯಾವ ಜಪ-ತಪದ ಫಲವೂ ಅವರ ಹೇಳಿಕೆಗಳಿಗೆ ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ; ಹೀಗಾಗಿಯೇ ಪಾರ್ವತಿ ವಿಗ್ರಹ ಪಾತಾಳಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ! ಅಷ್ಟಮಂಗಲ ಹೇಳಿದವ ಕಾರುಹತ್ತಿ ಹಾರಿಹೋಗುತ್ತಾನೆ! ಅಂದಹಾಗೆ, ಕುಲದ ಪೂರ್ವಜರು ಎಸಗಿದ್ದ ತಪ್ಪಿನಿಂದ ತಾಪ-ತ್ರಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ  ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ತೊಂದರೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದ್ದು, ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಪುರ್ಸೊತ್ತಿರುವವರು ಅಷ್ಟಮಂಗಲ, ಹಕ್ಕಿ ಶಕುನ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕೇಳುತ್ತಾರೆ; ’ವಾಸ್ತುತಜ್ಞ’ರೆಂದು ಬೋರ್ಡು ಹಾಕಿಕೊಂಡು ಮಾಡಲಾಗದ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನೇ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾ ಇರುವ ಜನರಂತೇ ಅಷ್ಟಮಂಗಲದವರೂ ಏನೇನೋ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಎರಡುವಾರಗಳ ಹಿಂದೆ ಜ್ಯೋತಿಷಿಯೊಬ್ಬ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರು ಅಪಘಾತಕ್ಕೀಡಾಗಿ ಚಾಲಕ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಅಸುನೀಗಿದ ಸುದ್ದಿ ಮತ್ತು ಸದರೀ ಜ್ಯೋತಿಷಿ ನಿಮಿಷದಲ್ಲೇ ಆ ಜಾಗದಿಂದ ಪರಾರಿಯಾದ ಸುದ್ದಿ ಟಿವಿಯಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತರಗೊಂಡಿತ್ತು; ಆ ಜ್ಯೊತಿಷಿಯ ತಲೆಯಮೇಲೆ ಕಾಗೆಯೋ ಗೂಗೆಯೋ [ಗೂಬೆ] ಒಮ್ಮೆ ಕೂತಿರಬೇಕಲ್ಲವೇ? ಜ್ಯೋತಿಷಿಗೆ ಅವರ ಅಂದಿನ ಗ್ರಹಗತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲವೇ? ತಿಳಿದಿದ್ದರೂ ತಮ್ಮ ಚಾಲಕ ಬಲಿಯಾದರೆ ಆಗಲಿ ಎಂದು ಪ್ರಯಾಣ ಹೊರಟರೇ?-ಇಂಥಲ್ಲೇ ಢೋಂಗಿ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ ಮಸಲತ್ತುಗಳು ಕಣ್ಣಿಗೆ ರಾಚುತ್ತವೆ. ಮುಪ್ಪಡರಿದ ಹೆಸರಾಂತ ಸಿನಿಮಾ ಕಲಾವಿದನೊಬ್ಬನ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾಯಕ ನಟ-ಮಗನಿಗೆ ಹೊಂದಬಹುದಾದ ಹೆಣ್ಣೊಬಳ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು; ಗೋತಾ ಹೊಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಸಿನಿಮಾಗಳಿಂದ ವರ್ಚಸ್ಸು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳತೊಡಗಿದ್ದ ನಾಯಕ ನಟಿಯೊಬ್ಬಳಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಭದ್ರತೆಯಿರುವ ಹುಡುಗನೊಬ್ಬನ ಅಗತ್ಯತೆಯೂ ಇತ್ತು. ಇದನ್ನು ಕಂಡ ’ವಿವಿಐಪಿ ರಾಜಜ್ಯೋತಿಷಿ’ಯೊಬ್ಬ ಗುತ್ತಿಗೆ ಹಿಡಿದು ಮದುವೆ ಮಾಡಿಸಿ ಎರಡೂ ಕೈಯ್ಯಲ್ಲೂ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮೆದ್ದ! ಅದೇ ಜ್ಯೋತಿಷಿಯ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ನಾವು-ನೀವು ಇದ್ದರೂ ಆ ಕಾರ್ಯ ನೆರವೇರುತ್ತಿತ್ತು. ಜ್ಯೋತಿಷಿ ಅಲ್ಲಿ ಬೇಕಾದ್ದು ನೆಪಮಾತ್ರಕ್ಕೆ! 

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಹೇಳಿದ್ದ ತಿಮ್ಮಗುರುವಿನ ಕಗ್ಗವನ್ನೇ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಪುನರುಚ್ಚರಿಸುತ್ತೇನೆ:  

ಗ್ರಹಗತಿಯ ತಿದ್ದುವನೆ ಜೋಯಿಸನು ಜಾತಕದಿ?

ವಿಹಿತವಾಗಿಹುದದರ ಗತಿ ಸೃಷ್ಟಿ ವಿಧಿಯಿಂ

ಸಹಿಸದಲ್ಲದೆ ಮುಗಿಯದಾವದೆಶೆ ಬಂದೊಡಂ

ಸಹನೆ ವಜ್ರದ ಕವಚ-ಮಂಕುತಿಮ್ಮ

ನನ್ನ ಸಲಹೆ ಇಂತಿದೆ: ಫಲಜ್ಯೋತಿಷ್ಯವನ್ನೋ ಅಷ್ಟಮಂಗಲವನ್ನೋ ನಂಬಿಕೂರಬೇಡಿ; ಅದರಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಕಾಕತಾಳೀಯ, ಅದು ಚೆಸ್ ಆಟದಂತೇ ಎಂಬುದು ಅನುಭವೀ ವಿದ್ವಾಂಸರೊಬ್ಬರ ಸದಭಿಪ್ರಾಯ. ಬೆರಳೆಣಿಕೆಯ ಕೆಲವರು ಹೇಳಿದ್ದು ಬಹುಭಾಗ ಸತ್ಯವಾದರೆ-ಅದು ಆವರ ಅನುಷ್ಠಾನ ಬಲ. ಅಂತಹ ಅನುಷ್ಠಾನ ಬಲ ಇರುವ ಮಂದಿಯನ್ನು ಗುರ್ತಿಸಲು ನಾವೇ ಮೊದಲು ಅಷ್ಟಮಂಗಲದವರಾಗಬೇಕಾದ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಇದೆ!

ನಂಬದಿರ್ದನು ತಂದೆ ನಂಬಿದನು ಪ್ರಹ್ಲಾದ

ನಂಬಿಯೂ ನಂಬದಿರುವಿಬ್ಬಂದಿ ನೀನು

ಕಂಬದಿನೊ ಬಿಂಬದಿನೊ ಮೋಕ್ಷವವರಿಂಗಾಯ್ತು

ಸಿಂಬಳದಿ ನೊಣ ನೀನು-ಮಂಕುತಿಮ್ಮ

ದೇವರು ಎಂಬ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನಾವು ನಂಬಿಯೂ ನಂಬದವರಂತಿದ್ದೇವೆ. ಹುಟ್ಟಿಸಿದ ದೇವರು ಹುಲ್ಲನ್ನು ಮೇಯಿಸಲಾರ ಎಂಬಾಗಲೇ ’ಹುಲ್ಲನ್ನು ಮೇಯಿಸಬೇಕೆಂದೇ ಹಣೆಬರಹವಿದ್ದರೆ ಆತನೇನು ಮಾಡಬಲ್ಲ?’ ಎಂಬ ಸಂಶಯವನ್ನು ಮನದಲ್ಲಿ ಧಾರಣೆಮಾಡಿರುತ್ತೇವೆ. ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನಲ್ಲಿ "ಅಶ್ವತ್ಥಾಮೋ ಹತಃ ಕುಂಜರಃ" ಎಂದು ಹೇಳೆಂದಾಗ ಭಗವಂತನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ನಡೆಸುವ ಮೊದಲು ತಾನು ಘಟನೆಯನ್ನು ಕಣ್ಣಾರೆ ಕಾಣಬೇಕೆಂದ-ಧರ್ಮರಾಯ. ಸಂಶಯದ ಭೂತ ಮನಹೊಕ್ಕ ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಪಾಂಡವನ ರಥ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ತೇಲುತ್ತಿದ್ದುದು ಚಣಕಾಲ ಧರೆಗುರುಳಿತ್ತು! ನಂಬಿದವರ ಸಹಾಯಕ್ಕೆ ಕಂಬದಿಂದಲೋ ಬಿಂಬದಿಂದಲೋ ಸಮಯಬಂದಾಗ ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳುವುದು ಜಗನ್ನಿಯಾಮಕ ಶಕ್ತಿ. ಜನರನ್ನು ನಂಬುವ ಬದಲು ಜನಾರ್ದನನನ್ನು ನಂಬಿದರೆ ಯಾವ ವಿಪತ್ತೂ ಬಾಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅರ್ಧನಂಬಿದರೆ, ಕಾಲುಭಾಗ ನಂಬಿದರೆ, ಪರ್ಸಂಟೇಜ್ ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ ನೂರಕ್ಕಿಂತಾ ಒಂದಂಶ ಕಮ್ಮಿ ನಂಬಿದರೆ ಕಾವ ದೇವ ನಮ್ಮನ್ನು ಕಾಯಲಾರ! ಅದೇ ಆತನ ನೀತಿ. "ಸಕಲಗ್ರಹಬಲ ನೀನೆ ಸರಸಿಜಾಕ್ಷ" ಎಂದು ಭಗವಂತನಲ್ಲೇ ಅನನ್ಯ ಶರಣಾಗತಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ದಿನದಲ್ಲಿ ಕೊನೇಪಕ್ಷ ಅರ್ಧಗಂಟೆಯನ್ನು ಧ್ಯಾನ-ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಳೆಯುವವರಿಗೆ ಯಾವ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯವೂ ಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ, ಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಬರೆದದ್ದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಯಾವ ಜ್ಯೋತಿಷಿಯೂ ಅರ್ಹನಲ್ಲ, ಆಗುವುದು ಆಗಲೇ ಬೇಕು. ಜರುಗುವುದು ಜರುಗಲೇ ಬೇಕು. ಶುಭದಿನ.               

ಕುವೆಂಪುವಿನ ಅದೃಷ್ಟ ಎಲ್ಲರದಾಗಲಿ ಎನ್ನುತ್ತದೆ ಮನಸ್ಸು.

 ಚಿತ್ರ ಋಣ : ಅಂತರ್ಜಾಲ 

 ಕುವೆಂಪುವಿನ ಅದೃಷ್ಟ ಎಲ್ಲರದಾಗಲಿ ಎನ್ನುತ್ತದೆ ಮನಸ್ಸು.

ಕವಿ-ಸಾಹಿತಿ-ಬರಹಗಾರರಿಗೆ ಅವರದ್ದೇ ಆದ ಲೋಕವೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಸಂನ್ಯಾಸಿಗಳು ಮೋಕ್ಷದ ಜಾಡುಹಿಡಿದು ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಮುನ್ನುಗ್ಗಿದಂತೇ, ಬರಹಗಾರರು ಮನದಮೂಸೆಯಲ್ಲಿ ಟಿಸಿಲೊಡೆದ ಹೊಸ ಚಿಗುರ ಹಗುರ ಮೃದುಮಧುರ ಭಾವಗಳನ್ನಾತು ಬರಹದ ವ್ಯವಸಾಯದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆತೆಗೆಯಲು ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿರಬೇಕೆಂಬುದು ಬರಹಗಾರರ ಮನದ ಬಯಕೆ. ಕುವೆಂಪು ಬರೆಯುವಾಗ ಮನೆಗೆ ಕಳ್ಳನುಗ್ಗಿ ಕೈಗೆಸಿಕ್ಕಿದ್ದನ್ನು ಕದ್ದೊಯ್ದ ಕಥೆ ನಿಮಗೆ ತಿಳಿದೇ ಇರಬಹುದು; ಆಮೇಲೆ ಕಂಪ್ಲೇಂಟು ಕೊಟ್ಟರು-ಕಾಲ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಯಲ್ಲಾಗಲೀ ಸಾಗಾಟದಲ್ಲಾಗಲೀ ಇಂದಿನಷ್ಟು ಮುಂದುವರಿದಿರಲಿಲ್ಲ; ಕಳ್ಳ ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದ. ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದ ಕಳ್ಳ ಪೋಲೀಸರಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದು: "ತಾತ ಬರೆಯುತ್ತಲೇ ಇದ್ದರು ನಾನು ಬಂದಿದ್ದನ್ನು ನೋಡಿಯೂ ಅವರಿಗೆ ನಾನು ಬಂದಿದ್ದೆನೆಂಬ ಪರಿವೆಯೇ ಇರಲಿಲ್ಲ!"  ಇದು ಕುವೆಂಪು ಅವರಿಗಿದ್ದ ತಾದಾತ್ಮ್ಯತೆ.

ಸದ್ದಿರದ ಪಸುರುಡೆಯೆ ಮಲೆನಾಡ ಬನಗಳಲಿ

ಮೊರೆವ ತೊರೆಯೆಡೆಯಲ್ಲಿ ಗುಡಿಸಲೊಂದಿರಲಿ ......

ಎಂದು ಕುವೆಂಪು ಹೇಳಿದ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ನೆನೆದುಕೊಂಡರೆ ಮಲೆನಾಡಿಗರೇ ಧನ್ಯರು ಎನಿಸುತ್ತದೆ. ಮುಂಗಾರು ಮಳೆಬಿದ್ದು, ನೆಲವೆಲ್ಲ ಹಸಿರುಟ್ಟು-ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ವಾತಾವರಣ ತಂಪಾಗಿ-ಸೋನೆ ಹನಿವ ಮಳೆಯಲ್ಲಿ ಗದ್ದೆ-ತೋಟಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ-ನೆನೆದುಬಂದು, ಮರದಕುಂಟೆ ಹೆಟ್ಟಿದ ಬಚ್ಚಲು ಒಲೆಯೆದುರು ಮೈಕಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಇದ್ದ ಆ ಕಾಲಘಟ್ಟ ಅಷ್ಟೊಂದುಮಟ್ಟಿಗೆ ಈಗ ಅಲಭ್ಯವಾದರೂ, ಸಹ್ಯಾದ್ರಿಯ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಿಹರಿವ ತೊರೆಗಳು, ಅವುಗಳು ಧುಮ್ಮಿಕ್ಕಿದಾಗ ಜನಿಸುವ ಜಲಪಾತಗಳು, ಸುತ್ತ ಕಾನನದಲ್ಲಿ ಕೂಗುವ ಗಿಳಿ-ಗೊರವಂಕವೇ ಮೊದಲಾದ ಕಾಡುಹಕ್ಕಿಗಳು, ಜನವಿರಳ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂಟಿ ಗುಡಿಸಲು-ಹೀಗೇ ಅದೊಂದು ಪ್ರಕೃತಿರಂಜಿತ ಶೃಂಗಾರಕಾವ್ಯ; ಮಳೆಗಾಲದ ಮಲೆನಾಡು ನಿಜಕ್ಕೂ ಸ್ವರ್ಗ. ತೀರ್ಥಹಳ್ಳಿಯ ಕುಪ್ಪಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಮಲೆನಾಡ ಸೊಬಗನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಆಸ್ವಾದಿಸುವ ಅವಕಾಶ ಕುವೆಂಪು ಅವರಿಗಿತ್ತು. ತುತ್ತಿನ ಚೀಲ ತುಂಬಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಅನಿವಾರ್ಯತೆಯೇನೂ ಇರದಿದ್ದರೂ ||ಉದ್ಯೋಗಂ ಪುರುಷ ಲಕ್ಷಣಂ||--ಎಂಬ ಮಾತಿನಂತೇ ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ಕುವೆಂಪು ನೆಲೆಸಿದರೂ, ಮಲೆನಾಡ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಮನದ ಮೂಲ ಕಸುವು ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಅವರಿಗೆ ಬಹಳ ಅನುಕೂಲ ಕಲ್ಪಿಸಿತು.   

ಉತ್ತಮ ಬರಹಗಳು ತಾದಾತ್ಮ್ಯತೆಯುಳ್ಳ ಮನದ ತಪದ ಫಲ. ಒಂದು ಕೈಯ್ಯಲ್ಲಿ ರಿಂಗಣಿಸುವ ಮೊಬೈಲು ಹಿಡಿದು ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಾ, ಇನ್ನೊಂದು ಕೈಯ್ಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೆನನ್ನೋ ಹುಡುಕಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಾ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ-ಅನೇಕವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾಗಿ ಬದುಕಬೇಕಾದ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಜೀವನ ನಮ್ಮದಾಗಿದೆ; ನಾವೆಲ್ಲಾ ಇಂದು ಬರೆಯುವ ಬರಹಗಳು ತಪಸ್ಸಿಲ್ಲದೇ ಸೊರಗಿದ ಬರಹಗಳಾಗಿ ಹೊರಬರುವಂತಾಗಿದೆ. ಬರಹವೊಂದು ಕಲೆ ಎಂಬುದರ ಜೊತೆಗೆ ಬರಹವೊಂದು ತಪಸ್ಸುಕೂಡ! ವಿಫಲ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ವಿಪರ್ಯಾಸವೆನಿಸುವ ಬರಹಗಳೇ ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ! ಬರಹದ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶ ಸುತ್ತಲ ಸಮಾಜವನ್ನು ಓದುಗರನ್ನು ನಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯತ್ತ ಜರುಗುವಂತೇ ಸಂಭಾಳಿಸುವುದು. ಅಸಂಸ್ಕೃತರನ್ನೂ ಸುಸಂಸ್ಕೃತರನಾಗಿ ಮಾಡಬಲ್ಲ ಚಾತುರ್ಯ ಉತ್ತಮ ಬರಹಕ್ಕಿರುತ್ತದೆ; ಸುಸಂಸ್ಕೃತರಿಗೆ ಒಂದಷ್ಟು ರಂಜನೆಯೊದಗಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಅಸಂಸ್ಕೃತರನ್ನು ತಿದ್ದುವ ವಿಷಯವಿಸ್ತಾರ ಬರಹಕ್ಕಿರಬೇಕು. ಅದಕ್ಕೆಂದೇ  ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯರು ’ದೇಶ ತಿರುಗು ಇಲ್ಲಾ ಕೋಶ ಓದು’ ಎಂದಿದ್ದಾರೆ.

ಪಶ್ಚಿಮದ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಅದೆಷ್ಟೋ ಜನ ಹೋಗಿಬರುತ್ತಾರೆ, ಹೋಗಿಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಕಾರಂತರು ಕಂಡ ಪಶ್ಚಿಮವೇ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು; ಅದನ್ನವರು ’ಅಪೂರ್ವ ಪಶ್ಚಿಮ’ದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ-ಅದೊಂದು ಅನುಭವದ ರಸಗಟ್ಟಿ. ಅನೆ ನಡೆದದ್ದೇ ದಾರಿ ಎಂದ ಹಾಗೇ ಕಾರಂತರು ತಮ್ಮ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ತಾವು ನಡೆದದ್ದನ್ನೇ ದಾರಿಯನ್ನಾಗಿಸಿಕೊಂಡವರು. ಅಂತಹ ಕಾರಂತರು, ಇಂದಿರಾಗಾಂಧಿ ಮೀಸಾಕಾಯ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರಪ್ರೇಮಿಗಳನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ ಒಳಗಿಟ್ಟ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಕೇಂದ್ರ ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಲು ಮುಂದಾದಾಗ "ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ನಿಮ್ಮಲ್ಲೇ ಇರಲಿ, ನನಗದರ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿಲ್ಲ, ದೇಶಪ್ರೇಮಿಗಳನ್ನು ಮೊದಲು ಬಂಧಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿ" ಎನ್ನುತ್ತಾ ವಾಪಸು ಕಳಿಸಿದರು! ಕಾರಂತರ ’ಬೆಟ್ಟದಹೂವು’ ಅರಳಿದ್ದು ಕೊಡಗಿನ ಗುಂಡುಕುಟ್ಟಿ ಮಂಜುನಾಥಯ್ಯನವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ. ಅದನ್ನು ಅರಳಿಸುವಾಗ ಎರಡು ತಿಂಗಳುಗಳಕಾಲ ಕಾರಂತರು ಅಲ್ಲೇ ಸತತವಾಗಿ ಉಳಿದುಬಿಟ್ಟಿದ್ದರಂತೆ! ಮಂಜುನಾಥಯ್ಯನವರು ತೀರಿಕೊಂಡ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ನೆನೆಯುತ್ತಾ, ಆಗಿನ್ನೂ ಬದುಕಿದ್ದ ಕಾರಂತರು,ಬಹಳ ಭಾವಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನುಡಿನಮನ ಲೇಖನವೊಂದನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದುದನ್ನು ಬಲ್ಲೆ. ’ಮೂಕಜ್ಜಿಯ ಕನಸುಗಳು’, ’ಹುಚ್ಚುಮನಸ್ಸಿನ ಹತ್ತು ಮುಖಗಳು’ ಎಂಬ ಅನುಭವ ಕಥನಗಳನ್ನೇ ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನಾಗಿಸಿದ ಕಾರಂತರು ’ಚೋಮನ ದುಡಿ’ಯಿಂದ ಸದ್ದನ್ನೂ ಹೊರಡಿಸಿದವರು. ಮೇಲಾಗಿ ’ಈ ಜಗತ್ತು’ ಎಂಬ ಐದು ಬೃಹತ್ ಸಂಪುಟಗಳ ಖಗೋಲ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಕರುಣಿಸಿದವರು. ಕಾರಂತರ ಆ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನೇ ನಾನು ಮರೆತಿದ್ದೆ.

ವ್ಯಕ್ತಿ ಉತ್ತಮನಾಗುತ್ತಾ ಲೋಕದ ಚಿಲ್ಲರೆ ಜಂಜಾಟದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಆದಷ್ಟೂ ಮರೆಯಬೇಕು; ಅದು ಅಧೋಲೋಕ, ಅಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದುಬಿಡುವುದರಿಂದ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸು ಹಾಳಾಗಿಹೋಗುತ್ತದೆ. ಸಂಸ್ಕಾರಯುತ ಜೀವನಕ್ರಮದಿಂದ ಸಹಬಾಳ್ವೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಮಾಜವೇ ಎದ್ದುನಿಂತು ಸಂಸ್ಕಾರವಂತನನ್ನು ಗೌರವಿಸುತ್ತದೆ. ನಾಲ್ಕುಜನ ಸಂಸ್ಕಾರವಂತನ ಮಾತಿಗೆ ಓ ಗೊಡುತ್ತಾರೆ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸಲಹೆಗಳನ್ನೂ ಕೇಳುತ್ತಾರೆ. ಸಂಸ್ಕಾರಗೊಂಡ ಮನಸ್ಸು ಆತ್ಮೋನ್ನತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಕೀರ್ಣತೆ ತೊಲಗಿ ಸರಳತೆ ಮೈಗೂಡುತ್ತದೆ. ಯಾವುದರ ಮೇಲೂ, ಯಾರಮೇಲೂ ಅವಲಂಬಿತ ಬದುಕು ಅದಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ! ಕಾರು ಇದ್ದರೂ ಸರಿ, ಬಸ್ಸು ಇದ್ದರೂ ಸರಿ, ಏನೇ ಇರದೇ ’ವಿನೋಬಾ ಸರ್ವಿಸ್ಸಾ’ದರೂ ಸರಿ!-ಯಾವುದಕ್ಕಾದರೂ ವ್ಯಕ್ತಿ ಸಿದ್ಧ; ಪ್ರಯಾಣಿಸಿ ಗಮ್ಯ ತಲ್ಪಬೇಕು ಎಂಬುದಷ್ಟೇ ಗುರಿ. ಶತಾವಧಾನಿ ಡಾ|ಗಣೇಶರು ಇವತ್ತಿಗೂ ಸ್ವಂತಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದು ವಾಹನ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಎಷ್ಟೇ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಒತ್ತಡವಿದ್ದರೂ ಸಮಯ ಪರಿಪಾಲಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆನೋಡಿದರೆ ಅವರಿಗೆ ದಿನದ ೨೪ ಗಂಟೆಯೂ ಸಾಲುತ್ತಿಲ್ಲ! ಜ್ಞಾನದ ಗಣಿಯಾದ ಅವರ ಸರಳ ಬದುಕನ್ನು ನೆನೆಯುವಾಗ ನಾವೆಲ್ಲಾ ಎಳ್ಳಿನಷ್ಟೂ ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಗಳಲ್ಲವೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಗಣೇಶರು ಯಾಕೆ ಹಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದರೆ ಅದೊಂದು ತುಂಬಿದಕೊಡ! ವಿಶ್ವದ ಅನೇಕ ಭಾಷೆಯ, ಭಾರತದ ಬಹುಭಾಷೆಯ ಉತ್ತಮೋತ್ತಮ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಓದುತ್ತಾ, ಆ ಹಸಿರು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲಿನಲ್ಲಿ ಮೆಂದ ಅವರ ಮನಸ್ಸು ಪಕ್ವವಾಗಿಬಿಟ್ಟಿದೆ; ಸರಳತೆ ಮೈಗೂಡಿಬಿಟ್ಟಿದೆ.

ಉತ್ತಮ ಕೃತಿಗಳ ಓದು ನಮ್ಮನ್ನು ಸಂಸ್ಕಾರವಂತರನ್ನಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಉತ್ತಮರೊಡನಾಟ ನಮ್ಮನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತುತ್ತದೆ-ಅದು ಊರ್ಧ್ವಲೋಕ! ಅಧೋಲೋಕ ಎಂಬುದು ತಿಪ್ಪೆಯ ಜೀವನ, ಊರ್ಧ್ವಲೋಕವೆಂಬುದು ಉಪ್ಪರಿಗೆಯ ಜೀವನ. ಭಾರತದ ಹಿರಿಯ ಕವಿ-ಸಾಹಿತಿಗಳೆಲ್ಲಾ ಅದರಲ್ಲೂ ಸಂಸ್ಕೃತ ಕವಿಗಳೆಲ್ಲಾ ಸ್ವತಃ ದಾರ್ಶನಿಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅಂಥವರ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಓದುತ್ತಿರುವಂತೇ ನಮ್ಮ ಬುದ್ಧಿ-ನಮ್ಮ ಅಪಕ್ವ ಮನಸ್ಸು ಎಷ್ಟು ಸಂಕುಚಿತ ಮತ್ತು ದುರ್ಬಲ ಎಂಬುದು ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ. ಬರಹಗಾರರು ಎಂದುಕೊಳ್ಳುವ ನಾವು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಅವರಷ್ಟು ಜ್ಞಾನವಂತರೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಉದ್ಭವವಾಗುತ್ತದೆ. ಕುವೆಂಪು ಅವರ ಕಾಲದ, ಕಾರಂತರ ಕಾಲದ ಮಲೆನಾಡಿನ ಯಾ ಕರಾವಳಿಯ ರಮ್ಯಮನೋಹರ ದೃಶ್ಯಾವಳಿಗಳು ನಗರದಲ್ಲೆಲ್ಲೋ ಇಂದು ಬರೆಯುತ್ತ ಕೂರುವ ನಮಗೆ ಸಿಗುವುದು ಕಷ್ಟ. ಈ ಇಬ್ಬರ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ಪ್ರಕೃತಿ ಹೀಗಿತ್ತೆಂದರೆ ಇನ್ನು ರಾಜರುಗಳ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕವಿ-ಸಾಹಿತಿಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲವೆಷ್ಟಿದ್ದಿರಬಹುದು? ಧಾರಾನಗರಿಯ ರಾಜಾ ಭೋಜನ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮಹಾಕವಿ ಕಾಳಿದಾಸನಿದ್ದ; ತನ್ನ ಕಾವ್ಯ-ಕೃತಿಗಳಿಂದ ಭೋಜರಾಜನನ್ನೇ ತನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತನನ್ನಾಗಿ ಪಡೆದ ಅದೃಷ್ಟ ಕಾಳಿದಾಸನದ್ದು! ಭಾರತದ ಭವ್ಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತದ ದಂಡಿ, ಮಾಘ, ಅಶ್ವಘೋಷ, ವರಾಹಮಿಹಿರ, ಸಾಯಣ, ಬಾಣ, ಮೊದಲಾದವರೂ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಪಂಪ, ರನ್ನ, ಪೊನ್ನ, ಜನ್ನ, ರಾಘವಾಂಕ, ಹರಿಹರ, ಲಕ್ಷ್ಮೀಶ, ಕುಮಾರವ್ಯಾಸಾದಿ ಅನೇಕ ಮಹಾಕವಿಗಳ, ಕೃತಿಕಾರರ ಸಾಲು ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ.  

ಆವ ಜನ್ಮದ ಋಣವೊ ಮತ್ತಿ

ನ್ನಾವ ಪುಣ್ಯದ ಫಲವೊ ಭೂಮಿಯ

ಭಾವ ಬಂಧನ ಸೆಳೆದುತಂದಿತು ಕನ್ನಡಕೆ ನನ್ನಂ|

ಜೀವತಂತುಗಮೃತ ಜ್ಞಾನವ

ನೀವ ಸಖ ಗುರುಹಿರಿಯರೆಲ್ಲರ

ಸೇವಿಪುದು ಡಾರಾಗಣೇಶರನೆಲ್ಲದಕು ಮುನ್ನಂ ||   [--ಸ್ವರಚಿತ ]

ಇಂದಿನ ಕಲುಷಿತ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ, ಬರೆದದ್ದೇ ಸಾಹಿತ್ಯವೆಂದು ಕೂಗುವ ಕುರಿಮೆಂದೆಯಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ ಬರಹಗಾರರಿಗೆ, ಡಾ|ಗಣೇಶರಂತಹ ಪ್ರಾತಃಸ್ಮರಣೀಯರಿಗೆ ಸರಕಾರದ ಬೆಂಬಲವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ’ಜಾತಿಯಾಧಾರಿತ ಮೀಸಲಾತಿಯುಳ್ಳ ಜಾತ್ಯಾತೀತವೆಂಬ ಘನ ಸರಕಾರ’ದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭೆ ಲೆಕ್ಕಕ್ಕಿಲ್ಲ, ಜಾತಿಯಷ್ಟೇ ಆಧಾರ. ಕಂಡಿದ್ದನ್ನು ಹೇಳುವ ಮನಸ್ಸಾಗುತ್ತದೆ, ಹೇಳಿದರೆ ಕೆಲವರಿಗೆ ಬೇಸರವಾಗಲೂಬಹುದು. ಗಣೇಶರಂತಹ ಪ್ರತಿಭೆ ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಅವರ ಮೆದುಳಿನಮೇಲೆ ಅದೆಷ್ಟು ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದವೋ ಅರಿಯೆ! ಇಂಥವರು ಅಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಅಲ್ಲಿನ ಸರಕಾರ ಬೇಕಷ್ಟು ಸವಲತ್ತುಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಉಪಜೀವಿತದ ಯಾವುದೇ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದಲೂ ಅವರ ಜ್ಞಾನಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗದಂತೇ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು. ಮಹಾನಗರಿಯ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲೇ ’ಸದ್ದಿರದ ಪಸುರುಡೆ ಮಲೆನಾಡ ಬನ’ದಂತಹ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಅವರು ನಡೆಸುವ ಕಾವ್ಯಕೃಷಿ ಅನ್ಯಾದೃಶ. ನಡೆದಾಡುವ ವಿಶ್ವಕೋಶದಂತಿರುವ ಅವರು ಸರಕಾರಕ್ಕೆ ಕಾಣಲೇ ಇಲ್ಲ! ಸರಕಾರ ಗಣಿಸಿಲ್ಲವೆಂದು ಗಣೇಶರು ಯಾರಲ್ಲೂ ಹೇಳಿದ್ದಿಲ್ಲ, ಹೇಳುವುದೂ ಇಲ್ಲ; ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದ್ದನ್ನು ಕಂಡರೂ/ತಿಳಿದುಕೊಂಡರೂ ಆಕ್ಷೇಪಿಸಿಯಾರು. 

ಶರೀರದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಗಗಳೂ ಬೇಕು. ಬರೇ ಕಣ್ಣು, ಬರೇ ಮೂಗು, ಬರೇ ಬಾಯಿ, ಬರೇ ಕಿವಿ ಇದ್ದರೆ ಸಾಲುತ್ಯೇ? ಕೆಲಸಮಾಡಲು ಕೈಯ್ಯಿರಬೇಕು, ನಡೆದಾಡಲು ಕಾಲಿರಬೇಕು..ಹೀಗೇ ಆಯಾಯ ಅವಯವಗಳು ಆಯಾ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ಬೇಕೇ ಬೇಕು. ಸಮಾಜವೆಂಬ ಶರೀರಕ್ಕೆ ಅದರ ಅವಯವಗಳಾದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ-ಕಾರ್ಯಾಂಗ-ಶಾಸಕಾಂಗ ಇವೆಲ್ಲಾ ಇರುವಂತೇ ಸಂಗೀತ-ಸಾಹಿತ್ಯ-ಕಲೆಗಳೂ ಬೇಕು. ||ಸಂಗೀತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕಲಾ ವಿಹೀನಾಂ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಪಶೂನಾಂ ಪರ ಪುಚ್ಚ ವಿಹೀನಃ|| -ಎಂದು ನಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರು ಹೇಳಿದ್ದೇಕೆಂದರೆ, ಸಂಗೀತ-ಸಾಹಿತ್ಯ-ಕಲೆಗಳಿಂದ ನಮ್ಮ ಬದುಕು ಅಧೋಲೋಕದಿಂದ ಊರ್ಧ್ವಲೋಕದೆಡೆಗೆ ತೆರಳಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಮಾಜ ಉತ್ತಮ ಸಂಸ್ಕಾರವನ್ನು ಪಡೆಯಲಿಕ್ಕೆ ಸಹಕರಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಒತ್ತಡದ ಬೇನೆಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವಲ್ಲಿ ಅವು ಫಲಕಾರಿಯಾಗಿವೆ. ಕುವೆಂಪು ಅವರು ಪಡೆದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ದೃಶ್ಯಾವಳಿಗಳು, ಅಷ್ಟೊಂದು ಸಮಸ್ಯಾರಹಿತ  ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಇಂದಿನ ಕವಿಗಳಿಗೆ ಸಿಗುತ್ತಿಲ್ಲ; ಅಂತಹ ಅದೃಷ್ಟ ಬರಹಗಾರರಿಗೂ, ಬರಹಗಳನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಓದುವವರಿಗೂ ಲಭಿಸಲಿ ಎಂಬುದು ಇಂದಿನ ಹಾರೈಕೆ, ಶುಭದಿನ.